౧౦. పుప్ఫవగ్గో

౧. నదీసుత్తవణ్ణనా

౯౩. పబ్బతేయ్యాతి పబ్బతతో ఆగతా. తతో ఏవ ఓహారినీ. తేనస్సా చణ్డసోతతం దస్సేతి. దూరం గచ్ఛతీతి దూరఙ్గమా. తేనస్సా మహోఘతం దస్సేతి.

సోతేతి వట్టసోతే. చతూహి గాహేహీతి ‘‘రూపం అత్తతో సమనుపస్సతీ’’తిఆదినయప్పవత్తేహి చతూహి గాహేహి. పలుజ్జనత్తాతి ఛిన్నత్తా. సోకాదిబ్యసనప్పత్తీతి సోకాదిఅనత్థుప్పత్తి.

నదీసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౨. పుప్ఫసుత్తవణ్ణనా

౯౪. వివదతీతి వివాదం కరోతి. వదన్తోతి అయథాసభావేన వదన్తో. వివదతి ధమ్మతాయ విరుద్ధం కత్వా వదతి. లోకధమ్మోతి లుజ్జనసభావధమ్మో. కో పన సోతి ఆహ ‘‘ఖన్ధపఞ్చక’’న్తి. తేనాహ ‘‘తం హీ’’తిఆది. కథం కరోమీతి కేన పకారేనాహం బాలం అజానన్తం కరోమి. తేనాహ ‘‘మయ్హం హీ’’తిఆది. తథా చాహ ‘‘అక్ఖాతో వో మయా మగ్గో’’తిఆది (ధ. ప. ౨౭౫). ‘‘తయో లోకా కథితా’’తి వత్వా తం వివరితుం ‘‘నాహం, భిక్ఖవే’’తిఆదిమాహ.

పుప్ఫసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౩. ఫేణపిణ్డూపమసుత్తవణ్ణనా

౯౫. కేనచి కారణేన యుజ్ఝిత్వా గహేతుం న సక్కాతి అయుజ్ఝా నామ. నివత్తనట్ఠానేతి ఉదకప్పవాహస్స నివత్తితట్ఠానే.

అనుసోతాగమనేతి అనుసోతం ఆగమనహేతు, ‘‘అనుసోతాగమనేనా’’తి వా పాఠో. అనుపుబ్బేన పవడ్ఢిత్వాతి తత్థ తత్థ ఉట్ఠితానం ఖుద్దకమహన్తానం ఫేణపిణ్డానం సంసగ్గేన పకారతో వుద్ధిం పత్వా. ఆవహేయ్యాతి ఆనేత్వా వహేయ్య. కారణేన ఉపపరిక్ఖేయ్యాతి ఞాణేన వీమంసేయ్య. ‘‘సారో నామ కిం భవేయ్యా’’తి వత్వా సబ్బసో తదభావం దస్సేన్తో ‘‘విలీయిత్వా విద్ధంసేయ్యేవా’’తి ఆహ. తేన రూపమ్పి నిస్సారతాయ భిజ్జతేవాతి దస్సేతి. యథా హి అనిచ్చతాయ అసారతాసిద్ధి, ఏవం అసారతాయపి అనిచ్చతాసిద్ధీతి అనిచ్చతాయ ఏవ నిచ్చసారం థిరభావసారం ధువసారం సామీనివాసీకారకభూతస్స అత్తనో వసే పవత్తనమ్పేత్థ నత్థీతి ఆహ ‘‘రూపమ్పి…పే… నిస్సారమేవా’’తి. సోతి ఫేణపిణ్డో. గహితోపి ఉపాయేన తమత్థం న సాధేతి అనరహత్తా. అనేకసన్ధిఘటితో తథా తథా ఘటితో హుత్వా.

బ్యామమత్తమ్పి ఏతరహి మనుస్సానం వసేన. అవస్సమేవ భిజ్జతి తరఙ్గబ్భాహతం హుత్వా.

తస్మిం తస్మిం ఉదకబిన్దుమ్హి పతితే. ఉదకతలన్తి ఉదకపిట్ఠిం. అఞ్ఞతో పతన్తం ఉదకబిన్దుం. ఉదకజల్లన్తి సన్తానకం హుత్వా ఠితం ఉదకమలం. తఞ్హి సంకడ్ఢిత్వా తతో ఉదకం పుటం కరోతి, తస్మిం పుటే పుబ్బుళసమఞ్ఞా. వత్థున్తి చక్ఖాదివత్థుం. ఆరమ్మణన్తి రూపాదిఆరమ్మణం. కిలేసజల్లన్తి పురిమసిద్ధం, పటిలబ్భమానం వా కిలేసమలం. ఫస్ససఙ్ఘట్టనన్తి ఫస్ససమోధానం. పుబ్బుళసదిసా ముహుత్తరమణీయతాయ. యస్మా ఘమ్మకాలే సూరియాతపసన్తాపాభినిబ్బత్తరస్మిజాలనిపాతే తాదిసే భూమిపదేసే ఇతో చితో సముగ్గతవాతవేగసముద్ధటవిరుళ్హసఙ్ఖాతేసు పరిబ్భమన్తేసు అణుపరమాణుతజ్జారిప్పకారేసు భూతసఙ్ఘాతేసు మరీచిసమఞ్ఞా, తస్మా సబ్బసో సారవిరహితాతి వుత్తం ‘‘సఞ్ఞాపి అసారకట్ఠేన మరీచిసదిసా’’తి. యస్మా చ పస్సన్తానం యేభుయ్యేన ఉదకాకారేన ఖాయతి, తస్మా ‘‘గహేత్వా పివితుం వా’’తిఆది వుత్తం. నీలాదిఅనుభవనత్థాయాతి నీలాదిఆరమ్మణస్స అనుభవనత్థాయ. ఫన్దతీతి ఫన్దనాకారప్పత్తా వియ హోతి అప్పహీనతణ్హస్స పుగ్గలస్స. విప్పలమ్భేతి అప్పహీనవిపల్లాసం పుగ్గలం. తేనాహ ‘‘ఇదం నీలక’’న్తిఆది. సఞ్ఞావిపల్లాసతో హి చిత్తవిపల్లాసో, తతో దిట్ఠివిపల్లాసోతి. విప్పలమ్భనేనాతి విప్పకారవసేనేవ ఆరమ్మణస్స లమ్భనేన. విప్పకారవసేన హి ఏతం లమ్భనం, యదిదం అనుదకమేవ ఉదకం కత్వా దస్సనం అనగరమేవ నగరం కత్వా గన్ధబ్బనాటకాదిదస్సనం.

కుక్కుకం వుచ్చతి కదలిక్ఖన్ధస్స సబ్బపత్తవట్టీనం అబ్భన్తరే దణ్డకన్తి ఆహ ‘‘అకుక్కుకజాతన్తి అన్తో అసఞ్జాతఘనదణ్డక’’న్తి. న తథా హోతీతి యదత్థాయ ఉపనీతం, తదత్థాయ న హోతి. నానాలక్ఖణోతి నానాసభావో. సఙ్ఖారక్ఖన్ధోవాతి ఏకో సఙ్ఖారక్ఖన్ధోత్వేవ వుచ్చతి.

అస్సాతి పురిసస్స. అపగతపటలపిళకన్తి అపగతపటలదోసఞ్చేవ అపగతపిళకదోసఞ్చ. అసారభావదస్సనసమత్థన్తి అసారస్స అసారభావదస్సనసమత్థం. ఇత్తరాతి పరిత్తకాలా, న చిరట్ఠితికా. తేనాహ ‘‘లహుపచ్చుపట్ఠానా’’తి. అఞ్ఞదేవ చ ఆగమనకాలే చిత్తన్తి ఇదఞ్చ ఓళారికవసేనేవ వుత్తం. తథా హి ఏకచ్ఛరక్ఖణే అనేకకోటిసతసహస్ససఙ్ఖాని చిత్తాని ఉప్పజ్జిత్వా నిరుజ్ఝన్తి. మాయాయ దస్సితం రూపం మాయాతి వుత్తం. యంకిఞ్చిదేవ కపాలిట్ఠకపాసాణవాలికాదిం. వఞ్చేతీతి అసువణ్ణమేవ సువణ్ణన్తి, అముత్తమేవ ముత్తాతిఆదినా వఞ్చేతి. నను చ సఞ్ఞాపి మరీచి వియ విప్పలమ్భేతి వఞ్చేతి, ఇదమ్పి విఞ్ఞాణం మాయా వియ వఞ్చేతీతి కో ఇమేసం విసేసోతి? వచనత్థో నేసం సాధారణో. తథాపి సఞ్ఞా అనుదకంయేవ ఉదకం కత్వా గాహాపేన్తీ, అపురిసఞ్ఞేవ పురిసం కత్వా గాహాపేన్తీ విప్పలమ్భనవసేన అప్పవిసయా, విఞ్ఞాణం పన యం కిఞ్చి అతంసభావం తం కత్వా దస్సేన్తీ మాయా వియ మహావిసయా. తేనాహ ‘‘యంకిఞ్చిదేవా’’తిఆది. ఏవమ్పీతి అతివియ లహుపరివత్తిభావేనపి మాయాసదిసన్తి.

దేసితాతి ఏవం దేసితా ఫేణపిణ్డాదిఉపమాహి.

భూరి వుచ్చతి పథవీ, సణ్హట్ఠేన విపులట్ఠేన చ భూరిసదిసపఞ్ఞతాయ భూరిపఞ్ఞో. తేనాహ ‘‘సణ్హపఞ్ఞేన చేవా’’తిఆది. కిమిగణాదీనన్తి ఆది-సద్దేన అనేకగిజ్ఝాదికే సఙ్గణ్హాతి. పవేణీతి ధమ్మపబన్ధో. బాలలాపినీ ‘‘అహం మమా’’తిఆదినా. సేసధాతుయో గహేత్వావ భిజ్జతి ఏకుప్పాదేకనిరోధత్తా, వత్థురూపనిస్సయపచ్చయత్తా ‘‘అయ’’న్తి న విసుం గహితం. వధభావతోతి వధస్స మరణస్స అత్థిభావతో. సరణన్తి పటిసరణం.

ఫేణపిణ్డూపమసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౪-౬. గోమయపిణ్డసుత్తాదివణ్ణనా

౯౬-౯౮. సస్సతం సబ్బకాలం యావ కప్పవుట్ఠానా హోన్తీతి సస్సతియో, సినేరుఆదయో. తాహి సమం సమకాలం. అనేనాతి భగవతా. నయిదన్తి ఏత్థ య-కారో పదసన్ధికరో, ఇదన్తి నిపాతపదం. తం పన యేన యేన సమ్బన్ధీయతి, తం తిలిఙ్గోవ హోతీతి ‘‘అయం మగ్గబ్రహ్మచరియవాసో’’తి వుత్తం. ‘‘న పఞ్ఞాయేయ్యా’’తి వత్వా తమత్థం వివరితుం ‘‘మగ్గో హీ’’తిఆది వుత్తం. వివట్టేన్తోతి వినివట్టేన్తో అప్పవత్తిం కరోన్తో.

రాజధానీతి రఞ్ఞో నివాసనగరం. సుత్తమయన్తి చిత్తవణ్ణవట్టికామయం.

గోమయపిణ్డసుత్తాదివణ్ణనా నిట్ఠితా.

౭. గద్దులబద్ధసుత్తవణ్ణనా

౯౯. యం మహాసముద్దోతి ఏత్థ యన్తి సమయస్స పచ్చామసనం. భుమ్మత్థే చేతం పచ్చత్తవచనన్తి ఆహ ‘‘యస్మిం సమయే’’తి. సో చ సమయో అయన్తి దస్సేన్తో ‘‘పఞ్చమే సూరియే ఉట్ఠితే’’తి ఆహ. పరిచ్ఛేదం న వదామి పరిచ్ఛేదకారికాయ అగ్గమగ్గవిజ్జాయ అనధిగతత్తా. సునఖో వియ వట్టనిస్సితో బాలో అసవసభావతో. గద్దులో వియ దిట్ఠిబన్ధో. సక్కాయో తస్స అసవసభావతో. పుథుజ్జనస్స సక్కాయానుపరివత్తనన్తి ‘‘సన్తానే సత్తవోహారో’’తి తం తతో అఞ్ఞం కత్వా భేదేన నిద్దేసో.

గద్దులబద్ధసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౮. దుతియగద్దులబద్ధసుత్తవణ్ణనా

౧౦౦. దిట్ఠిగద్దులనిస్సితాయాతి సహజాతాదిపచ్చయవసేన దిట్ఠిగద్దులనిస్సితాయ నిస్సాయేవ పవత్తతి తతో అత్తానం వివేచేతుం అసక్కుణేయ్యత్తా. చిత్తసంకిలేసేనేవాతి దసవిధకిలేసవత్థువసేన చిత్తస్స సంకిలిట్ఠభావేన. అరియమగ్గాధిగమనేన చిత్తస్స వోదానత్తా వోదాయన్తి విసుజ్ఝన్తి.

విచరణచిత్తన్తి గహేత్వా విచరణవసేన విచరణచిత్తం. సఙ్ఖానామాతి ఏవంనామకా. బ్రాహ్మణపాసణ్డికాతి జాతియా బ్రాహ్మణా, ఛన్నవుతియా పాసణ్డేసు తం సఙ్ఖాసఞ్ఞితం పాసణ్డం పగ్గయ్హ విచరణకా. పటకోట్ఠకన్తి దుస్సాపణకం. దస్సేన్తాతి యథాగతికమ్మవిపాకచిత్తతం దస్సేన్తా. తం చిత్తన్తి తం పటకోట్ఠకచిత్తం గహేత్వా విచరన్తి. చిన్తేత్వా కతత్తాతి ‘‘ఇమస్స రూపస్స ఏవం హత్థపాదా, ఏవం ముఖం లిఖితబ్బం, ఏవం ఆకారవత్థగ్గహణాని, ఏవం కిరియావిసేసా, ఏవం కిరియావిభాగం, సత్తవిసేసానం విభాగం కాతబ్బ’’న్తి తస్స ఉబ్బత్తనఖిపనపవత్తనాదిపయోజనఞ్చాతి సబ్బమేతం తథా చిన్తేత్వా కతత్తా చిత్తేన మనసా చిన్తితం నామ. ఉపాయపరియేసనచిత్తన్తి ‘‘హత్థపాదా ఏవం లిఖితబ్బా’’తిఆదినా యథావుత్తఉపాయస్స చేవ పుబ్బే పవత్తస్స భూమిపరికమ్మవణ్ణధాతుసమ్మాయోజనుపాయస్స చ వసేన పవత్తం చిత్తం. తతోపి చిత్తతరన్తి తతో చిత్తకమ్మతోపి చిత్తతరం చిత్తకారేన చిన్తితప్పకారానం సబ్బేసంయేవ చిత్తకమ్మే అనిప్ఫజ్జనతో. కమ్మచిత్తేనాతి కమ్మవిఞ్ఞాణేన. కమ్మచిత్తేనాతి వా కమ్మస్స చిత్తభావేన. సో కమ్మస్స విచిత్తభావో తణ్హావసేన జాయతీతి వేదితబ్బో. స్వాయమత్థో అట్ఠసాలినీటీకాయం విభావితో. ఏవం చిత్తాతి ఏవం చిత్తరూపవిసేసా. యోనిం ఉపనేతీతి తం తం అణ్డజాదిభేదం యోనివిసేసం పాపేతి వణ్ణవిసేసో వియ ఫలికమణికం. న హి విసేసా హితవిచిత్తసామత్థియకమ్మం యోనిం ఉపనేతి, తస్స తస్స విపాకుప్పత్తియా పచ్చయో హోతి. యోనిమూలకో తేసం చిత్తభావోతి యం యం యోనిం కమ్మం సత్తే ఉపనేతి, తంతంయోనిమూలకో తేసం సత్తానం చిత్తవిచిత్తభావో. తేనాహ ‘‘యోనిఉపగతా’’తిఆది. సదిసచిత్తావ సదిసచిత్తభావా ఏవ. ఇతీతిఆది వుత్తస్సేవ అత్థస్స ఉప్పటిపాటియా నిగమనం.

తిరచ్ఛానగతచిత్తభావతో చిత్తస్సేవ సవిసేసం చిత్తభావకరణం దస్సేతుం ‘‘అపిచా’’తిఆది వుత్తం. తత్థ చిత్తం నామేతం చిత్తతరమేవ వేదితబ్బన్తి సమ్బన్ధో. సహజాతధమ్మచిత్తతాయాతి రాగాదిసద్ధాదిధమ్మవిచిత్తభావేన. భూమిచిత్తతాయాతి అధిట్ఠానచిత్తతాయ. కమ్మనానత్తం మూలం కారణం ఏతేసన్తి కమ్మనానత్తమూలకా, తేసం. లిఙ్గనానత్తం ఇత్థిలిఙ్గాదినానత్తవసేన చేవ తంతంసణ్ఠాననానత్తవసేన చ వేదితబ్బం. సఞ్ఞానానత్తం ఇత్థిపురిసదేవమనుస్సాదిసఞ్ఞానానత్తవసేన. వోహారనానత్తం తిస్సోతిఆదివోహారనానత్తవసేన. చిత్తానం విచిత్తానం. తంతంవోహారనానత్తమ్పి చిత్తేనేవ పఞ్ఞపీయతి. రఙ్గజాతరూపసముట్ఠాపనాదినా వత్థం రఞ్జయతీతి రజకో, వణ్ణకారో. పుథుజ్జనస్స అత్తభావసఞ్ఞితరూపసముట్ఠాపనతా నియతా ఏకన్తికాతి పుథుజ్జనగ్గహణం. ‘‘అభిరూపం రూపం సముట్ఠాపేతీ’’తి ఆనేత్వా సమ్బన్ధో.

దుతియగద్దులబద్ధసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౯. వాసిజటసుత్తవణ్ణనా

౧౦౧. అత్థస్సాతి హితస్స. అసాధికా ‘‘భావనానుయోగం అననుయుత్తస్సా’’తి అననుయుత్తస్స వుత్తత్తా. ఇతరాతి సుక్కపక్ఖఉపమా. సాధికా భావనాయోగస్స అనుయుత్తత్తా. తఞ్హి తస్స సాధికా వేదితబ్బా. సమ్భావనత్థేతి పరమత్థసమ్భావనే. ఏవఞ్హి కణ్హపక్ఖేపి అపిసద్దగ్గహణం సమత్థితం హోతి. సమ్భావనత్థేతి వా పరికప్పనత్థేతి అత్థో. సఙ్ఖాతబ్బే అత్థే అనియమతో వుచ్చమానే సఙ్ఖాతో అనియమత్థో వాసద్దో వత్తబ్బోతి ‘‘అట్ఠ వా’’తిఆది వుత్తం. ఊనాధికానీతి ఊనానిపి అధికానిపి కిఞ్చాపి హోన్తి, ఏకంసో పన గహేతబ్బోతి ‘‘అట్ఠ వా దస వా ద్వాదస వా’’తి వుత్తం. ఏవం వచనం సన్ధాయ ‘‘వచనసిలిట్ఠతాయా’’తిఆది వుత్తం. పాదనఖసిఖాహి అకోపనవసేన సమ్మా అధిసయితాని. ఉతున్తి ఉణ్హఉతుం కాయుస్మావసేన. తేనాహ ‘‘ఉస్మీకతానీ’’తి. భావితానీతి కుక్కుటవాసనాయ వాసితాని. సమ్మాఅధిసయనాదితివిధకిరియాకరణేన ఇమం అప్పమాదం కత్వా. సోత్థినా అభినిబ్భిజ్జితున్తి అనన్తరాయేన తతో నిక్ఖమితుం. ఇదాని తమత్థం వివరన్తో ‘‘తే హీ’’తిఆదిమాహ. సయమ్పీతి అణ్డాని. పరిణామన్తి పరిపక్కం బహినిక్ఖమనయోగ్గతం.

తన్తి ఓపమ్మసమ్పటిపాదనం. ఏవన్తి ఇదాని వుచ్చమానాకారేన. అత్థేనాతి ఉపమేయ్యత్థేన. సంసన్దిత్వా సమ్మా యోజేత్వా. సమ్పయుత్తధమ్మవసేన ఞాణస్స తిక్ఖాదిభావో వేదితబ్బో. ఞాణస్స హి సభావతో సతినేపక్కతో చ తిక్ఖభావో, సమాధివసేన సూరభావో, సద్ధావసేన విప్పసన్నభావో, వీరియవసేన పరిణామభావో. పరిణామకాలోతి బలవవిపస్సనాకాలో. వడ్ఢితకాలోతి వుట్ఠానగామినివిపస్సనాకాలో. అనులోమట్ఠానస్స హి విపస్సనా గహితగబ్భా నామ తదా మగ్గగబ్భస్స గహితత్తా. తజ్జాతికన్తి తస్స విపస్సనానుయోగస్స అనురూపం. సత్థాపి గాథాయ అవిజ్జణ్డకోసం పహరతి భిన్దాపేతి.

ఓలమ్బకసఙ్ఖాతన్తి ఓలమ్బకసుత్తసఙ్ఖాతం. పలన్తి తస్స సుత్తస్స నామం. ధారేత్వాతి దారూనం హేయ్యాదిజాననత్థం ఉపనేత్వా. దారూనం గణ్డం హరతీతి పలగణ్డోతి ఏతేన పలేన గణ్డహారో ‘‘పలగణ్డో’’తి పచ్ఛిమపదే ఉత్తరపదలోపేన నిద్దేసోతి దస్సేతి. గహణట్ఠానేతి హత్థేన గహేతబ్బట్ఠానే. సమ్మదేవ ఖేపీయన్తి ఏతేన కాయదుచ్చరితాదీనీతి సఙ్ఖేపో, తేన. విపస్సనం అనుయుఞ్జన్తస్స పుగ్గలస్సేవ దివసే దివసే ఆసవానం పరిక్ఖయో ఇధ ‘‘విపస్సనాయానిసంసో’’తి అధిప్పేతో. హేమన్తికేన కరణభూతేన. భుమ్మత్థే వా ఏతం కరణవచనం, హేమన్తికేతి అత్థో. పటిప్పస్సమ్భన్తీతి పటిప్పస్సద్ధఫలాని హోన్తి. తేనాహ ‘‘పూతికాని భవన్తీ’’తి.

మహాసముద్దో వియ సాసనం సభావగమ్భీరభావతో. నావా వియ యోగావచరో మహోఘుత్తరణతో. పరియాదానం వియాతి పరితో అపరిపూరణం వియ. ఖజ్జమానానన్తి సఙ్ఖాదన్తేన వియ ఉదకేన ఖేపియమానానం బన్ధనానం. తనుభావోతి పరియుట్ఠానుప్పత్తియా అసమత్థతాయ దుబ్బలభావో. విపస్సనాఞాణపీతిపామోజ్జేహీతి విపస్సనాఞాణసముట్ఠితేహి పీతిపామోజ్జేహి. ఓక్ఖాయమానే పక్ఖాయమానేతి వివిధపటిపత్తియా ఉక్ఖాయమానే పటిసఙ్ఖానుపస్సనాయ పక్ఖాయమానే. దుబ్బలతా దీపితా ‘‘అప్పకసిరేనేవ సంయోజనాని పటిప్పస్సమ్భన్తి, పూతికాని భవన్తీ’’తి వుత్తత్తా.

వాసిజటసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౧౦. అనిచ్చసఞ్ఞాసుత్తవణ్ణనా

౧౦౨. భావేన్తస్సాతి విపస్సనాయ మగ్గం భావేన్తస్స ఉప్పన్నసఞ్ఞా. తేనాహ – ‘‘సబ్బం కామరాగం పరియాదియతీ’’తిఆది. సన్తానేత్వాతి కసనట్ఠానం సబ్బసో వితనేత్వా పత్థరిత్వా. కిలేసాతి ఉపక్కిలేసప్పభేదా కిలేసా. అనిచ్చసఞ్ఞాఞాణేనాతి అనిచ్చసఞ్ఞాసహగతేన ఞాణేన.

లాయనన్తి లాయనం వియ నయనం వియ నిచ్ఛోటనం వియ చ అనిచ్చసఞ్ఞాఞాణం. ఇమినా అత్థేనాతి ఇమినా యథావుత్తేన పాళియా అత్థేన, ఉపమా సంసన్దేతబ్బాతి ఏత్థ పబ్బజలాయకో వియ యోగావచరో. లాయనాదినా తస్స తత్థ కతకిచ్చతాయ పరితుట్ఠి వియ ఇమస్స కిలేసే సబ్బసో ఛిన్దిత్వా ఫలసమాపత్తిసుఖేన కాలస్స వీతినామనా.

కూటం గచ్ఛన్తీతి పారిమన్తేన కూటం గచ్ఛన్తి. కూటం పవిసనభావేనాతి కూటచ్ఛిద్దం అగ్గేన పవిసనవసేన. సమోసరిత్వాతి ఛిద్దే అనుపవిసనవసేన చ ఆహచ్చ అవట్ఠానేన చ సమోసరిత్వా ఠితా. కూటం వియ అనిచ్చసఞ్ఞా అనిచ్చానుపస్సనావసేన అవట్ఠానస్స మూలభావతో. గోపానసియో వియ చతుభూమకకుసలా ధమ్మా అనిచ్చసఞ్ఞామూలకత్తా. కూటం అగ్గం సబ్బగోపానసీనం తథాఅధిట్ఠానస్స పధానకారణత్తా. అనిచ్చసఞ్ఞా అగ్గాతి ఏత్థాపి ఏసేవ నయో. అనిచ్చసఞ్ఞా లోకియాతి ఇదం అనిచ్చసఞ్ఞానుపస్సనం సన్ధాయ వుత్తం. అనిచ్చానుపస్సనాముఖేన అధిగతఅరియమగ్గే ఉప్పన్నసఞ్ఞా అనిచ్చసఞ్ఞాతి వత్తబ్బతం లభతీతి ‘‘అనిచ్చసఞ్ఞా, భిక్ఖవే, భావితా బహులీకతా సబ్బం కామరాగం పరియాదియతీ’’తిఆది వుత్తం. తథా హి ధమ్మసఙ్గహే (ధ. స. ౩౫౭, ౩౬౦) ‘‘యస్మిం సమయే లోకుత్తరం సఞ్ఞం భావేతీ’’తిఆదినా సఞ్ఞాపి ఉద్ధటా. సబ్బాసు ఉపమాసూతి మూలసన్తానఉపమాదీసు పఞ్చసు ఉపమాసు. పురిమాహీతి కస్సకపబ్బజలాయనఅమ్బపిణ్డిఉపమాహి అనిచ్చసఞ్ఞాయ కిచ్చం వుత్తం మూలసన్తానకపదాలనపబ్బజలాయనవణ్టచ్ఛేదనపదేసేన అనిచ్చసఞ్ఞాయ పటిపక్ఖపచ్ఛేదనస్స దస్సితత్తా. పచ్ఛిమాహి బలం దస్సితం పటిపక్ఖాతిభావస్స జోతితత్తా.

అనిచ్చసఞ్ఞాసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

పుప్ఫవగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.

మజ్ఝిమపణ్ణాసకో సమత్తో.