౭. సుబ్రహ్మసుత్తవణ్ణనా

౯౮. సుబ్రహ్మాతి తస్స దేవపుత్తస్స నామం. తస్స సత్థు సన్తికూపసఙ్కమనస్స కారణం దస్సేన్తో ‘‘సో కిరా’’తిఆదిమాహ. తదేవ సోకం తస్స దేవపుత్తస్స అట్ఠుప్పత్తి. అచ్ఛరాసఙ్ఘపరివుతోతి సహస్సమత్తేన అచ్ఛరాసఙ్ఘేన పరివుతో. నన్దనకీళికన్తి నన్దనవనకీళికం. హత్థం ఆగచ్ఛతీతి హత్థగయ్హుపగో హోతి. గన్థేన్తీతి ఏత్థ మాలావేఠనమ్పి ఖిడ్డాపసుతతాయాతి దట్ఠబ్బం. అఞ్ఞథా పుప్ఫానియేవ తాయ తాయ చిత్తస్స వసేన మాలాభావేన హత్థం ఉపగచ్ఛన్తీతి. ఉపచ్ఛేదకకమ్మవసేనాతి తస్మిం దేవలోకే ఆయుసేసే సతి ఏవ తస్స పన ఉపఘాతకస్స లద్ధోకాసస్స పాపకమ్మస్స వసేన. ‘‘పహారో’’తి దివసస్స తతియో భాగో వుచ్చతి, తస్మా ఏకప్పహారేనేవాతి ఏకవేలాయమేవాతి అత్థో.

పియవత్థుకసోకేనాతి పియవత్థునిమిత్తకేన సోకేన. రుప్పమానోతి పీళియమానో. సత్తమే దివసేతి మనుస్సగణనాయ సత్తమే దివసే. తత్థేవాతి తస్మింయేవ నిరయే నిబ్బత్తితబ్బం ఇమినా తాహి చ సహేవ పుబ్బే తస్స పాపకమ్మస్స కతత్తా. రుప్పీతి చిత్తసన్తాసం ఆపజ్జి. నిద్ధమితున్తి నీహరితుం అపనేతుం. సత్థు సన్తికం గన్త్వాతి తాహి పఞ్చసతాహి అచ్ఛరాహి సద్ధిం భగవతో సన్తికం గన్త్వా.

ఇదన్తి అత్తనో చిత్తం దస్సేతి ఆసన్నపచ్చక్ఖభావతో. నిచ్చన్తి సదా. స్వాయం నిచ్చత్థో అధిప్పాయవసేన గహేతబ్బోతి తత్థ పహాతబ్బం గహేతబ్బఞ్చ దస్సేన్తో ‘‘దేవలోకే’’తిఆదిమాహ. న గహేతబ్బో హేతుపవత్తితో పుబ్బే తస్స ఉత్రాసస్స అభావతో. తేసూతి దుక్ఖేసు. తాని హి హేతుపచ్చయేహి కత్తబ్బతో గాథాయం ‘‘కిచ్ఛేసూ’’తి వుత్తాని. కిచ్ఛేసూతి వా కిచ్ఛనిమిత్తం. యాసఞ్హి పయోగవిపత్తీనం వసేనస్స తాని దుక్ఖాని ఉప్పజ్జేయ్యుం, తంనిమిత్తన్తి అత్థో. తా హి అస్స పయోగవిపత్తియో గతివిపత్తియో సత్థు సన్తికం ఉపగమనేన హాయేయ్యుం. నిబ్బత్తానం దిట్ఠానీతి నిబ్బత్తానం వసేన దిట్ఠాని దుక్ఖాని. తేసు చ దుక్ఖేసు. సబ్బత్థ నిమిత్తత్థే భుమ్మం. డయ్హమానో వియ చిత్తసన్తాపేన.

చత్తారిపి సచ్చాని బుజ్ఝతి పటివిజ్ఝతీతి బోధి, సతిఆదిధమ్మసామగ్గీ, తస్మా బోజ్ఝా బోధితో. సా పన బోధి భావనాకారేనేవ పవత్తతి, అఞ్ఞత్రసద్దయోగేన చ ‘‘బోజ్ఝా’’తి నిస్సక్కవచనన్తి తదత్థం దస్సేన్తో ముఞ్చిత్వాపదం అపేక్ఖిత్వా ‘‘బోజ్ఝఙ్గభావన’’న్తి ఆహ. తపోగుణన్తి ధుతధమ్మమాహ. సో హి తణ్హాలోలుప్పస్స తపనతో తపో, సయం గుణసభావత్తా గుణసన్నిస్సయతో చ గుణన్తి. తేనాహ ‘‘ధుతఙ్గసఙ్ఖాతం తపోగుణ’’న్తి. సబ్బే సఙ్ఖారగతా నిస్సజ్జీయన్తి ఏత్థాతి సబ్బనిస్సగ్గో, అసఙ్ఖతధాతూతి ఆహ ‘‘సబ్బనిస్సగ్గాతి నిబ్బానతో’’తి.

ఇన్ద్రియసంవరోవ పఠమం వేదితబ్బో పటిపత్తిక్కమవసేన తస్సేవ పఠమత్తా. తం పన పటిపత్తిక్కమం దస్సేతుం ‘‘ఇన్ద్రియసంవరే హీ’’తిఆదిమాహ. నిప్పరియాయతో మగ్గపరియాపన్నా ఏవ బోజ్ఝఙ్గాతి ఆహ ‘‘సహవిపస్సనాయ బోజ్ఝఙ్గే’’తి. తస్సాతి తథాభావేన తస్స యోగినో. యస్మా దేవపుత్తస్స సత్థా తం గాథం వత్వా ఉపరి చ సచ్చాని పకాసేసి, తస్మా వుత్తం ‘‘భగవా చతుసచ్చవసేన దేసనం వినివత్తేసీ’’తి. దేవపుత్తో సోతాపత్తిఫలే పతిట్ఠహీతి కామం తస్సేవ విసేసాధిగమో ఇధాగతో, పఞ్చసతమత్తాహి పన అచ్ఛరాహి సద్ధిం సోతాపత్తిఫలే పతిట్ఠహీతి వేదితబ్బం. తేనాహ మహాసతిపట్ఠానసుత్తవణ్ణనాయం (దీ. ని. అట్ఠ. ౨.౩౭౩; మ. ని. అట్ఠ. ౧.౧౦౬) ‘‘సో దేసనాపరియోసానే పఞ్చహి అచ్ఛరాసతేహి సద్ధిం సోతాపత్తిఫలే పతిట్ఠాయ తం సమ్పత్తిం థావరం కత్వా దేవలోకమేవ అగమాసీ’’తి.

సుబ్రహ్మసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.