౧౪౮. దిగుణాదిఉపాహనపటిక్ఖేపకథా

౨౪౫. అఞ్ఞం బ్యాకరోన్తీతి ఏత్థ అఞ్ఞసద్దో సబ్బనామసుద్ధనామవసేన దువిధో. తేసు ఇధ సుద్ధనామం, తం పన బాలే చ దారకే చ అరహత్తే చ పవత్తతి, ఇధ పన అరహత్తేతి దస్సేన్తో ఆహ ‘‘అరహత్తం బ్యాకరోన్తీ’’తి. యేనాతి సభావేన. అరహాతి ఞాయతీతి అరహాఇతి అత్థో ఞాయతి. సోతి సభావో. సుత్తవణ్ణనాతోయేవాతి అఙ్గుత్తరట్ఠకథాతో ఏవ. న ఉపనీతోతి న ఉపరి నీతో. ఏకచ్చే మోఘపురిసాతి ఏకచ్చేసద్దో అఞ్ఞేపరియాయో, మోఘసద్దో తుచ్ఛవేవచనోతి ఆహ ‘‘అఞ్ఞే పన తుచ్ఛపురిసా’’తి. ‘‘హసమానా వియా’’తి ఇమినా హసమానకం మఞ్ఞేతి ఏత్థ మఞ్ఞేసద్దో వియత్థోతి దస్సేతి. అసన్తమేవాతి అవిజ్జమానంయేవ. ఏకపలాసికన్తి ఏత్థ పలాససద్దో పణ్ణవాచకో. పటలం నామ పణ్ణం వియ హోతి, తస్మా ‘‘ఏకపటల’’న్తి వుత్తం. అసీతిసకటవాహేతి ఏత్థ అసీతి పదం సకటపదేన సమ్బన్ధం కత్వా అసీతిసకటేహి వహితబ్బేతి అత్థో దట్ఠబ్బో. ‘‘ద్వే సకటభారా ఏకో వాహో’’తి ఇమినా వాహానం చత్తాలీసభావం దస్సేతి. సత్తహత్థికఞ్చ అనీకన్తి ఏత్థ అనీకస్స సరూపం దస్సేన్తో ఆహ ‘‘ఛ హత్థినియో చా’’తిఆది. సత్తన్నం హత్థీనం సమూహో సత్తహత్థికం. సత్తఅనీకత్తా ఏకూనపఞ్ఞాసహత్థినో హోన్తి. తేసు సత్త హత్థినో, ద్వాచత్తాలీస హత్థినియో హోన్తి. ద్విగుణాతి ఏత్థ గుణసద్దో పటలత్థోతి ఆహ ‘‘ద్విపటలా’’తి. గుణఙ్గుణూపాహనాతి ఏత్థ ద్విగుణతిగుణానం విసుం గహితత్తా పారిసేసతో గుణఙ్గుణభావం దస్సేన్తో ఆహ ‘‘చతుపటలతో పట్ఠాయ వుచ్చతీ’’తి. గుణఙ్గుణూపాహనాతి పటలపటలా ఉపాహనా, బహుపటలా ఉపాహనాతి అత్థో. ఉకారేన సహ యోజేత్వా గకారో సజ్ఝాయితబ్బో చ లిఖితబ్బో చ. ఇదాని పోత్థకేసు పన ఉకారో న దిస్సతి.