౩. ఫేణపిణ్డూపమసుత్తవణ్ణనా

౯౫. కేనచి కారణేన యుజ్ఝిత్వా గహేతుం న సక్కాతి అయుజ్ఝా నామ. నివత్తనట్ఠానేతి ఉదకప్పవాహస్స నివత్తితట్ఠానే.

అనుసోతాగమనేతి అనుసోతం ఆగమనహేతు, ‘‘అనుసోతాగమనేనా’’తి వా పాఠో. అనుపుబ్బేన పవడ్ఢిత్వాతి తత్థ తత్థ ఉట్ఠితానం ఖుద్దకమహన్తానం ఫేణపిణ్డానం సంసగ్గేన పకారతో వుద్ధిం పత్వా. ఆవహేయ్యాతి ఆనేత్వా వహేయ్య. కారణేన ఉపపరిక్ఖేయ్యాతి ఞాణేన వీమంసేయ్య. ‘‘సారో నామ కిం భవేయ్యా’’తి వత్వా సబ్బసో తదభావం దస్సేన్తో ‘‘విలీయిత్వా విద్ధంసేయ్యేవా’’తి ఆహ. తేన రూపమ్పి నిస్సారతాయ భిజ్జతేవాతి దస్సేతి. యథా హి అనిచ్చతాయ అసారతాసిద్ధి, ఏవం అసారతాయపి అనిచ్చతాసిద్ధీతి అనిచ్చతాయ ఏవ నిచ్చసారం థిరభావసారం ధువసారం సామీనివాసీకారకభూతస్స అత్తనో వసే పవత్తనమ్పేత్థ నత్థీతి ఆహ ‘‘రూపమ్పి…పే… నిస్సారమేవా’’తి. సోతి ఫేణపిణ్డో. గహితోపి ఉపాయేన తమత్థం న సాధేతి అనరహత్తా. అనేకసన్ధిఘటితో తథా తథా ఘటితో హుత్వా.

బ్యామమత్తమ్పి ఏతరహి మనుస్సానం వసేన. అవస్సమేవ భిజ్జతి తరఙ్గబ్భాహతం హుత్వా.

తస్మిం తస్మిం ఉదకబిన్దుమ్హి పతితే. ఉదకతలన్తి ఉదకపిట్ఠిం. అఞ్ఞతో పతన్తం ఉదకబిన్దుం. ఉదకజల్లన్తి సన్తానకం హుత్వా ఠితం ఉదకమలం. తఞ్హి సంకడ్ఢిత్వా తతో ఉదకం పుటం కరోతి, తస్మిం పుటే పుబ్బుళసమఞ్ఞా. వత్థున్తి చక్ఖాదివత్థుం. ఆరమ్మణన్తి రూపాదిఆరమ్మణం. కిలేసజల్లన్తి పురిమసిద్ధం, పటిలబ్భమానం వా కిలేసమలం. ఫస్ససఙ్ఘట్టనన్తి ఫస్ససమోధానం. పుబ్బుళసదిసా ముహుత్తరమణీయతాయ. యస్మా ఘమ్మకాలే సూరియాతపసన్తాపాభినిబ్బత్తరస్మిజాలనిపాతే తాదిసే భూమిపదేసే ఇతో చితో సముగ్గతవాతవేగసముద్ధటవిరుళ్హసఙ్ఖాతేసు పరిబ్భమన్తేసు అణుపరమాణుతజ్జారిప్పకారేసు భూతసఙ్ఘాతేసు మరీచిసమఞ్ఞా, తస్మా సబ్బసో సారవిరహితాతి వుత్తం ‘‘సఞ్ఞాపి అసారకట్ఠేన మరీచిసదిసా’’తి. యస్మా చ పస్సన్తానం యేభుయ్యేన ఉదకాకారేన ఖాయతి, తస్మా ‘‘గహేత్వా పివితుం వా’’తిఆది వుత్తం. నీలాదిఅనుభవనత్థాయాతి నీలాదిఆరమ్మణస్స అనుభవనత్థాయ. ఫన్దతీతి ఫన్దనాకారప్పత్తా వియ హోతి అప్పహీనతణ్హస్స పుగ్గలస్స. విప్పలమ్భేతి అప్పహీనవిపల్లాసం పుగ్గలం. తేనాహ ‘‘ఇదం నీలక’’న్తిఆది. సఞ్ఞావిపల్లాసతో హి చిత్తవిపల్లాసో, తతో దిట్ఠివిపల్లాసోతి. విప్పలమ్భనేనాతి విప్పకారవసేనేవ ఆరమ్మణస్స లమ్భనేన. విప్పకారవసేన హి ఏతం లమ్భనం, యదిదం అనుదకమేవ ఉదకం కత్వా దస్సనం అనగరమేవ నగరం కత్వా గన్ధబ్బనాటకాదిదస్సనం.

కుక్కుకం వుచ్చతి కదలిక్ఖన్ధస్స సబ్బపత్తవట్టీనం అబ్భన్తరే దణ్డకన్తి ఆహ ‘‘అకుక్కుకజాతన్తి అన్తో అసఞ్జాతఘనదణ్డక’’న్తి. న తథా హోతీతి యదత్థాయ ఉపనీతం, తదత్థాయ న హోతి. నానాలక్ఖణోతి నానాసభావో. సఙ్ఖారక్ఖన్ధోవాతి ఏకో సఙ్ఖారక్ఖన్ధోత్వేవ వుచ్చతి.

అస్సాతి పురిసస్స. అపగతపటలపిళకన్తి అపగతపటలదోసఞ్చేవ అపగతపిళకదోసఞ్చ. అసారభావదస్సనసమత్థన్తి అసారస్స అసారభావదస్సనసమత్థం. ఇత్తరాతి పరిత్తకాలా, న చిరట్ఠితికా. తేనాహ ‘‘లహుపచ్చుపట్ఠానా’’తి. అఞ్ఞదేవ చ ఆగమనకాలే చిత్తన్తి ఇదఞ్చ ఓళారికవసేనేవ వుత్తం. తథా హి ఏకచ్ఛరక్ఖణే అనేకకోటిసతసహస్ససఙ్ఖాని చిత్తాని ఉప్పజ్జిత్వా నిరుజ్ఝన్తి. మాయాయ దస్సితం రూపం మాయాతి వుత్తం. యంకిఞ్చిదేవ కపాలిట్ఠకపాసాణవాలికాదిం. వఞ్చేతీతి అసువణ్ణమేవ సువణ్ణన్తి, అముత్తమేవ ముత్తాతిఆదినా వఞ్చేతి. నను చ సఞ్ఞాపి మరీచి వియ విప్పలమ్భేతి వఞ్చేతి, ఇదమ్పి విఞ్ఞాణం మాయా వియ వఞ్చేతీతి కో ఇమేసం విసేసోతి? వచనత్థో నేసం సాధారణో. తథాపి సఞ్ఞా అనుదకంయేవ ఉదకం కత్వా గాహాపేన్తీ, అపురిసఞ్ఞేవ పురిసం కత్వా గాహాపేన్తీ విప్పలమ్భనవసేన అప్పవిసయా, విఞ్ఞాణం పన యం కిఞ్చి అతంసభావం తం కత్వా దస్సేన్తీ మాయా వియ మహావిసయా. తేనాహ ‘‘యంకిఞ్చిదేవా’’తిఆది. ఏవమ్పీతి అతివియ లహుపరివత్తిభావేనపి మాయాసదిసన్తి.

దేసితాతి ఏవం దేసితా ఫేణపిణ్డాదిఉపమాహి.

భూరి వుచ్చతి పథవీ, సణ్హట్ఠేన విపులట్ఠేన చ భూరిసదిసపఞ్ఞతాయ భూరిపఞ్ఞో. తేనాహ ‘‘సణ్హపఞ్ఞేన చేవా’’తిఆది. కిమిగణాదీనన్తి ఆది-సద్దేన అనేకగిజ్ఝాదికే సఙ్గణ్హాతి. పవేణీతి ధమ్మపబన్ధో. బాలలాపినీ ‘‘అహం మమా’’తిఆదినా. సేసధాతుయో గహేత్వావ భిజ్జతి ఏకుప్పాదేకనిరోధత్తా, వత్థురూపనిస్సయపచ్చయత్తా ‘‘అయ’’న్తి న విసుం గహితం. వధభావతోతి వధస్స మరణస్స అత్థిభావతో. సరణన్తి పటిసరణం.

ఫేణపిణ్డూపమసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.