౩. పటిపదాసుత్తవణ్ణనా

౩. మిచ్ఛా పటిపజ్జతి ఏతాయాతి మిచ్ఛాపటిపదా, వట్టగామిమగ్గో దుక్ఖావహత్తా. తం మిచ్ఛాపటిపదం. తేనాహ ‘‘అనియ్యానికపటిపదా’’తి. సో పుఞ్ఞాభిసఙ్ఖారో కథం మిచ్ఛాపటిపదా హోతీతి? సమ్పత్తిభవే సుఖావహోవ హోతీతి అధిప్పాయో. వట్టసీసత్తాతి వట్టపక్ఖియానం ఉత్తమఙ్గభావతో. అన్తమసోతి ఉక్కంసపరియన్తం సన్ధాయ వదతి అవకంసపరియన్తతో. ‘‘ఇదం మే పుఞ్ఞం నిబ్బానాధిగమాయ పచ్చయో హోతూ’’తి ఏవం నిబ్బానం పత్థేత్వా పవత్తితం. పణ్ణముట్ఠిదానమత్తన్తి సాకపణ్ణముట్ఠిదానమత్తం. అప్పత్వాతి అన్తోగధహేతు ఏస నిద్దేసో, అపాపేత్వాతి అత్థో. యదగ్గేన వా పటిపజ్జనతో అరహత్తం పత్తోతి వుచ్చతి, తదగ్గేన తదావహా పటిపదాపి పత్తాతి వుచ్చతీతి ‘‘అప్పత్వా’’తి వుత్తం. అనులోమవసేనాతి అనులోమపటిచ్చసముప్పాదవసేన. పటిలోమవసేనాతి ఏత్థాపి ఏసేవ నయో. పటిపదా పుచ్ఛితాతి ఏతేన పటిపదా దేసేతుం ఆరద్ధాతి అయమ్పి అత్థో సఙ్గహితో యథారద్ధస్స అత్థస్స కథేతుకమ్యతాపుచ్ఛాయ ఇధాగతత్తా. అనులోమపటిచ్చసముప్పాదదేసనాయమ్పేత్థ బ్యతిరేకముఖేన అవిజ్జాదినిరోధా పన విజ్జాయ సతి హోతి సఙ్ఖారానం అసమ్భవోతి వుత్తం ‘‘నిబ్బానం భాజిత’’న్తి. సరూపేన పన తాయ వట్టమేవ పకాసితం. వక్ఖతి హి పరియోసానే ‘‘వట్టవివట్టమేవ కథిత’’న్తి. నియ్యాతనేతి నిగమనే. ఫలేనాతి పత్తబ్బఫలేన పటిపదాయ సమ్పాపకహేతునో దస్సితత్తా. యథా హి తివిధో హేతు ఞాపకో, నిబ్బత్తకో, సమ్పాపకోతి, ఏవం తివిధం ఫలం ఞాపేతబ్బం, నిబ్బత్తేతబ్బం, సమ్పాపేతబ్బన్తి. తస్మా పత్తబ్బఫలేన నిబ్బానేన తంసమ్పాపకహేతుభూతాయ పటిపదాయ దస్సితత్తాతి అత్థో. తేనాహ ‘‘ఫలేన హేత్థా’’తిఆది. అయం వుచ్చతీతి ఏవం నిబ్బానఫలా అయం ‘‘సమ్మాపటిపదా’’తి వుచ్చతి. అసేసవిరాగా అసేసనిరోధాతి సముచ్ఛేదప్పహానవసేన అవిజ్జాయ అసేసవిరజ్జనతో అసేసనిరుజ్ఝనతో చ. పదద్వయేనపి అనుప్పాదనిరోధమేవ వదతి. తఞ్హి నిబ్బానం. దుతియవికప్పే అయం ఏత్థ అధిప్పాయో – యేన మగ్గేన కరణభూతేన అసేసనిరోధో హోతి, అవిజ్జాయ అసేసనిరోధో యం ఆగమ్మ హోతి, తం మగ్గం దస్సేతున్తి. ఏవఞ్హి సతీతి ఏవం పదభాజనస్స నిబ్బానస్స పదత్థే సతి. సానుభావా పటిపదా విభత్తా హోతీతి అవిజ్జాయ అసేసనిరోధహేతుపటిపదా తత్థ సాతిసయసామత్థియసమాయోగతో సానుభావా విభత్తా హోతి. మిచ్ఛాపటిపదాగహణేనేత్థ వట్టస్సపి విభత్తత్తా వుత్తం ‘‘వట్టవివట్టమేవ కథిత’’న్తి.

పటిపదాసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.