౨౦౨. జీవకవత్థుకథా

౩౨౬. చీవరక్ఖన్ధకే పదక్ఖిణసద్దస్స అపసబ్యత్థం పటిక్ఖిపన్తో ఆహ ‘‘ఛేకా కుసలా’’తి. అభిసటాతి ఏత్థ సరధాతుయా గతిచిన్తాసు ఇధ గత్యత్థేతి దస్సేన్తో ఆహ ‘‘అభిగతా’’తి. అభిగతాతి అభిముఖం గన్తబ్బా. నను పాళియం ‘‘అత్థికానం అత్థికానం మనుస్సాన’’న్తి వుత్తం, కస్మా పన ‘‘అత్థికేహి అత్థికేహి మనుస్సేహీ’’తి వుత్తన్తి ఆహ ‘‘కరణత్థే పనా’’తిఆది. ఇమినా ఛట్ఠీకత్తా నామ తతియాకత్తునా సమానోయేవాతి దస్సేతి. నిగమే వసతీతి నేగమోతి వుత్తే కుటుమ్బియగణో నేగమో నామాతి ఆహ ‘‘కుటుమ్బియగణో’’తి.

౩౨౭. నగరే నివసన్తీతి నాగరా. దత్వా, వుట్ఠాపేసున్తి సమ్బన్ధో. ఆరాముయ్యానవాహనాదీతి ఏత్థ ఆదిసద్దేన అఞ్ఞాని ఉపభోగపరిభోగాని సఙ్గణ్హాతి. గణికట్ఠానేతి గణికాయ ఠానే. గణికాతి చ నగరసోభినీ. సా హి అత్థికేన జనగణేన అభిగన్తబ్బాతి గణికాతి వుచ్చతి. పటిసతేన చాతి ఏత్థ చసద్దో అవధారణత్థో. రత్తిం గమనస్స పటినిధిసఙ్ఖాతేన సతేన ఏవాతి హి అత్థో. గిలానన్తి ఏత్థ భావపచ్చయేన వినాపి భావత్థో ఞాతబ్బోతి ఆహ ‘‘గిలానభావ’’న్తి. ‘‘జానాపేయ్య’’న్తి ఇమినా పటివేదేయ్యన్తి ఏత్థ విదధాతుయా ఞాణత్థం దస్సేతి. కత్తరసుప్పేతి ఏత్థ కత్తరసద్దో జిణ్ణపరియాయోతి ఆహ ‘‘జిణ్ణసుప్పే’’తి. సుపన్తి సునఖాదయో ఏత్థాతి సుప్పం, కత్తరం సుప్పం కత్తరసుప్పం.

౩౨౮. తన్తి జీవకం. అఞ్ఞే రాజదారకా వదన్తి కిరాతి సమ్బన్ధో. నత్థి మాతా ఏతస్సాతి నిమ్మాతికో. యథా చాతిఆదీసు యథా పేసన్తి, తథాతి యోజనా. చసద్దో సమ్పిణ్డనత్థో. న కేవలం వదన్తియేవ, అథ ఖో న కోచి కిఞ్చి పేసేతీతి హి అత్థో. అఞ్ఞేసన్తి జీవకతో అఞ్ఞేసం. తస్సాతి జీవకస్స. ఇతీతి ఏవం. సోతి జీవకో. తం సబ్బన్తి ‘‘నిమ్మాతికో నిప్పితికో’’తి వదనఞ్చ పణ్ణాకారస్స అపేసనఞ్చాతి తం సబ్బం.

యంనూనాతి సాధు వత. అహం వజ్జసిప్పం సిక్ఖేయ్యం సాధు వతాతి యోజనా. తస్సాతి జీవకస్స. ఏతదహోసీతి ఏతం అహోసి, పరివితక్కో అహూతి అత్థో. పరూపఘాతపటిసంయుత్తానీతి పరం ఉపగన్త్వా, ఉప భుసేన వా హననేన పటిసంయుత్తాని. మేత్తాపుబ్బభాగన్తి సిప్పస్స పుబ్బభాగే పవత్తా మేత్తా ఏతస్సాతి మేత్తాపుబ్బభాగం. ఇతి అహోసీతి యోజనా. పురిమచిన్తాయ అనేకన్తభావతో ఏకన్తభావం దస్సేన్తో ఆహ ‘‘అపి చా’’తిఆది. అపి చాతి ఏకన్తేన. అయన్తి జీవకో. ఇతోతి భద్దకప్పతో. అయన్తి ఉపాసకో. చతుపరిసన్తరేతి చతుపరిసమజ్ఝే. పత్థతగుణన్తి పత్థరితగుణం. ఠానన్తరన్తి ఠానభేదం, అహమ్పీతి న అయం ఉపాసకోయేవ, అహమ్పీతి అత్థో. భగవాతి ఆలపనపదమేతం. పత్థనన్తి ఇచ్ఛితవరం. చోదియమానోపీతి ఉయ్యోజియమానోపి. పిసద్దేన పురిమచిన్తనమపేక్ఖతి. ఏసాతి ఏసో జీవకో.

౩౨౯. దిసాపామోక్ఖోతి పదస్స దిసాసు పామోక్ఖో దిసాపామోక్ఖోతి వచనత్థం దస్సేన్తో ఆహ ‘‘సబ్బదిసాసూ’’తిఆది. తస్మిఞ్చ సమయేతి జీవకస్స తస్మిం చిన్తనసమయే చ, ఆగమంసూతి సమ్బన్ధో. తేతి వాణిజే, పుచ్ఛీతి సమ్బన్ధో. కుతోతి నగరతో. తక్కసీలతోతి తక్కసీలనగరతో. తత్థాతి తక్కసీలే. ఆమాతి సమ్పటిచ్ఛనత్థే నిపాతో, ఆమ అత్థీతి హి అత్థో. తేతి వాణిజా. తథాతి యథా జీవకో ఆహ, తథా అకంసూతి అత్థో. సోతి జీవకో. పితరన్తి అభయరాజకుమారం. తేహీతి వాణిజేహి.

తన్తి జీవకం, పుచ్ఛీతి సమ్బన్ధో. సోతి జీవకో. కస్మా తాత త్వం ఇధాగతో అసి పనాతి పుచ్ఛీతి యోజనా. తతోతి పుచ్ఛతో. సోతి జీవకో. సిక్ఖితుం ఆగతో అమ్హీతి యోజనా. బహుఞ్చ గణ్హాతీతిఆదీసు సో కిఞ్చి కమ్మం అకత్వా సిప్పస్సేవ సిక్ఖితత్తా బహుఞ్చ గణ్హాతీతి ఆహ ‘‘యథా’’తిఆది. తత్థ యథా సిక్ఖన్తియేవ, ఏవం తథా సో న సిక్ఖతీతి యోజనా. సో పనాతి జీవకో పన, కరోతి సిక్ఖతీతి సమ్బన్ధో. ఏకం కాలన్తి ఏకస్మిం కాలే. ఏవం సన్తే కస్మా సో బహుఞ్చ గణ్హాతీతి ఆహ ‘‘ఏవం సన్తేపీ’’తిఆది. మేధావితాయాతి ఖిప్పం గహణధారణపఞ్ఞతాయ, బహుఞ్చ సిప్పన్తి సమ్బన్ధో. అస్స జీవకస్స గహితఞ్చ సిప్పం న సమ్ముస్సతీతి యోజనా.

యత్తకం సిప్పం ఆచరియో జానాతి, తత్తకం అయం జీవకో జానాతీతి యోజనా. యన్తి సిప్పం. అయన్తి జీవకో, భవిస్సతీతి సమ్బన్ధో. నన్తి జీవకం. యథాతి యేనాకారేన. కమ్మవిపాకన్తి కమ్మవిపాకజం రోగం. ‘‘న’’న్తి పదం ‘‘సిక్ఖాపేసీ’’తి పదే కారితకమ్మం, ‘‘భేసజ్జయోజన’’న్తి పదం ధాతుకమ్మం. భేసజ్జయోజనన్తి భేసజ్జేన రోగస్స యోజనం. సో పనాతి జీవకో పన. ఇమినాతి జీవకేన న ఉగ్గహితం, ఉగ్గహితన్తి సమ్బన్ధో. ఏకేన ద్వారేనాతి చతూసు ద్వారేసు ఏకేన ద్వారేన. ఆహిణ్డన్తోతి విచరన్తో. పరిత్తం పాథేయ్యన్తి ఏత్థ పరిత్తసద్దస్స ఆరక్ఖనత్థేపి పవత్తనతో ఇధ అప్పత్థే పవత్తతీతి దస్సేన్తో ఆహ ‘‘అప్పమత్తక’’న్తి. కస్మా అప్పమత్తకం పాథేయ్యం అదాసీతి యోజనా. తస్సాతి దిసాపామోక్ఖస్స. అయన్తి జీవకో, లభిస్సతీతి సమ్బన్ధో. తతోతి లభనతో. ఖీణే పాథేయ్యేతి పాథేయ్యే ఖీణే సతీతి యోజనా.