౯. పాలిలేయ్యసుత్తవణ్ణనా

౮౧. పరియాదిణ్ణరూపచిత్తాతి రాగాదీహి పరియాదియిత్వా ఖేపేత్వా గహితచిత్తా.

భగవతో చారో విదితో పరిచయవసేన. సత్థా పరిభోగం కరోతి అనుగ్గణ్హన్తో ‘‘ఏవం హిస్స దుగ్గతిమోక్ఖో భవిస్సతీ’’తి. అఞ్ఞత్రాతి వినా.

నాగేనాతి బుద్ధనాగేన అఙ్కుసరహితేన. తతో ఏవ ఉజుభూతేన చిత్తేన. ఈసాదన్తస్స నఙ్గలసదిసదన్తస్స హత్థినో ఏవం చిత్తం సమేతి. తత్థ కారణమాహ ‘‘యదేకో రమతీ వనే’’తి. ఏతేన కాయవివేకేన రతిసామఞ్ఞం వదతి.

అత్తనో ధమ్మతాయాతి పకతియా సయమేవ.

ఆసవానం ఖయోతి ఇధ అరహత్తం అధిప్పేతం, తం పన అగ్గమగ్గానన్తరమేవాతి ఆహ ‘‘మగ్గానన్తరం అరహత్తఫల’’న్తి. విచయో దేసనాపఞ్ఞా అధిప్పేతా, సా చ అనేకధా పవత్తా ఏవాతి వుత్తం ‘‘విచయసో’’తి, అనేకక్ఖత్తుం పవత్తమానాపి విచయో ఏవాతి కత్వా ‘‘విచయేనా’’తి అత్థో వుత్తో. సాసనధమ్మోతి సీలక్ఖన్ధాదిపరిదీపనో పరియత్తిధమ్మో. పరివితక్కో ఉదపాది ‘‘చత్తారో సతిపట్ఠానా’’తిఆదినా, ఏవం కోట్ఠాసతో పరిచ్ఛిజ్జ దేసితే మయా ధమ్మే కతమస్స జాననస్స అన్తరా ఆసవానం ఖయో హోతీతి ఏకచ్చస్స కఙ్ఖా హోతియేవాతి అధిప్పాయో. దిట్ఠి ఏవ సమనుపస్సనా దిట్ఠిసమనుపస్సనా. దిట్ఠిసఙ్ఖారోతి దిట్ఠిపచ్చయో సఙ్ఖారో. తతో ఏవ తణ్హాపచ్చయో హోతీతి వుత్తం ‘‘తతోజో సో సఙ్ఖారో’’తి. తతో తణ్హాతో సో సఙ్ఖారో జాతోతి చతూసు ఏస దిట్ఠిసఙ్ఖారో దిట్ఠూపనిస్సయో సఙ్ఖారో జాయతి. అవిజ్జాసమ్ఫస్సోతి అవిజ్జాసమ్పయుత్తసమ్ఫస్సో. ఏవమేత్థ భగవా సళాయతననామరూపవిఞ్ఞాణాని సఙ్ఖారపక్ఖికానేవ కత్వా దస్సేతి.

ఏత్తకే ఠానేతి ‘‘ఇధ భిక్ఖవే అస్సుతవా పుథుజ్జనో’’తిఆదిం కత్వా యావ ‘‘న మే భవిస్సతీ’’తి ఏత్తకే ఠానే. గహితగహితదిట్ఠిన్తి సక్కాయదిట్ఠియా ‘‘సో అత్తా, సో లోకో’’తిఆదినా పవత్తం సస్సతదిట్ఠిం, నో చస్సం, నో చ మే సియా’’తిఆదినా పవత్తం ఉచ్ఛేదదిట్ఠిన్తి తథా తథా గహితదిట్ఠిం. ‘‘ఇతి ఖో, భిక్ఖవే, సోపి సఙ్ఖారో అనిచ్చో’’తిఆదిదేసనాయ విస్సజ్జాపేన్తో ఆగతో. తత్థ తత్థేవాస్స ఉప్పన్నదిట్ఠివివేచనతో ఇమిస్సా దేసనాయ పుగ్గలజ్ఝాసయేన పవత్తితతా వేదితబ్బా, తేవీసతియా ఠానేసు అరహత్తపాపనేన దేసనావిలాసో. తతోజో సో సఙ్ఖారోతి తతో విచికిచ్ఛాయ పచ్చయభూతతణ్హాతో జాతో విచికిచ్ఛాయ సమ్పయుత్తో సఙ్ఖారో. యది సహజాతాదిపచ్చయవసేన తతో తణ్హాతో జాతోతి తతోజో సఙ్ఖారోతి వుచ్చేయ్య, ఇదమయుత్తన్తి దస్సేన్తో ‘‘తణ్హాసమ్పయుత్త…పే… జాయతీ’’తి చోదేతి. ఇతరో ఉపనిస్సయకోటి ఇధాధిప్పేతాతి దస్సేన్తో ‘‘అప్పహీనత్తా’’తి వత్వా ‘‘యస్స హీ’’తిఆదినా తమత్థం వివరతి. న హి తణ్హాయ విచికిచ్ఛా సమ్భవతి. యది అసతి సహజాతకోటియా ఉపనిస్సయకోటియా తణ్హాపచ్చయా విచికిచ్ఛాయ సమ్భవో ఏవ. దిట్ఠియాపీతి ద్వాసట్ఠిదిట్ఠియాపి. తేనాహ ‘‘చతూసు హీ’’తిఆది. వీసతి సక్కాయదిట్ఠియో సస్సతదిట్ఠిం ఉచ్ఛేదదిట్ఠిం విచికిచ్ఛఞ్చ పక్ఖిపిత్వా పచ్చేకం అనిచ్చతాముఖేన విపస్సనం దస్సేత్వా అరహత్తం పాపేత్వా దేసనా నిట్ఠాపితాతి ఆహ ‘‘తేవీసతియా ఠానేసూ’’తిఆది.

పాలిలేయ్యసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.