౧. నకులపితుసుత్తవణ్ణనా

౧. భగ్గా నామ జానపదినో రాజకుమారా. తేసం నివాసో ఏకోపి జనపదో రుళ్హీవసేన ‘‘భగ్గా’’త్వేవ వుచ్చతీతి కత్వా వుత్తం ‘‘ఏవంనామకే జనపదే’’తి, ఏవం బహువచనవసేన లద్ధనామే’’తి అత్థో. తస్మిం వనసణ్డేతి యో పన వనసణ్డో పుబ్బే మిగానం అభయత్థాయ దిన్నో, తస్మిం వనసణ్డే. యస్మా సో గహపతి తస్మిం నగరే ‘‘నకులపితా’’తి పుత్తస్స వసేన పఞ్ఞాయిత్థ, తస్మా వుత్తం ‘‘నకులపితా’’తి నకులస్స నామ దారకస్స పితాతి అత్థో. భరియాపిస్స ‘‘నకులమాతా’’తి పఞ్ఞాయిత్థ.

జరాజిణ్ణోతి జరావసేన జిణ్ణో, న బ్యాధిఆదీనం వసేన జిణ్ణో. వయోవుడ్ఢోతి జిణ్ణత్తా ఏవ వయోవుడ్ఢిప్పత్తియా వుడ్ఢో, న సీలాదివుడ్ఢియా. జాతియా మహన్తతాయ చిరరత్తతాయ జాతిమహల్లకో. తియద్ధగతోతి పఠమో మజ్ఝిమో పచ్ఛిమోతి తయో అద్ధే గతో. తత్థ పఠమం దుతియఞ్చ అతిక్కన్తత్తా పచ్ఛిమం ఉపగతత్తా వయోఅనుప్పత్తో. ఆతురకాయోతి దుక్ఖవేదనాపవిసతాయ అనస్సాదకాయో. గేలఞ్ఞం పన దుక్ఖగతికన్తి ‘‘గిలానకాయో’’తి వుత్తం. తథా హి సచ్చవిభఙ్గే (విభ. ౧౯౦ ఆదయో) దుక్ఖసచ్చనిద్దేసే దుక్ఖగ్గహణేనేవ గహితత్తా బ్యాధి న నిద్దిట్ఠో. నిచ్చపగ్ఘరణట్ఠేనాతి సబ్బదా అసుచిపగ్ఘరణభావేన. సో పనస్స ఆతురభావేనాతి ఆహ – ‘‘ఆతురంయేవ నామా’’తి. విసేసేనాతి అధికభావేన. ఆతురతీతి ఆతురో. సఙ్గామప్పత్తో సన్తత్తకాయో. జరాయ ఆతురతా జరాతురతా. కుసలపక్ఖవడ్ఢనేన మనో భావేన్తీతి మనోభావనీయా. మనసా వా భావనీయా సమ్భావనీయాతి మనోభావనీయా. అనుసాసతూతి అను అను సాసతూతి అయమేత్థ అత్థోతి ఆహ – ‘‘పునప్పునం సాసతూ’’తి. అపరాపరం పవత్తితం హితవచనం. అనోతిణ్ణే వత్థుస్మిం యో ఏవం కరోతి, తస్స అయం గుణో దోసోతి వచనం. తన్తివసేనాతి తన్తిసన్నిస్సయేన అయం అనుసాసనీ నామ. పవేణీతి తన్తియా ఏవ వేవచనం.

అణ్డం వియ భూతోతి అధికోపమా కాయస్స అణ్డకోసతో అబలదుబ్బలభావతో. తేనాహ ‘‘అణ్డం హీ’’తిఆది. బాలోయేవ తాదిసత్తభావసమఙ్గీ ముహుత్తమ్పి ఆరోగ్యం పటిజానన్తో.

విప్పసన్నానీతి పకతిమాకారం అతిక్కమిత్వా విసేసేన పసన్నాని. తేనాహ – ‘‘సుఉ పసన్నానీ’’తి. పసన్నచిత్తసముట్ఠితరూపసమ్పదాహి తాహి తస్స ముఖవణ్ణస్స పారిసుద్ధీతి ఆహ – ‘‘పరిసుద్ధోతి నిద్దోసో’’తి. తేనేవాహ ‘‘నిరుపక్కిలేసతాయా’’తిఆది. ఏతేనేవస్సిన్ద్రియవిప్పసన్నతాకారణమ్పి సంవణ్ణితన్తి దట్ఠబ్బం. ఏస ముఖవణ్ణో. నయగ్గాహపఞ్ఞా కిరేసాతి ఇదం అనావజ్జనవసేనేవ వుత్తభావం సన్ధాయాహ.

యం నేవ పుత్తస్సాతిఆది ‘‘ఓవదతు నో, భన్తే, భగవా యథా మయం పరలోకేపి అఞ్ఞమఞ్ఞం సమాగచ్ఛేయ్యామా’’తి వుత్తవచనం సన్ధాయ వుత్తమేవ. మధురధమ్మదేసనాయేవ సత్థు సమ్ముఖా పటిలద్ధా, తస్స అత్తనో పేమగారవగహితత్తా ‘‘అమతాభిసేకో’’తి వేదితబ్బో.

ఇదం పదద్వయం. ఆరకత్తా కిలేసేహి మగ్గేన సముచ్ఛిన్నత్తా. అనయేతి అవడ్ఢియం, అనత్థేతి అత్థో. అనయే వా అనుపాయే. న ఇరియనతో అవత్తనతో. అయేతి వడ్ఢియం అత్థే ఉపాయే చ. అరణీయతోతి పయిరుపాసితబ్బతో. నిరుత్తినయేన పదసిద్ధి వేదితబ్బా పురిమేసు అత్థవికప్పేసు, పచ్ఛిమే పన సద్దసత్థవసేనపి. యదిపి అరియసద్దో ‘‘యే హి వో అరియా పరిసుద్ధకాయకమ్మన్తా’’తిఆదీసు (మ. ని. ౧.౩౫) విసుద్ధాసయపయోగేసు పుథుజ్జనేసుపి వట్టతి, ఇధ పన అరియమగ్గాధిగమేన సబ్బలోకుత్తరభావేన చ అరియభావో అధిప్పేతోతి దస్సేన్తో ఆహ – ‘‘బుద్ధా చా’’తిఆది. తత్థ పచ్చేకబుద్ధా తథాగతసావకా చ సప్పురిసాతి ఇదం ‘‘అరియా సప్పురిసా’’తి ఇధ వుత్తపదానం అత్థం అసఙ్కరతో దస్సేతుం వుత్తం. యస్మా పన నిప్పరియాయతో అరియసప్పురిసభావా అభిన్నసభావా, తస్మా ‘‘సబ్బేవ వా’’తిఆది వుత్తం.

ఏత్తావతా హి బుద్ధసావకో వుత్తో, తస్స హి ఏకన్తేన కల్యాణమిత్తో ఇచ్ఛితబ్బో పరతో ఘోసమన్తరేన పఠమమగ్గస్స అనుప్పజ్జనతో. విసేసతో చస్స భగవావ ‘‘కల్యాణమిత్తో’’తి అధిప్పేతో. వుత్తఞ్హేతం ‘‘మమఞ్హి, ఆనన్ద, కల్యాణమిత్తం ఆగమ్మ జాతిధమ్మా సత్తా జాతియా పరిముచ్చన్తీ’’తిఆది (సం. ని. ౧.౧౨౯; ౫.౨). సో ఏవ చ అవేచ్చపసాదాధిగమేన దళ్హభత్తి నామ. వుత్తమ్పి చేతం ‘‘యం మయా సావకానం సిక్ఖాపదం పఞ్ఞత్తం, తం మమ సావకా జీవితహేతుపి నాతిక్కమన్తీ’’తి (ఉదా. ౪౫; చూళవ. ౩౮౫). కతఞ్ఞుతాదీహి పచ్చేకబుద్ధబుద్ధాతి ఏత్థ కతం జానాతీతి కతఞ్ఞూ. కతం విదితం పాకటం కరోతీతి కతవేదీ. పచ్చేకబుద్ధా హి అనేకేసుపి కప్పసతసహస్సేసు కతం ఉపకారం జానన్తి, కతఞ్చ పాకటం కరోన్తి సతిజననఆమిసపటిగ్గహణాదినా. తథా సంసారదుక్ఖదుక్ఖితస్స సక్కచ్చం కరోన్తి కిచ్చం, యం అత్తనా కాతుం సక్కా. సమ్మాసమ్బుద్ధో పన కప్పానం అసఙ్ఖ్యేయ్యసహస్సేసుపి కతం ఉపకారం మగ్గఫలానం ఉపనిస్సయఞ్చ జానన్తి, పాకటఞ్చ కరోన్తి. సీహో వియ చ ఏవం సబ్బత్థ సక్కచ్చమేవ ధమ్మదేసనం కరోన్తేన బుద్ధకిచ్చం కరోన్తి. యాయ పటిపత్తియా అరియా దిట్ఠా నామ హోన్తి, తస్సా అప్పటిపజ్జనం, తత్థ చ ఆదరాభావో అరియానం అదస్సనసీలతా, న చ దస్సనే సాధుకారితాతి వేదితబ్బా. చక్ఖునా అదస్సావీతి ఏత్థ చక్ఖు నామ న మంసచక్ఖు ఏవ, అథ ఖో దిబ్బచక్ఖుపీతి ఆహ ‘‘దిబ్బచక్ఖునా వా’’తి. అరియభావోతి యేహి యోగతో ‘‘అరియా’’తి వుచ్చన్తి, తే మగ్గఫలధమ్మా దట్ఠబ్బా.

తత్రాతి ఞాణదస్సనస్సేవ దస్సనభావే. వత్థూతి అధిప్పేతత్థఞాపనకారణం. ఏవం వుత్తేపీతి ఏవం అఞ్ఞాపదేసేన అత్తుపనాయికం కత్వా వుత్తేపి. ధమ్మన్తి లోకుత్తరధమ్మం, చతుసచ్చధమ్మం వా. అరియకరధమ్మా అనిచ్చానుపస్సనాదయో, విపస్సియమానా వా అనిచ్చాదయో, చత్తారి వా అరియసచ్చాని.

అవినీతోతి న వినీతో అధిసీలసిక్ఖాదీనం వసేన న సిక్ఖితో. యేసం సంవరవినయాదీనం అభావేన అయం ‘‘అవినీతో’’తి వుచ్చతి, తే తావ దస్సేతుం ‘‘దువిధో వినయో నామా’’తిఆదిమాహ. తత్థ సీలసంవరోతి పాతిమోక్ఖసంవరో వేదితబ్బో, సో చ అత్థతో కాయికవాచసికో అవీతిక్కమో. సతిసంవరోతి ఇన్ద్రియారక్ఖా, సా చ తథాపవత్తా సతియేవ. ఞాణసంవరోతి ‘‘సోతానం సంవరం బ్రూమీ’’తి (సు. ని. ౧౦౪౧) వత్వా ‘‘పఞ్ఞాయేతే పిధీయరే’’తి (సు. ని. ౧౦౪౧) వచనతో సోతసఙ్ఖాతానం తణ్హాదిట్ఠిదుచ్చరితఅవిజ్జాఅవసిట్ఠకిలేసానం సంవరో పిదహనం సముచ్ఛేదఞాణన్తి వేదితబ్బం. ఖన్తిసంవరోతి అధివాసనా, సా చ తథాపవత్తా ఖన్ధా, అదోసో వా, ‘‘పఞ్ఞా’’తి కేచి వదన్తి. వీరియసంవరో కామవితక్కాదీనం వినోదనవసేన పవత్తం వీరియమేవ. తేన తేన అఙ్గేన తస్స తస్స అఙ్గస్స పహానం తదఙ్గప్పహానం. విక్ఖమ్భనవసేన పహానం విక్ఖమ్భనప్పహానం. సేసపదత్తయేపి ఏసేవ నయో.

ఇమినా పాతిమోక్ఖసంవరేనాతిఆది సీలసంవరాదీనం వివరణం. తత్థ సముపేతోతి ఇతి-సద్దో ఆదిఅత్థో. తేన ‘‘ఉపగతో’’తిఆదినా విభఙ్గే (విభ. ౫౧౧) ఆగతం సంవరవిభఙ్గం దస్సేతి. కాయదుచ్చరితాదీనన్తి దుస్సీల్యసఙ్ఖాతానం కాయవచీదుచ్చరితాదీనం ముట్ఠసచ్చసఙ్ఖాతస్స పమాదస్స, అభిజ్ఝాదీనం వా అక్ఖన్తిఅఞ్ఞాణకోసజ్జానఞ్చ. సంవరణతోతి పిదహనతో, వినయనతోతి కాయవాచాచిత్తానం విరూపపవత్తియా వినయనతో, కాయదుచ్చరితాదీనం వా అపనయనతో, కాయాదీనం వా జిమ్హపవత్తిం విచ్ఛిన్దిత్వా ఉజుకనయనతోతి అత్థో. పచ్చయసమవాయే ఉప్పజ్జనారహానం కాయదుచ్చరితాదీనం తథా తథా అనుప్పాదనమేవ సంవరణం వినయనఞ్చ వేదితబ్బం.

యం పహానన్తి సమ్బన్ధో. ‘‘నామరూపపరిచ్ఛేదాదీసు విపస్సనాఞాణేసూ’’తి కస్మా వుత్తం? నను నామరూపపరిచ్ఛేదపచ్చయపరిగ్గహకఙ్ఖావితరణాని న విపస్సనాఞాణాని సమ్మసనాకారేన అప్పవత్తనతో? సచ్చమేతం, విపస్సనాఞాణస్స పన అధిట్ఠానభావతో ఏవం వుత్తం. నామరూపమత్తమిదం, ‘‘నత్థి ఏత్థ అత్తా వా అత్తనియం వా’’తి ఏవం పవత్తఞాణం నామరూపవవత్థానం. సతి విజ్జమానే ఖన్ధపఞ్చకసఙ్ఖాతే కాయే, సయం వా సతీ తస్మిం కాయే దిట్ఠి సక్కాయదిట్ఠి, సా చ ‘‘రూపం అత్తతో సమనుపస్సతీ’’తి ఏవం పవత్తా అత్తదిట్ఠి. తస్స నామరూపస్స కమ్మావిజ్జాదిపచ్చయపరిగ్గణ్హనఞాణం పచ్చయపరిగ్గహో. ‘‘నత్థి హేతు, నత్థి పచ్చయో సత్తానం సంకిలేసాయా’’తిఆదినయప్పవత్తా అహేతుదిట్ఠి. ‘‘ఇస్సరపురిసపజాపతిపకతిఅణుకాలాదీహి లోకో పవత్తతి నివత్తతి చా’’తి తథా తథా పవత్తా దిట్ఠి విసమహేతుదిట్ఠి. తస్సేవాతి పచ్చయపరిగ్గహస్సేవ. కఙ్ఖావితరణేనాతి యథా ఏతరహి నామరూపస్స కమ్మాదిపచ్చయతో ఉప్పత్తి, ఏవం అతీతే అనాగతేపీతి తీసు కాలేసు విచికిచ్ఛాపనయనఞాణేన. కథంకథీభావస్సాతి ‘‘అహోసిం ను ఖో అహం అతీతమద్ధాన’’న్తిఆదినయపవత్తాయ (మ. ని. ౧.౧౮; సం. ని. ౨.౨౦) సంసయప్పవత్తియా. కలాపసమ్మసనేనాతి ‘‘యం కిఞ్చి రూపం అతీతానాగతపచ్చుప్పన్న’’న్తిఆదినా (సం. ని. ౩.౪౮-౪౯) ఖన్ధపఞ్చకం ఏకాదససు ఓకాసేసు పక్ఖిపిత్వా సమ్మసనవసేన పవత్తేన విపస్సనాఞాణేన. అహం మమాతి గాహస్సాతి ‘‘అత్తా అత్తనియ’’న్తి గహణస్స. మగ్గామగ్గవవత్థానేనాతి మగ్గామగ్గఞాణవిసుద్ధియా. అమగ్గే మగ్గసఞ్ఞాయాతి అమగ్గే ఓభాసాదికే ‘‘మగ్గో’’తి ఉప్పన్నసఞ్ఞాయ. యస్మా సమ్మదేవ సఙ్ఖారానం ఉదయం పస్సన్తో ‘‘ఏవమేతే సఙ్ఖారా అనురూపకారణతో ఉప్పజ్జన్తి, న పన ఉచ్ఛిజ్జన్తీ’’తి గణ్హాతి, తస్మా వుత్తం ‘‘ఉదయదస్సనేన ఉచ్ఛేదదిట్ఠియా’’తి. యస్మా పన సఙ్ఖారానం వయం ‘‘యదిపిమే సఙ్ఖారా అవిచ్ఛిన్నా వత్తన్తి, ఉప్పన్నుప్పన్నా పన అప్పటిసన్ధికా నిరుజ్ఝన్తేవా’’తి పస్సతో కుతో సస్సతగ్గాహో. తస్మా వుత్తం ‘‘వయదస్సనేన సస్సతదిట్ఠియా’’తి. భయదస్సనేనాతి భయతూపట్ఠానఞాణేన. సభయేతి సబ్బభయానం ఆకరభావతో సకలదుక్ఖవూపసమసఙ్ఖాతస్స పరమస్సాసస్స పటిపక్ఖభావతో చ సభయే ఖన్ధపఞ్చకే. అభయసఞ్ఞాయాతి ‘‘అభయం ఖేమ’’న్తి ఉప్పన్నసఞ్ఞాయ. అస్సాదసఞ్ఞా నామ పఞ్చుపాదానక్ఖన్ధేసు అస్సాదనవసేన పవత్తసఞ్ఞా, యో ‘‘ఆలయాభినివేసో’’తిపి వుచ్చతి. అభిరతిసఞ్ఞా తత్థేవ అభిరమణవసేన పవత్తసఞ్ఞా, యా ‘‘నన్దీ’’తిపి వుచ్చతి. అముచ్చితుకామతా ఆదానం. అనుపేక్ఖా సఙ్ఖారేహి అనిబ్బిన్దనం, సాలయతాతి అత్థో. ధమ్మట్ఠితియం పటిచ్చసముప్పాదే. పటిలోమభావో సస్సతుచ్ఛేదగ్గాహో, పచ్చయాకారపటిచ్ఛాదకమోహో వా. నిబ్బానే చ పటిలోమభావో సఙ్ఖారేసు నతి, నిబ్బానపటిచ్ఛాదకమోహో వా. సఙ్ఖారనిమిత్తగ్గాహోతి యాదిసస్స కిలేసస్స అప్పహీనతా విపస్సనా సఙ్ఖారనిమిత్తం న ముఞ్చతి, సో కిలేసో, యో ‘‘సంయోగాభినివేసో’’తిపి వుచ్చతి, సఙ్ఖారనిమిత్తగ్గాహస్స, అతిక్కమనమేవ వా పహానం.

పవత్తి ఏవ పవత్తిభావో, పరియుట్ఠానన్తి అత్థో. నీవరణాదిధమ్మానన్తి ఆది-సద్దేన నీవరణపక్ఖియా కిలేసా వితక్కవిచారాదయో చ గయ్హన్తి. చతున్నం అరియమగ్గానం భావితత్తా అచ్చన్తం అప్పవత్తిభావేన యం పహానన్తి సమ్బన్ధో. కేన పన పహానన్తి? ‘‘అరియమగ్గేహేవా’’తి విఞ్ఞాయమానోయమత్థో తేసం భావితత్తా అప్పవత్తివచనతో. ‘‘సముదయపక్ఖికస్సా’’తి ఏత్థ చత్తారోపి మగ్గా చతుసచ్చాభిసమయాతి కత్వా తేహి పహాతబ్బేన తేన తేన సముదయసఙ్ఖాతేన లోభేన సహ పహాతబ్బత్తా సముదయసభావత్తా చ. సచ్చవిభఙ్గే చ సబ్బకిలేసానం సముదయభావస్స వుత్తత్తా ‘‘సముదయపక్ఖికా’’తి దిట్ఠిఆదయో వుచ్చన్తి. పటిపస్సద్ధత్తం వూపసన్తతా.

సఙ్ఖతనిస్సటతా సఙ్ఖారసభావాభావో. పహీనసబ్బసఙ్ఖతన్తి విరహితసబ్బసఙ్ఖతం, విసఙ్ఖారన్తి అత్థో. పహానఞ్చ తం వినయో చాతి పహానవినయో పురిమేన అత్థేన. దుతియేన పన పహీయతీతి పహానం, తస్స వినయోతి యోజేతబ్బో.

భిన్నసంవరత్తాతి నట్ఠసంవరత్తా, సంవరాభావతోతి అత్థో. తేన అసమాదిన్నసంవరోపి సఙ్గహితోవ హోతి. సమాదానేన హి సమ్పాదేతబ్బో సంవరో, తదభావే న హోతీతి. అరియేతి అరియో. పచ్చత్తవచనఞ్హేతం. ఏసేసేతి ఏసో ఏసో, అత్థతో అనఞ్ఞోతి అత్థో. తజ్జాతేతి అత్థతో తంసభావో, సప్పురిసో అరియసభావో, అరియో చ సప్పురిసభావోతి అత్థో.

సో అహన్తి అత్తనా పరికప్పితం అత్తానం దిట్ఠిగతికో వదతి. ‘‘అహంబుద్ధినిబన్ధనో అత్తా’’తి హి అత్తవాదినో లద్ధి. అద్వయన్తి ద్వయతారహితం. అభిన్నం వణ్ణమేవ ‘‘అచ్చీ’’తి గహేత్వా ‘‘అచ్చీతి వణ్ణో ఏవా’’తి తేసం ఏకత్తం పస్సన్తో వియ యథాపరికప్పితం అత్తానం ‘‘రూప’’న్తి, యథాదిట్ఠం వా రూపం, ‘‘అత్తా’’తి గహేత్వా తేసం ఏకత్తం పస్సన్తో దట్ఠబ్బో. ఏత్థ చ ‘‘రూపం అత్తా’’తి ఇమిస్సా పవత్తియా అభావేపి రూపే అత్తగ్గహణం పవత్తమానం అచ్చియం వణ్ణగ్గహణం వియ ‘‘అద్వయదస్సన’’న్తి వుత్తం. ఉపమాయో చ అనఞ్ఞత్తాదిగహణనిదస్సనవసేనేవ వుత్తా, న వణ్ణాదీనం వియ అత్తనో విజ్జమానదస్సనత్థం. న హి అత్తని సామిభావేన రూపఞ్చ సకిఞ్చనభావేన సమనుపస్సతి. అత్తని వా రూపన్తి అత్తానం రూపస్స సభావతో ఆధారణభావేన. రూపస్మిం వా అత్తానన్తి రూపస్స అత్తనో ఆధారణభావేన దిట్ఠిపస్సనాయ పస్సతి. పరియుట్ఠట్ఠాయీతి పరియుట్ఠానప్పత్తాహి దిట్ఠితణ్హాహి ‘‘రూపం అత్తా, రూపవా అత్తా’’తిఆదినా ఖన్ధపఞ్చకం మిచ్ఛా గహేత్వా తిట్ఠనతో. తేనాహ ‘‘పరియుట్ఠానాకారేనా’’తిఆది. ఏసేవ నయోతి యో ‘‘ఇధేకచ్చో రూపం అత్తతో సమనుపస్సతీ’’తిఆదినా రూపక్ఖన్ధే వుత్తో సంవణ్ణనానయో, వేదనాక్ఖన్ధాదీసుపి ఏసో ఏవ నయో వేదితబ్బో.

సుద్ధరూపమేవాతి అరూపేన అమిస్సితం కేవలం రూపమేవ. అరూపన్తి సుద్ధఅరూపం రూపస్స అగ్గహితత్తా. చతూసు ఖన్ధేసు తిణ్ణం తిణ్ణం వసేనాతి చతూసు ఖన్ధేసు తిణ్ణం తిణ్ణం గహణవసేన రూపారూపమిస్సకో అత్తా కథితో తస్మిం తస్మిం గహణే వేదనాదివినిముత్తఅరూపధమ్మే కసిణరూపేన సద్ధిం సబ్బరూపధమ్మే చ ఏకజ్ఝం గహణసిద్ధితో. పఞ్చసు ఠానేసు ఉచ్ఛేదదిట్ఠి కథితా, తే తే ఏవ ధమ్మే ‘‘అత్తా’’తి గహణతో తేసఞ్చ ఉచ్ఛేదభావతో. అవసేసేసు పన పన్నరససు ఠానేసు రూపం ‘‘అత్తా’’తి గహేత్వాపి దిట్ఠిగతికో తత్థ నిచ్చసఞ్ఞం న విస్సజ్జేతి కసిణరూపేన తం మిస్సేత్వా తస్స చ ఉప్పాదాదీనం అదస్సనతో, తస్మాస్స తత్థపి హోతియేవ సస్సతదిట్ఠి ఏకచ్చసస్సతగాహవసేనపి. మగ్గావరణా విపరీతదస్సనతో. న సగ్గావరణా అకమ్మపథప్పత్తతాయ. అకిరియాహేతుకనత్థికదిట్ఠియో ఏవ హి కమ్మపథదిట్ఠియో.

కాయోతి రూపకాయో. సో ఆతురోయేవ అసవసభావతో. రాగదోసమోహానుగతన్తి అప్పహీనరాగదోసమోహసన్తానే పవత్తం. ఇధాతి ఇమస్మిం సుత్తే. దస్సితం ఆతురభావేన. నిక్కిలేసతాయాతి సయం పహీనకిలేససన్తానగతతాయ. సేఖా నేవ ఆతురచిత్తా పహీనకిలేసే ఉపాదాయ, అప్పహీనే పన ఉపాదాయ ఆతురచిత్తా. అనాతురచిత్తతంయేవ భజన్తి వట్టానుసారిమహాజనస్స వియ తేసం చిత్తస్స కిలేసవసేన ఆతురత్తాభావతో.

నకులపితుసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.