౬. సమ్మససుత్తవణ్ణనా

౬౬. ఛట్ఠే అస్సాతి భగవతో. సణ్హసుఖుమధమ్మపరిదీపనతో సుఖుమా. తీహి లక్ఖణేహి అఙ్కియత్తా తిలక్ఖణాహతా, అనిచ్చాదిలక్ఖణపరిదీపినీతి అత్థో. అరియధమ్మాధిగమస్స ఉపనిస్సయభూతేన హేతునా సహేతుకా. తిహేతుకపటిసన్ధిపఞ్ఞాయ పాటిహారియపఞ్ఞాయ చ అత్థితాయ పఞ్ఞవన్తో న కేవలం అజ్ఝత్తికఅఙ్గసమ్పత్తియేవ, బాహిరఙ్గసమ్పత్తిపి నేసమత్థీతి దస్సేతుం ‘‘సినిద్ధానీ’’తిఆది వుత్తం. అబ్భన్తరన్తి అజ్ఝత్తం. పచ్చయసమ్మసనన్తి పచ్చయుప్పన్నానం పచ్చయవీమంసం.

ఆరమ్భానురూపా అనుసన్ధి యథానుసన్ధి. న గతాతి న సమ్పత్తా. అసమ్భిన్నపదన్తి అవోమిస్సకపదం, అఞ్ఞత్థ ఏవం అనాగతం వాక్యన్తి అత్థో. తేనాహ ‘‘అఞ్ఞత్థ హి ఏవం వుత్తం నామ నత్థీ’’తి. ఏవన్తి ‘‘తేనహానన్దా’’తి ఏకవచనం, ‘‘సుణాథ మనసి కరోథా’’తి బహువచనం కత్వా వుత్తం నామ నత్థీతి అత్థో. కేచి పన ‘‘తేనహానన్దా’’తి ఇధాపి బహువచనమేవ కత్వా పఠన్తి ‘‘సాధు అనురుద్ధా’’తిఆదీసు వియ. ఉపధీతి అధిప్పేతం ఉపధీయతి ఏత్థ దుక్ఖన్తి. ఉప్పజ్జతి ఉప్పాదక్ఖణం ఉదయం పటిలభతి ‘‘పాకటభావో ఠితికో, అత్తలాభో ఉదయో’’తి. నివిసతి నివేసం ఓకాసం పటిలభతి. ఏకవారమేవ హి ఉప్పన్నమత్తస్స ధమ్మస్స దుబ్బలత్తేన ఓకాసే వియ పతిట్ఠహనం నత్థి, పునప్పునం ఆరమ్మణే పవత్తమానం నివిట్ఠం పతిట్ఠితం నామ హోతి. తేనాహ ‘‘నివిసతీతి పునప్పునం పవత్తివసేన పతిట్ఠహతీ’’తి.

పియసభావన్తి పియాయితబ్బజాతికం. మధురసభావన్తి ఇట్ఠజాతికం. అభినివిట్ఠాతి తణ్హాభినివేసేన ఓతిణ్ణా. సమ్పత్తియన్తి భవసమ్పత్తియం. నిమిత్తగ్గహణానుసారేనాతి పటిబిమ్బగ్గహణానుసారేన. కణ్ణస్స ఛిద్దపదేసం రజతనాళికం వియ, కణ్ణబద్ధం పన పామఙ్గసుత్తం వియ. తుఙ్గా ఉచ్చా దీఘా నాసికా తుఙ్గనాసా. ఏవం లద్ధవోహారం అత్తనో ఘానం. ‘‘లద్ధవోహారా’’తి వా పాఠో. తస్మిం సతి తుఙ్గా నాసా యేసం తే తుఙ్గనాసా. ఏవం లద్ధవోహారా సత్తా అత్తనో ఘానన్తి యోజనా వణ్ణసణ్ఠానతో రత్తకమ్బలపటలం వియ. సమ్ఫస్సతో ముదుసినిద్ధం కిచ్చతో సినిద్ధమధురరసదం. సాలలట్ఠిన్తి సాలక్ఖన్ధం.

అద్దసంసూతి పస్సింసు. ఏవం వుత్తన్తి ‘‘కంసే’’తి ఏవం వుత్తం అధిట్ఠానవోహారేన.

సమ్పత్తిన్తి వణ్ణాదిగుణం. ఆదీనవన్తి మరణగ్గతతో.

సత్తుపానీయేనాతి సత్తుం పక్ఖిపిత్వా ఆలోలితపానీయేన. చత్తారి పానాని వియ చత్తారో మగ్గా తణ్హాపిపాసావూపసమనతో.

సమ్మససుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.