౬. కామదసుత్తవణ్ణనా

౮౭. పుబ్బయోగావచరోతి పుబ్బే యోగావచరో పురిమత్తభావే భావనమనుయుత్తో. అయం కిర కస్సపస్స భగవతో సాసనే పబ్బజిత్వావ బహూని వస్ససహస్సాని సమణధమ్మం అకాసి, న పన విసేసం నిబ్బత్తేసి. తమత్థం కారణేన సద్ధిం దస్సేతుం ‘‘బహలకిలేసతాయా’’తిఆది వుత్తం. ఏకన్తపరిసుద్ధస్సాతి యథా విసేసావహో హోతి, ఏవం ఏకన్తేన పరిసుద్ధస్స సబ్బసో అనుపక్కిలిట్ఠస్స. సీలేన సమాహితాతి యథా సీలం ఉపరూపరి విసేసావహం నిబ్బేధభాగియఞ్చ హోతి, ఏవం సమ్మదేవ ఆహితచిత్తా సుట్ఠు సమ్పన్నచిత్తా. తథాభూతా తేన సమన్నాగతా హోన్తీతి ఆహ ‘‘సముపేతా’’తి. పతిట్ఠితసభావాతి సేక్ఖత్తా ఏవ యథాధిగతధమ్మేన నిచ్చలభావేన అధిట్ఠితసభావా. మయా తుట్ఠియా గహితాయ దేవపుత్తో ‘‘దుల్లభా తుట్ఠీ’’తి వక్ఖతీతి భగవా ‘‘తుట్ఠి హోతి సుఖావహా’’తి అవోచాతి ఆహ ‘‘ఉపరి పఞ్హసముట్ఠాపనత్థ’’న్తి. పబ్బజితో రుక్ఖమూలికో అబ్భోకాసికో వా అనగారియుపేతో నామ హోతి, సేనాసనే పన వసన్తో కథన్తి ఆహ ‘‘సత్తభూమికే’’తిఆది. చతుపచ్చయసన్తోసోతి భావనాభియోగసిద్ధో చతూసు పచ్చయేసు సన్తోసో. తేన చిత్తవూపసమేన తుట్ఠి లద్ధాతి దస్సేతి. చిత్తవూపసమభావనాయాతి చిత్తకిలేసానం వూపసమకరభావనాయ, మనచ్ఛట్ఠానం ఇన్ద్రియానం నిబ్బిసేవనభావకరణేన సవిసేసం చిత్తస్స వూపసమకరభావనాయ రతో మనోతి యోజనా.

ఏత్థ చ ఇన్ద్రియూపసమేన చిత్తసమాధానం పరిపుణ్ణం హోతి ఇన్ద్రియభావనాయ చిత్తసమాధానస్స అకారకానం దూరీకరణతో. అధిచిత్తసమాధానేన చతుపచ్చయసన్తోసో సవిసేసం పరిసుద్ధో పరిపుణ్ణో చ హోతి పచ్చయానం అలాభలాభేసు పరిచ్చాగసభావతో. వుత్తనయేన పన సన్తుట్ఠస్స యథాసమాదిన్నం సీలం విసుజ్ఝతి పారిపూరిఞ్చ ఉపగచ్ఛతి, తథాభూతో చతుసచ్చకమ్మట్ఠానే యుత్తో మగ్గపటిపాటియా సబ్బసో కిలేసే సముచ్ఛిన్దన్తో నిబ్బానదిట్ఠో హోతీతి ఇమమత్థం దస్సేతి ‘‘యే రత్తిన్దివ’’న్తిఆదినా. కిం న గచ్ఛిస్సన్తి? గమిస్సన్తేవాతి అరియమగ్గభావనం పహాయ సమ్మాపటిపత్తియా దుక్కరభావం సన్ధాయ సాసఙ్కం వదతి. తేనాహ ‘‘అయం పన దుగ్గమో భగవా విసమో మగ్గో’’తి.

తత్థ కేచి ‘‘అయం పనాతి దేవపుత్తో. సో హి భగవతో ‘అరియా గచ్ఛన్తీ’తి వచనం సుత్వా ‘దుగ్గమో భగవా’తిఆదిమాహా’’తి వదన్తి, తం న యుజ్జతి. యస్మా ‘‘సచ్చమేత’’న్తి ఏవమాదిపి తస్సేవ వేవచనం కత్వా దస్సితం, తస్మా ‘‘యేన మగ్గేన అరియా గచ్ఛన్తీ’’తి తుమ్హేహి వుత్తం, అయం పన ‘‘దుగ్గమో భగవా విసమో మగ్గో’’తి ఆహ దేవపుత్తో. అరియమగ్గో కామం కదాచి అతిదుక్ఖా పటిపదాతిపి వుచ్చతి, తఞ్చ ఖో పుబ్బభాగపటిపదావసేన, అయం పన అతీవ సుగమో సబ్బకిలేసదుగ్గవివజ్జనతో కాయదుచ్చరితాదివిసమస్స రాగాదివిసమస్స చ దూరీకరణతో న విసమో. తేనాహ ‘‘పుబ్బభాగపటిపదాయా’’తిఆది. అస్సాతి అరియమగ్గస్స. అరియమగ్గస్స హి అధిసీలసిక్ఖాదీనం పరిబున్ధితబ్బభాగేన బహూ పరిస్సయా హోన్తీతి. ఏవం వుత్తోతి ‘‘దుగ్గమో విసమో’’తి చ ఏవం వుత్తో.

అవంసిరాతి అనుట్ఠహనేన అధోభూతఉత్తమఙ్గా. కుసలఙ్గేసు హి సమ్మాదిట్ఠి ఉత్తమఙ్గా సబ్బసేట్ఠత్తా, తఞ్చ అనరియా పతన్తి న ఉట్ఠహన్తి మిచ్ఛాపటిపజ్జనతో. తేనాహ ‘‘ఞాణసిరేనా’’తిఆది. అనరియమగ్గేతి మిచ్ఛామగ్గే. తేనాహ ‘‘విసమే మగ్గే’’తి. తం మగ్గనతో అనరియా అరియానం మగ్గతో అపాపుణనేన పరిచ్చత్తా హుత్వా అపాయే సకలవట్టదుక్ఖే చ పతన్తి. స్వేవాతి స్వాయం అనరియేహి కదాచిపి గన్తుం అసక్కుణేయ్యో మగ్గో అరియానం విసుద్ధసత్తానం సబ్బసో సమధిగమేన సమో హోతి. కాయవిసమాదీహి సమన్నాగతత్తా విసమే సత్తకాయే తేసం సబ్బసోవ పహానేన సబ్బత్థ సమాయేవ.

కామదసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.