౯. యఞ్ఞసుత్తవణ్ణనా

౧౨౦. థూణన్తి యఞ్ఞూపత్థమ్భం. ఉపనీతాని యఞ్ఞం యజితుం ఆరమ్భాయ. ఏత్తావతాతి ‘‘ఇధ, భన్తే…పే… రుదమానా పరికమ్మాని కరోన్తీ’’తి ఏత్తకేన పాఠేన. సన్నిట్ఠానన్తి ‘‘నం ఇత్థిం లభిస్సామి ను ఖో, న ను ఖో లభిస్సామీ’’తి నిచ్ఛయం అవిన్దన్తో న ఞాయన్తో. ఫేణుద్దేహకన్తి యథా యత్థ కుథితే ఫేణం ఉద్దేహతి న ఉపధీయతి, ఏవం అనేకవారం ఫేణం ఉట్ఠాపేత్వా. తం దివసన్తి తస్మిం రఞ్ఞా నిద్దం అలభిత్వా దుక్ఖసేయ్యదివసే. ఆలోకం ఓలోకేత్వాతి లోహకుమ్భిముఖవట్టిసీసే పత్తే తత్థ మహన్తం ఆలోకం ఓలోకేత్వా. అత్తానో వచనం రఞ్ఞో పవత్తిఞాపనత్థం. మహాసద్దో ఉదపాది ‘‘ఏవరూపం యఞ్ఞం రాజా కారాపేతీ’’తి. వత్తుకామో అహోసి, వత్తుఞ్చ పన అవిసహన్తో ‘‘స’’ ఇతి వత్వా లోహకుమ్భియం నిముగ్గో. ఇమం గాథం వత్తుకామో అహోసీతి అయం పనేత్థ సమ్బన్ధో. ఏస నయో సేసపదద్వయేపి. ధమ్మభేరిం చరాపేసుం ‘‘కోచి కఞ్చి పాణం మా హనతూ’’తి. సో ఇత్థిసామికో పురిసో సోతాపత్తిఫలే పతిట్ఠహి అత్తనో ఉపనిస్సయసమ్పత్తియా సత్తు చ దేసనావిలాససమ్పత్తియా, రాజా పన మహాబోధినిరుజ్ఝనసభావత్తా కిఞ్చి విసేసం నాధిగచ్ఛి.

సఙ్గహవత్థూనీతి లోకస్స సఙ్గహకారణాని. నిప్ఫన్నసస్సతో నవభాగే కస్సకస్స దత్వా రఞ్ఞం ఏకభాగగ్గహణం దసమభాగగ్గహణం. ఏవం కస్సకా హట్ఠతుట్ఠా సస్సాని సమ్పాదేన్తీతి ఆహ ‘‘సస్ససమ్పాదనే మేధావితాతి అత్థో’’తి. తతో ఓరభాగే కిర ఛభాగగ్గహణం జాతం. ఛమాసికన్తి ఛన్నం ఛన్నం మాసానం పహోనకం. పాసేతీతి పాసగతే వియ కరోతి. వాచాయ పియస్స పియకరస్స కమ్మం వాచాపేయ్యం. సబ్బసో రట్ఠస్స ఇద్ధాదిభావతో ఖేమం. నిరబ్బుదం చోరియాభావతో. ఇదఞ్హి రట్ఠం అచోరియం నిరగ్గళన్తి వుచ్చతి అపారుతఘరభావతో.

ఉద్ధంమూలకం కత్వాతి ఉమ్మూలం కత్వా. ద్వీహి పరియఞ్ఞేహీతి మహాయఞ్ఞస్స పుబ్బభాగే పచ్ఛా చ పవత్తేతబ్బేహి ద్వీహి పరివారయఞ్ఞేహి. సత్తవీసతి…పే… నస్సాతి సత్తవీసాధికానం తిణ్ణం పసుసతానం ద్వావీసతియా అస్సాదీహి చ సట్ఠిఅధికద్విసతఆరఞ్ఞకపసూహి చ సద్ధిం సమ్పిణ్డితానం పన నవాధికఛసతపసూనం మారణేన భేరవస్స పాపభీరుకానం భయావహస్స. తథా హి వదన్తి –

‘‘ఛసతాని నియుజ్జన్తి, పసూనం మజ్ఝిమే హని,

అస్సమేధస్స యఞ్ఞస్స, అధికాని నవాపి చా’’తి.

సమ్మన్తి యుగచ్ఛిద్దే పక్ఖిపితబ్బదణ్డకం. పాసేన్తీతి ఖిపన్తి. సంహారిమేహీతి సకటేహి వహితబ్బేహి యూపేహి. పుబ్బే కిర ఏకో రాజా సమ్మాపాసం యజన్తో సరస్సతినదీతీరే పథవియా వివరే దిన్నే నిముగ్గోయేవ అహోసి. అన్ధబాలబ్రాహ్మణా గతానుగతిగతా ‘‘అయం తస్స సగ్గగమనమగ్గో’’తి సఞ్ఞాయ తత్థ సమ్మాపాసయఞ్ఞం పట్ఠపేన్తి. తేన వుత్తం ‘‘నిముగ్గోకాసతో పభుతీ’’తి. అయూపో అప్పకదివసో యాగో, సయూపో బహుదివసం సాధేయ్యో సత్రయాగో. మన్తపదాభిసఙ్ఖతానం సప్పిమధూనం వాజమితి సమఞ్ఞా, హిరఞ్ఞసువణ్ణగోమహిం సాదిసత్తరసకదక్ఖిణస్స. సారగబ్భకోట్ఠాగారాదీసు నత్థేత్థ అగ్గళన్తి నిరగ్గళో. తత్థ కిర యఞ్ఞే అత్తనో సాపతేయ్యం అనవసేసతో అనిగూహిత్వా నియ్యాతీయతి. మహారమ్భాతి బహుపసుఘాతకమ్మా. అట్ఠకథాయం పన ‘‘వివిధా యత్థ హఞ్ఞరే’’తి వక్ఖమానత్తా ‘‘మహాకిచ్చా’’తి అత్థో వుత్తో, ఇధ ‘‘మహారమ్భాతి పపఞ్చవసేన అజేళకా’’తిఆది వుత్తన్తి ‘‘బహుపసుఘాతకమ్మా’’తి అత్థో వుత్తో. నిరారమ్భాతి ఏత్థాపి వుత్తనయేన అత్థో వేదితబ్బో. అనుగతం కులన్తి అనుకులం, కులానుగతన్తి అత్థో వేదితబ్బో. తేనాహ ‘‘యం నిచ్చభత్తాది…పే… అత్థో’’తి.

యఞ్ఞసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.