(౩) పాచిత్తియాదిపఞ్హావణ్ణనా

౪౮౧. సలాకం దేన్తస్స అస్స భిక్ఖుస్స ఛేజ్జం హోతీతి యోజనా. ‘‘పారాజికం హోతీ’’తి ఇమినా హోతిఛేజ్జన్తి పదస్స అత్థం దస్సేతి.

సుప్పతిట్ఠితనిగ్రోధసదిసం రుక్ఖమూలం, తమేవ వా గహేతబ్బం.

తిస్సిత్థియోతి ఏత్థ భుమ్మత్థే ఉపయోగవచనం, పచ్చత్తవచనం వాతి ఆహ ‘‘తాసుపీ’’తి. ‘‘యం తం మేథునం నామ త’’న్తి ఇమినా ‘‘మేథునం యం త’’న్తి పదానం సమానాధికరణభావం దస్సేతి. ‘‘న సేవతీ’’తి ఇమినా న సేవేతి ఏత్థ తికారస్స ఏకారాదేసభావం (జా. అట్ఠ. ౪.౧౧.౭౬ పుత్తో వా పితరం యాచే వియ) దస్సేతి. తయో పురిసేతి ఏత్థ ‘‘ఉపగన్త్వా’’తి పదం అజ్ఝాహరిత్వా సమ్బన్ధితబ్బన్తి దస్సేన్తో ఆహ‘‘తయో పురిసేపి ఉపగన్త్వా’’తి. ఇమినా తయో పురిసేతి ఏత్థ ఉపయోగత్థే ఉపయోగవచనన్తి దస్సేతి. పురిమనయం గహేత్వా ఏత్థాపి ‘‘తీసు పురిసేసూ’’తి భుమ్మత్థే ఉపయోగవచనన్తి అత్థోపి యుజ్జతేవ. ఇమం నయం గహేత్వా పురిమపదేపి తిస్సిత్థియో ఉపగన్త్వాతి ఉపయోగత్థే ఉపయోగవచనన్తి అత్థోపి యుజ్జతేవ. తస్మా తే ద్వే నయా అఞ్ఞమఞ్ఞోపదేసదాయకనయా నామాతి దట్ఠబ్బం. ‘‘ఉభతోబ్యఞ్జనసఙ్ఖాతే’’తి ఇమినా అనరియసద్దేన ఉభతోబ్యఞ్జనోవ ఇధ గహేతబ్బోతి దస్సేతి. ‘‘నాచరతీ’’తి ఇమినా న చాచరేతి ఏత్థాపి తిసద్దస్స ఏకారాదేసభావమేవ దస్సేతి. మేథునధమ్మస్స పుబ్బభాగం కాయసంసగ్గం ఆపజ్జితుం వాయమన్తియా తస్సా భిక్ఖునియాతి యోజనా.

అస్సాతి గాథాయ, తిత్థియో ఆరాధకో హోతీతి యోజనా. తత్థేవాతి తిత్థియవత్తే ఏవ. అస్సాతి తిత్థియస్స. తమేవాతి తిత్థియవత్తమేవ.

సఙ్ఘాదిసేసన్తిఆదిగాథా వుత్తాతి సమ్బన్ధో. తన్తి అజ్ఝోహరణం.

ఆకాసగతం సామణేరన్తి సమ్బన్ధో. సఙ్ఘేనపీతి పిసద్దో న కమ్మారహేనేవాతి దస్సేతి. ‘‘న కాతబ్బ’’న్తి ఇమినా సఙ్ఘోపి కమ్మారహోపి భూమిగతోవ వట్టతీతి దస్సేతి.

అస్సాతి గాథాయ వినిచ్ఛయోతి సమ్బన్ధో.

‘‘న దేతి, న పటిగ్గణ్హాతీ’’తి కిరియాపదానం కత్తారం దస్సేన్తో ఆహ ‘‘నాపి ఉయ్యోజికా’’తిఆది. తస్సాతి అవస్సుతపురిసస్స. ‘‘కారణేనా’’తి ఇమినా తేనాతి పదస్స కారణత్థం దస్సేతి. ఏవసద్దో పన సమ్భవవసేన యోజితో, న అఞ్ఞేన కారణేనాతి అత్థో, అవస్సుతస్స పురిసస్సాతి సమ్బన్ధో. గహణేతి ఉయ్యోజితాయ గహణే. తఞ్చ పరిభోగపచ్చయాతి ఏత్థ తసద్దస్స విసయం, పరిభోగస్స చ సమ్బన్ధం దస్సేన్తో ఆహ ‘‘తఞ్చ పనా’’తిఆది. తత్థ ‘‘ఆపత్తి’’న్తి ఇమినా తసద్దస్స విసయం దస్సేతి. ‘‘తస్సా ఉయ్యోజితాయా’’తి ఇమినా పరిభోగస్స సమ్బన్ధం దస్సేతి. తస్సాతి ఉయ్యోజితాయ.

సత్తరసకేసు సఙ్ఘాదిసేసేసూతి సమ్బన్ధో. వజ్జం న ఫుసతీతి పదస్స అత్థం దస్సేన్తో ఆహ ‘‘అఞ్ఞం నవం ఆపత్తి’’న్తి.

ఇతి సేదమోచికగాథావణ్ణనాయ యోజనా సమత్తా.