౯౧. సఙ్ఘుపోసథాదికథా

౧౬౮. ‘‘సమ్మజ్జిత్వా’’తి పదమపేక్ఖిత్వా సో దేసోతి ఏత్థ ‘‘ఉపయోగత్థే పచ్చత్తవచన’’న్తి వుత్తం. ఏతన్తి ‘‘సో దేసో సమ్మజ్జితబ్బో’’తిఆదివచనం. తేనాతి తేన హేతునా. అట్ఠకథాచరియా ‘‘సమ్మజ్జనీ…పే… వుచ్చతి’’ ఇతి ఆహూతి యోజనా.

సమ్మజ్జనీతి సమ్మజ్జనకరణం. పదీపోతి పదీపుజ్జలనం. ఉదకన్తి ఉదకట్ఠపనం. ఆసనేనాతి ఆసనపఞ్ఞాపనేన. ‘‘ఇతీ’’తి అజ్ఝాహరితబ్బం. ఉపోసథస్సాతి నవవిధస్స ఉపోసథస్స పుబ్బకరణన్తి సమ్బన్ధో. ఏతానీతి చత్తారి కమ్మాని. వుచ్చతీతి కథియతి. ఇదం ‘‘ఏతానీ’’తి కమ్మస్స చ ‘‘పుబ్బకరణ’’న్తి ఆకారస్స చ అభేదత్తా ఆసన్నం ఆకారమపేక్ఖిత్వా ఏకవచనవసేన వుత్తం. ‘‘అక్ఖాతానీ’’తి ఇదం పన ‘‘ఇమాని చత్తారీ’’తి కమ్మమపేక్ఖిత్వా బహువచనవసేన వుత్తన్తి దట్ఠబ్బం.

ఛన్దపారిసుద్ధిఉతుక్ఖానన్తి ఛన్దక్ఖానఞ్చ పారిసుద్ధిక్ఖానఞ్చ ఉతుక్ఖానఞ్చ. భిక్ఖుగణనాతి భిక్ఖూ గణేత్వా అక్ఖానం. ఓవాదోతి భిక్ఖునీహి యాచితస్స ఓవాదస్స అక్ఖానం. ఏతానీతి ఏతాని పఞ్చ. పుబ్బకరణతో పచ్ఛాతి పుబ్బకరణస్స కరణతో పచ్ఛా. ఏత్థ చ ‘‘పుబ్బకరణతో పచ్ఛా కత్తబ్బానీ’’తి ఇదం కత్తబ్బాకారస్సేవ విసేసనం, న అత్థస్స. అయం పన విసేసో – సఙ్ఘసన్నిపాతతో పుబ్బభాగే కత్తబ్బత్తా పుబ్బకరణం నామ, ఉపోసథకరణతో పుబ్బభాగే కత్తబ్బత్తా పుబ్బకిచ్చం నామాతి.

ఉపోసథోతి ఉపోసథదివసో. యావతికా చ భిక్ఖూతి యత్తకా భిక్ఖూ. కమ్మపత్తాతి ఉపోసథకమ్మస్స పత్తా యుత్తా అనురూపా. తావతికా భిక్ఖూ హత్థపాసం అవిజహిత్వా ఏకసీమాయం ఠితా చ హోన్తీతి యోజనా. సభాగాపత్తియోతి వత్థుసభాగా ఆపత్తియో. వజ్జనీయాతి వజ్జేతబ్బా. పుగ్గలాతి గహట్ఠాదిపుగ్గలా. తస్మిన్తి తస్మిం ఉపోసథసీమమాళకే. ఏతాని చత్తారీతి పాఠసేసో.

ఆగతేహి తేహి భిక్ఖూహీతి యోజనా. పన్నరసోపీతి పిసద్దేన న కేవలం పాళియం ఆగతనయేనేవ అధిట్ఠాతుం వట్టతి, అథ ఖో ‘‘అజ్జ మే ఉపోసథో పన్నరసో’’తిపీతి దస్సేతి.