(౩) పాచిత్తియవణ్ణనా

౪౭౬. పఞ్చ భేసజ్జానీతి సబ్బిఆదీని పఞ్చ భేసజ్జాని. ఇమం ఆపత్తిన్తి సమ్బన్ధో. పచ్ఛా ఆపన్నోతి యోజనా.

ఏకం కబళన్తి ఏకం ఆలోపం, తుమ్హమూలేతి తుమ్హం సన్తికే.

యథావత్థుకన్తి వత్థుఅనులోమం, ఆపత్తియో దేసితావ హోన్తీతి యోజనా.

కోకాలికాదీనన్తిఆదిసద్దేన కటమోదకతిస్సకాదయో (పారా. ౪౧౭) సఙ్గణ్హాతి. పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే పాచిత్తియఞ్చ చణ్డకాళికాయ భిక్ఖునియా పాచిత్తియఞ్చాతి యోజనా. పయుత్తవాచాపచ్చయాతి విఞ్ఞత్తినిమిత్తాదీహి పకారేన యుత్తాయ వాచాయ పచ్చయా. ఆపత్తి పారాజికస్సాతి పారాజికస్స ఆపజ్జనం. అథవా పారాజికస్సాతి అస్స భిక్ఖుస్స పారాజికా ఆపత్తి హోతీతి వా పారాజికా ఆపత్తి అస్స భవతీతి వా యోజనా కాతబ్బా. ఇతీతి ఇమా ఛ ఆపత్తియో ఆపజ్జతీతి యోజనా.

భోజనం గహేత్వా అజ్ఝోహరమానాతి సమ్బన్ధో. తథేవాతి యథా ఖాదనే, తథేవ మంసం లసుణం అజ్ఝోహరమానాతి యోజనా. ‘‘పణీతభోజనానీ’’తి చ ‘‘అకప్పియమంస’’న్తి చ పదాని ‘‘అజ్ఝోహరమానా’’తి పదేన సమ్బన్ధితబ్బాని.

పఞ్చ ఠానానీతి పఞ్చ ఆపత్తిసఙ్ఖాతాని ఠానాని. తత్థాతి పఞ్చసు సహధమ్మికేసు. ద్విన్నన్తి భిక్ఖుభిక్ఖునీనం. తేసన్తి సిక్ఖమానాదీనం. పఞ్చన్నమేవాతి సహధమ్మికానంయేవ. వినిచ్ఛయవోహారోతి వినిచ్ఛయవచనం. ఇమినా చత్తారి అధికరణాని పటిక్ఖిపతి. అడ్డకమ్మం నామాతి అభియుఞ్జన్తానం కమ్మం నామ.

‘‘సహధమ్మికాన’’న్తి ఇమినా పఞ్జన్నం వినిచ్ఛయోతి ఏత్థ పఞ్చసరూపం దస్సేతి. సోభణభావం విత్థారేన్తో ఆహ ‘‘కతవీతిక్కమో హీ’’తిఆది. అబ్భుణ్హసీలోతి అభినవుప్పన్నసీలో. అబ్భుణ్హసీలో నామ అత్థతో పాకతికసీలోతి ఆహ ‘‘పాకతికో’’తి, పకతిసీలేన నియుత్తోతి అత్థో.

‘‘కాయద్వారసమ్భవా’’తి ఇమినా కాయికాతి పదస్స తద్ధితభావం దస్సేతి. ముఖం ఓలోకేతబ్బన్తి ఏత్థ వుత్తాతి సమ్బన్ధో.

చతున్నం దేసనాయ చాతి ఏత్థ ‘‘దేసనాయా’’తి పదం ఆదిపదలోపన్తి ఆహ ‘‘అచ్చయదేసనాయా’’తి. సాతి అచ్చయదేసనా. అభినిలీయిత్వా ధనునా మారేన్తీతి అభిమారా.

ఛేజ్జం హోతీతి ఏత్థ ఛేజ్జం నామ పారాజికాపజ్జనమేవాతి ఆహ ‘‘దేవదత్తో వియ పారాజికం ఆపజ్జతీ’’తి. ఇమా పన ఆపత్తియోతి పారాజికథుల్లచ్చయాపత్తియో.