౫. మారధీతుసుత్తవణ్ణనా

౧౬౧. చిన్తేసీతి సోకవసికో హుత్వా చిన్తయి. గణికారహత్థినియోతి దీపకకరేణుయో. ఏకసతం ఏకసతన్తి ఏకసతం ఏకసతం పచ్చేకం సతం సతన్తి అత్థో. తేనాహ ‘‘ఏకేకం సతం సతం కత్వా’’తి. కుమారివణ్ణసతన్తి కుమారిత్థీనం అత్తభావానం సతం. తా కిర పఠమం కఞ్ఞారూపేన అత్తానం దస్సేసుం. అనుపగతపుప్ఫానఞ్హి సమఞ్ఞా కఞ్ఞాతి. పున యథావుత్తకుమారిరూపేన ఉపగతపుప్ఫా హి కుమారీ. పున వధుకారూపేన. తం సన్ధాయ వుత్తం ‘‘అవిజాతవణ్ణసత’’న్తి. తతియవారే యువతిరూపేన. విజాతా హి ఇత్థీ అనతిక్కన్తమజ్ఝిమవయా యువతీ. ఏత్తావతా బాలా తరుణీ పోరీతి తివిధాసు ఇత్థీసు పురిమా ద్వే దస్సితా, పరియోసానవారేసు మనుస్సజాతికానం మనుస్సిత్థియోవ రుచ్చన్తీతి తేన మనుస్సరూపేన తా అత్తానం దస్సేసుం.

అత్థస్స పత్తిన్తి ఏకన్తతో హితానుప్పత్తిం. హదయస్స సన్తిన్తి పరమచిత్తుపసమం. కిలేససేనన్తి కామగుణసఙ్ఖాతం పఠమం కిలేససేనం. సా హి కిలేససేనా అచ్ఛరాసఙ్ఘాతసభావాపి పటిపత్థయమానా పియాయితబ్బఇచ్ఛితబ్బరూపభావతో పియరూపసాతరూపా నామ అత్తనో కిచ్చవసేన. ఏకో అహం ఝాయన్తోతి గణసఙ్గణికాయ కిలేససఙ్గణికాయ చ అభావతో ఏకో అసహాయో అహం లక్ఖణూపనిజ్ఝానేన నిజ్ఝాయన్తో. అనుబుజ్ఝిన్తి అనుక్కమేన మగ్గపటిపాటియా బుజ్ఝిం పటిబుజ్ఝిం. తస్మాతి యథావుత్తవివేకసుఖసమధిగమనిమిత్తం. అకరణేనాతి మిత్తసన్థవస్స అకరణేన. సక్ఖీతి సక్ఖిభావో.

కతమేన విహారేనాతి ఝానసమాపత్తీనం కతమేన విహారేన. ఇధ దుతియపదస్స అత్థో విస్సజ్జనగాథావణ్ణనాయమేవ ఆవి భవిస్సతి. అనామన్తేన ‘‘తం పుగ్గల’’న్తి సమ్ముఖా ఠితమ్పి భగవన్తం అసమ్ముఖా వియ కత్వా వదతి, కథం త్వన్తి అత్థో.

‘‘అవితక్కఝాయీ’’తి వక్ఖమానత్తా అయమేవేత్థ కాయపస్సద్ధి వేదితబ్బాతి ఆహ ‘‘చతుత్థజ్ఝానేన అస్సాసపస్సాసకాయస్స పస్సద్ధత్తా పస్సద్ధకాయో’’తి. పుఞ్ఞాభిసఙ్ఖారాదికే కమ్మాభిసఙ్ఖారే. కామాలయాదీనం అభావతో అనాలయో. న సరతీతి న సవతి. రాగవసేన హి సత్తా సంసారమనుసవన్తి. న థినోతి న థినమిద్ధచిత్తో. మోహవసేన హి సత్తా థినమిద్ధం ఆపజ్జన్తీతి. దియడ్ఢకిలేససహస్సన్తి ఖుద్దకవత్థువిభఙ్గే (విభ. ౮౪౨, ౯౭౬) ఆగతేసు అట్ఠసు కిలేససతేసు అట్ఠసతం తణ్హావిచరితాని అపనేత్వా సేసా పఞ్ఞాసాధికం సతం కిలేసా, తే బ్రహ్మజాలే (దీ. ని. ౧.౩౧) ఆగతాహి ద్వాసట్ఠియా దిట్ఠీహి సహ పఞ్చపఞ్ఞాసాధికం సత్తసతం హోతి; తా చ ఉప్పన్నానుప్పన్నభావేన దిగుణితా దియడ్ఢకిలేససహస్సం దసాధికం హోతి; తం అప్పకం పన ఊనమధికం వా గణనుపగం న హోతీతి ‘‘దియడ్ఢకిలేససహస్స’’న్తి వుత్తం. ఇతరేసం అతీతాదిభావామసనతో అగ్గహణం పహానస్స అధిప్పేతత్తా. అయమేత్థ సఙ్ఖేపో, విత్థారో పన అభిధమ్మటీకాయం (ధ. స. అనుటీ. నిదానకథావణ్ణనా) వుత్తనయేన వేదితబ్బో. పఠమపదేనాతి ‘‘న కుప్పతీ’’తి ఇమినా పదేన. దుతియేనాతి ‘‘న సరతీ’’తి పదేన. తతియేనాతి ‘‘న థినో’’తి పదేన. నీవరణప్పహానేన ఖీణాసవతం దస్సేతి, అనవసేసతో నీవరణానం అచ్చన్తప్పహానం అధిప్పేతం.

పఞ్చద్వారికకిలేసోఘం తిణ్ణోతి ఛన్నం ద్వారానం వసేన పవత్తనకిలేసోఘం తరిత్వా ఠితో. కామోఘదిట్ఠోఘభవోఘట్ఠకిలేసభావతో ‘‘పఞ్చోఘగ్గహణేన వా పఞ్చోరమ్భాగియాని సంయోజనాని వేదితబ్బానీ’’తి ఆహ. రూపరాగాదయో విసేసతో న పఞ్చద్వారికాతి వుత్తం ‘‘ఛట్ఠగ్గహణేన పఞ్చుద్ధమ్భాగియాని వేదితబ్బానీ’’తి.

మచ్చురాజస్సాతి సమ్బన్ధే సామివచనన్తి దస్సేన్తో ‘‘మచ్చురాజస్స హత్థతో’’తి ఆహ. నయమానానన్తి అనాదరే సామివచనన్తి కత్వా వుత్తం ‘‘నయమానేసూ’’తి.

ఊహచ్చాతి బుద్ధం నిస్సాయ. ‘‘ఇదమవోచా’’తి దేసనం నిట్ఠాపేత్వాతి ఏతేన సంయుత్తేసు అయం నిగమనపాళి, హేట్ఠా అనాగతనయత్తా పన కేసుచి పోత్థకేసు న లిఖీయతీతి దస్సేతి. దద్దల్లమానాతి జజ్జకారస్స హి దద్దకారం కత్వా నిద్దేసో. తేనాహ ‘‘అతివియ జలమానా’’తి. నీహరీతి తాసం కాయవచీవికారం న మనసికరోన్తో తిణాయపి అమఞ్ఞమానోవ అనపేక్ఖేనేవ నీహరి. ఫలతో భట్ఠన్తి ఫలసిపాటికతో భట్ఠం. కుణ్డతిణాదిగచ్ఛతూలం పోటకితూలం.

మారధీతుసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

తతియవగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.

సారత్థప్పకాసినియా సంయుత్తనికాయ-అట్ఠకథాయ

మారసంయుత్తవణ్ణనాయ లీనత్థప్పకాసనా సమత్తా.