౪. అఞ్ఞతిత్థియసుత్తవణ్ణనా

౨౪. సోతి సారిపుత్తత్థేరో. యది న తావ పవిట్ఠో, కస్మా ‘‘పావిసీ’’తి వుత్తన్తి ఆహ ‘‘పవిసిస్సామీ’’తిఆది. తేన అవస్సమ్భావిని భూతే వియ ఉపచారో హోతీతి దస్సేతి. ఇదాని తమత్థం ఉపమాయ విభావేన్తో ‘‘యథా కి’’న్తిఆదిమాహ. అతిప్పగోయేవ నిక్ఖన్తదివసోతి పకతియా భిక్ఖాచరణవేలాయ అతివియ పాతో ఏవ విహారతో నిక్ఖన్తదివసభాగో. ఏతదహోసీతి ఏతం ‘‘అతిప్పగో ఖో’’తిఆదికం చిన్తనం అహోసి. దక్ఖిణద్వారస్సాతి రాజగహనగరే దక్ఖిణద్వారస్స వేళువనస్స చ అన్తరా అహోసి, తస్మా ‘‘తేనుపసఙ్కమిస్స’’న్తి చిన్తనా అహోసీతి అధిప్పాయో. కిం వాదీతి చతూసు వాదేసు కతరం వాదం వదసి. కిమక్ఖాయీతి తస్సేవ వేవచనం. కిం వదతీతి పన చత్తారో వాదే సామఞ్ఞతో గహేత్వా నపుంసకలిఙ్గేన వదతి యథా కిం తే జాతలిఙ్గం. సబ్బనామఞ్హేతం, యదిదం నపుంసకలిఙ్గం. వదతి ఏతేనాతి వాదో, దస్సనం. తం సన్ధాయాహ ‘‘కిం ఏత్థ…పే… దస్సనన్తి పుచ్ఛన్తీ’’తి. ‘‘ధమ్మపటిసమ్భిదా’’తిఆదీసు వియ ధమ్మ-సద్దో హేతుఅత్థోతి ఆహ ‘‘యం వుత్తం కారణం, తస్స అనుకారణ’’న్తి. వాదస్స వచనస్స అనుప్పత్తి వాదప్పవత్తి.

ఇదం వచనన్తి ‘‘ఏకమిదాహ’’న్తిఆదివచనం. సాతి ‘‘ఏకే సమణబ్రాహ్మణా కమ్మవాదా’’తి ఏవం పవత్తకథా. అచ్ఛరం అఙ్గులిఫోటనం అరహతీతి అచ్ఛరియం. అబ్భుతన్తి నిరుత్తినయేన పదసిద్ధి దట్ఠబ్బా. సబ్బవాదానన్తి సబ్బేసం చతుబ్బిధవాదానం. పఠమో హేత్థ సస్సతవాదో, దుతియో ఉచ్ఛేదవాదో, తతియో ఏకచ్చసస్సతవాదో, చతుత్థో అధిచ్చసముప్పన్నవాదో, తేసం సబ్బేసం పటిక్ఖేపతో పటిక్ఖేపకారణం వుత్తం. పటిచ్చసముప్పాదకిత్తనం వా పచురజనఞాణస్స అలబ్భనేయ్యపతిట్ఠతాయ గమ్భీరఞ్చేవ, తథా అవభాసనతో చేతసి ఉపట్ఠానతో గమ్భీరావభాసఞ్చ కరోన్తో. తదేవ పదన్తి ఫస్సపదంయేవ ఆదిభూతం గహేత్వా.

అఞ్ఞతిత్థియసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.