౨. మోళియఫగ్గునసుత్తవణ్ణనా

౧౨. ఇమస్మింయేవ ఠానేతి ‘‘చత్తారోమే భిక్ఖు…పే… ఆహారా’’తి ఏవం చత్తారో ఆహారే సరూపతో దస్సేత్వా ‘‘ఇమే ఖో భిక్ఖవే…పే… అనుగ్గహాయా’’తి నిగమనవసేన దస్సితే ఇమస్మింయేవ ఠానే. దేసనం నిట్ఠాపేసి చతుఆహారవిభాగదీపకం దేసనం ఉద్దేసవసేనేవ నిట్ఠాపేసి, ఉపరి ఆవజ్జేత్వా తుణ్హీ నిసీది. దిట్ఠిగతికోతి అత్తదిట్ఠివసేన దిట్ఠిగతికో. వరగన్ధవాసితన్తి సభావసిద్ధేన చన్దనగన్ధేన చేవ తదఞ్ఞనానాగన్ధేన చ పరిభావితత్తా వరగన్ధవాసితం. రతనచఙ్కోటవరేనాతి రతనమయేన ఉత్తమచఙ్కోటకేన. దేసనానుసన్ధిం ఘటేన్తోతి యథాదేసితాయ దేసనాయ అనుసన్ధిం ఘటేన్తో, యథా ఉపరిదేసనా వద్ధేయ్య, ఏవం ఉస్సాహం కరోన్తో. విఞ్ఞాణాహారం ఆహారేతీతి తస్స ఆహారణకిరియాయ వుత్తపుచ్ఛాయ తం దిట్ఠిగతం ఉప్పాటేన్తో ‘‘యో ఏతం…పే… భుఞ్జతి వా’’తి ఆహ.

విఞ్ఞాణాహారే నామ ఇచ్ఛితే తస్స ఉపభుఞ్జకేనపి భవితబ్బం, సో ‘‘కో ను ఖో’’తి అయం పుచ్ఛాయ అధిప్పాయో. ఉతుసమయేతి గబ్భవుట్ఠానసమయే. సో హి ఉతుసమయస్స మత్తకసమయత్తా తథా వుత్తో. ‘‘ఉదకేన అణ్డాని మా నస్సన్తూ’’తి మహాసముద్దతో నిక్ఖమిత్వా. గిజ్ఝపోతకా వియ ఆహారసఞ్చేతనాయ తాని కచ్ఛపణ్డాని మనోసఞ్చేతనాహారేన యాపేన్తీతి అయం తస్స థేరస్స లద్ధి. కిఞ్చాపి అయం లద్ధీతి ఫస్సమనోసఞ్చేతనాహారేసు కిఞ్చాపి థేరస్స యుత్తా అయుత్తా వా అయం లద్ధి. ఇమం పఞ్హన్తి ‘‘కో ను ఖో, భన్తే, విఞ్ఞాణాహారం ఆహారేతీ’’తి ఇమం పఞ్హం ఏతాయ యథావుత్తాయ లద్ధియా న పన పుచ్ఛతి, అథ ఖో సత్తుపలద్ధియా పుచ్ఛతీతి అధిప్పాయో. సోతి దిట్ఠిగతికో. న నిగ్గహేతబ్బో ఉమ్మత్తకసదిసత్తా అధిప్పాయం అజానిత్వా పుచ్ఛాయ కతత్తా. తేనాహ ‘‘ఆహారేతీతి నాహం వదామీ’’తిఆది.

తస్మిం మయా ఏవం వుత్తేతి తస్మిం వచనే మయా ‘‘ఆహారేతీ’’తి ఏవం వుత్తే సతి. అయం పఞ్హోతి ‘‘కో ను ఖో, భన్తే, విఞ్ఞాణాహారం ఆహారేతీ’’తి అయం పఞ్హో యుత్తో భవేయ్య. ఏవం పుచ్ఛితే పఞ్హేతి సత్తుపలద్ధిం అనాదాయ ‘‘కతమస్స ధమ్మస్స పచ్చయో’’తి ఏవం ధమ్మపవత్తవసేనేవ పఞ్హే పుచ్ఛితే. తేనేవ విఞ్ఞాణేనాతి తేనేవ పటిసన్ధివిఞ్ఞాణేన సహ ఉప్పన్నం నామఞ్చ రూపఞ్చ అతీతభవే దిట్ఠిగతికస్స వసేన ఆయతిం పునబ్భవాభినిబ్బత్తీతి ఇధాధిప్పేతం. నామరూపే జాతే సతీతి నామరూపే నిబ్బత్తే తప్పచ్చయభూతం భిన్దిత్వా సళాయతనం హోతి.

తత్రాయం పచ్చయవిభాగో – నామన్తి వేదనాదిఖన్ధత్తయం ఇధాధిప్పేతం, రూపం పన సత్తసన్తతిపరియాపన్నం, నియమతో చత్తారి భూతాని ఛ వత్థూని జీవితిన్ద్రియం ఆహారో చ. తత్థ విపాకనామం పటిసన్ధిక్ఖణే హదయవత్థునో సహాయో హుత్వా ఛట్ఠస్స మనాయతనస్స సహజాతఅఞ్ఞమఞ్ఞనిస్సయసమ్పయుత్తవిపాకఅత్థిఅవిగతపచ్చయేహి సత్తధా పచ్చయో హోతి. కిఞ్చి పనేత్థ హేతుపచ్చయేన కిఞ్చి ఆహారపచ్చయేనాతి ఏవం ఉక్కంసావకంసో వేదితబ్బో. ఇతరేసం పన పఞ్చాయతనానం చతున్నం మహాభూతానం సహాయో హుత్వా సహజాతనిస్సయవిపాకవిప్పయుత్తఅత్థిఅవిగతవసేన ఛధా పచ్చయో హోతి. కిఞ్చి పనేత్థ హేతుపచ్చయేన కిఞ్చి ఆహారపచ్చయేనాతి సబ్బం పురిమసదిసం. పవత్తే విపాకనామం విపాకస్స ఛట్ఠాయతనస్స వుత్తనయేన సత్తధా పచ్చయో హోతి, అవిపాకం పన అవిపాకస్స ఛట్ఠస్స తతో విపాకపచ్చయం అపనేత్వా పచ్చయో హోతి. చక్ఖాయతనాదీనం పన పచ్చుప్పన్నం చక్ఖుపసాదాదివత్థుకమ్పి ఇతరమ్పి విపాకనామం పచ్ఛాజాతవిప్పయుత్తఅత్థిఅవిగతపచ్చయేహి చతుధా పచ్చయో హోతి, తథా అవిపాకమ్పి వేదితబ్బం. రూపతో పన వత్థురూపం పటిసన్ధియం ఛట్ఠస్స సహజాతఅఞ్ఞమఞ్ఞనిస్సయవిప్పయుత్తఅత్థిఅవిగతపచ్చయేహి ఛధా పచ్చయో హోతి. చత్తారి పన భూతాని చక్ఖాయతనాదీనం పఞ్చన్నం సహజాతనిస్సయఅత్థిఅవిగతపచ్చయేహి చతుధా పచ్చయో హోతి. రూపజీవితం అత్థిఅవిగతిన్ద్రియవసేన తిధా పచ్చయో హోతీతి అయఞ్హేత్థ సఙ్ఖేపో, విత్థారో పన విసుద్ధిమగ్గతో (విసుద్ధి. ౨.౫౯౪) గహేతబ్బో.

పఞ్హస్స ఓకాసం దేన్తోతి ‘‘కో ను ఖో, భన్తే, ఫుసతీ’’తి ఇమస్స దిట్ఠిగతికపఞ్హస్స ఓకాసం దేన్తో. తతో వివేచేతుకామోతి అధిప్పాయో. సబ్బపదేసూతి దిట్ఠిగతికేన భగవతా చ వుత్తపదేసు. సత్తోతి అత్తా. సో పన ఉచ్ఛేదవాదినోపి యావ న ఉచ్ఛిజ్జతి, తావ అత్థేవాతి లద్ధి, పగేవ సస్సతవాదినో. భూతోతి విజ్జమానో. నిప్ఫత్తోతి నిప్ఫన్నో. న తస్స దాని నిప్ఫాదేతబ్బం కిఞ్చి అత్థీతి లద్ధి. ఇదప్పచ్చయా ఇదన్తి ఇమస్మా విఞ్ఞాణాహారపచ్చయా ఇదం నామరూపం. పున ఇదప్పచ్చయా ఇదన్తి ఇమస్మా నామరూపపచ్చయా ఇదం సళాయతనన్తి ఏవం బహూసు ఠానేసు భగవతా కథితత్తా యథా పచ్చయతో నిబ్బత్తం సఙ్ఖారమత్తమిదన్తి సఞ్ఞత్తిం ఉపగతో. తేనాపీతి సఞ్ఞత్తుపగతేనాపి. ఏకాబద్ధం కత్వాతి యథా పుచ్ఛాయ అవసరో న హోతి, తథా ఏకాబద్ధం కత్వా. దేసనారుళ్హన్తి యతో సళాయతనపదతో పట్ఠాయ ‘‘సళాయతనపచ్చయా ఫస్సో’’తిఆదినా దేసనా పటిచ్చసముప్పాదవీథిం ఆరుళ్హమేవ. తమేవాతి సళాయతనపదమేవ గహేత్వా. వివజ్జేన్తోతి వివట్టేన్తో. ఏవమాహాతి ‘‘ఛన్నంత్వేవా’’తిఆదిఆకారేన ఏవం దేసితే, ‘‘వినేయ్యజనో పటివిజ్ఝతీ’’తి ఏవమాహ. విఞ్ఞాణాహారో ఆయతిం పునబ్భవాభినిబ్బత్తియాతి ఏవం పురిమభవతో ఆయతిభవస్స పచ్చయవసేన మూలకారణవసేన చ దేసితత్తా ‘‘విఞ్ఞాణనామరూపానం అన్తరే ఏకో సన్ధీ’’తి వుత్తం. తదమినా విఞ్ఞాణగ్గహణేన అభిసఙ్ఖారవిఞ్ఞాణస్సాపి గహణం కతన్తి దట్ఠబ్బం.

మోళియఫగ్గునసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.