౫. పఠమపవారణసిక్ఖాపదం

౨౩౬. పఞ్చమే పవారితాతి ఏత్థ వస్సంవుత్థపవారణా, పచ్చయపవారణా, పటిక్ఖేపపవారణా, యావదత్థపవారణా చాతి చతుబ్బిధాసు పవారణాసు యావదత్థపవారణా చ పటిక్ఖేపపవారణా చాతి ద్వే పవారణా అధిప్పేతాతి దస్సేన్తో ఆహ ‘‘బ్రాహ్మణేనా’’తిఆది. బ్రాహ్మణేన పవారితాతి సమ్బన్ధో. సయన్తి తతియన్తనిపాతో ‘‘పవారితా’’తిపదేన సమ్బన్ధో. చసద్దో అఞ్ఞత్థ యోజేతబ్బో యావదత్థపవారణాయ చ పటిక్ఖేపపవారణాయ చాతి. పటిముఖం అత్తనో గేహం విసన్తి పవిసన్తీతి పటివిస్సకాతి వుత్తే ఆసన్నగేహవాసికా గహేతబ్బాతి ఆహ ‘‘సామన్తఘరవాసికే’’తి.

౨౩౭. ఉద్ధఙ్గమో రవో ఓరవో, సోయేవ సద్దో ఓరవసద్దో, కాకానం ఓరవసద్దో కకోరవసద్దోతి దస్సేన్తో ఆహ ‘‘కాకాన’’న్తిఆది.

౨౩౯. తవన్తుపచ్చయస్స అతీతత్థభావం దస్సేతుం వుత్తం ‘‘తత్థ చా’’తిఆది. తత్థాతి ‘‘భుత్తవా’’తిపదే. యస్మా యేన భిక్ఖునా అజ్ఝోహరితం హోతి, తస్మా సో ‘‘భుత్తావీ’’తి సఙ్ఖ్యం గచ్ఛతీతి యోజనా. సఙ్ఖాదిత్వాతి దన్తేహి చుణ్ణం కత్వా. తేనాతి తేన హేతునా. అస్సాతి ‘‘భుత్తావీ’’తిపదస్స. పవారేతి పటిక్ఖిపతీతి పవారితో భిక్ఖూతి దస్సేన్తో ఆహ ‘‘కతపవారణో’’తి. సోపి చాతి సో పటిక్ఖేపో చ హోతీతి సమ్బన్ధో. అస్సాతి ‘‘పవారితో’’తిపదస్స. తత్థాతి ‘‘అసనం పఞ్ఞాయతీ’’తిఆదివచనే. యస్మా భుత్తావీతిపి సఙ్ఖ్యం గచ్ఛతి, తస్మా న పస్సామాతి యోజనా. ‘‘అసనం పఞ్ఞాయతీ’’తి పదభాజనియా ‘‘భుత్తావీ’’తి మాతికాపదస్స అసంసన్దనభావం దస్సేతుం వుత్తం ‘‘అసనం పఞ్ఞాయతీతి ఇమినా’’తిఆది. యఞ్చాతి యఞ్చ భోజనం. దిరత్తాదీతి ఏత్థ ఆదిసద్దేన పఞ్చాదివచనం సఙ్గణ్హాతి. ఏతన్తి ‘‘భుత్తావీ’’తిపదం.

‘‘అసనం పఞ్ఞాయతీ’’తిఆదీసు వినిచ్ఛయో ఏవం వేదితబ్బోతి సమ్బన్ధో. ‘‘పఞ్ఞాయతీ’’తి ఏత్థ ఞాధాతుయా ఖాయనత్థం దస్సేతుం వుత్తం ‘‘దిస్సతీ’’తి. ‘‘హత్థపాసే’’తిపదస్స ద్వాదసహత్థప్పమాణో హత్థపాసో నాధిప్పేతోతి ఆహ ‘‘అడ్ఢతేయ్యహత్థప్పమాణే’’తి. వాచాయ అభిహరణం నాధిప్పేతం. తేనాహ ‘‘కాయేనా’’తి. అభిహరతీతి అభిముఖం హరతి. తన్తి భోజనం. ఏతన్తి పఞ్చఙ్గభావం, ‘‘పఞ్చహి…పే… పఞ్ఞాయతీ’’తి వచనం వా.

తత్రాతి ‘‘అసనం పఞ్ఞాయతీ’’తిఆదివచనే. అస్నాతీతి కీయాదిగణత్తా, తస్స చ ఏకక్ఖరధాతుత్తా సకారనకారానం సంయోగో దట్ఠబ్బో. తన్తి భోజనం. ఉన్దతి పసవతి భుఞ్జన్తానం ఆయుబలం జనేతీతి ఓదనో. యవాదయో పూతిం కత్వా కతత్తా కుచ్ఛితేన మసీయతి ఆమసీయతీతి కుమాసో. సచతి సమవాయో హుత్వా భవతీతి సత్తు. బ్యఞ్జనత్థాయ మారేతబ్బోతి మచ్ఛో. మానీయతి భుఞ్జన్తేహీతి మంసం. తత్థాతి ఓదనాదీసు పఞ్చసు భోజనేసు. సారో అస్సత్థి అఞ్ఞేసం ధఞ్ఞానన్తి సాలీ. వహతి భుఞ్జన్తానం జీవితన్తి వీహి. యవతి అమిస్సితోపి మిస్సితో వియ భవతీతి యవో. గుధతి పరివేఠతి మిలక్ఖభోజనత్తాతి గోధుమో. సోభనసీసత్తా కమనీయభావం గచ్ఛతీతి కఙ్గు. మహన్తసీసత్తా, మధురరసనాళత్తా చ వరీయతి పత్థీయతి జనేహీతి వరకో. కోరం రుధిరం దూసతి భుఞ్జన్తానన్తి కుద్రూసకో. నిబ్బత్తో ఓదనో నామాతి సమ్బన్ధో. తత్థాతి సత్తసు ధఞ్ఞేసు. సాలీతీతి ఏత్థ ఇతిసద్దో నామపరియాయో. సాలీ నామాతి అత్థో. ఏసేవ నయో ‘‘వీహీతీ’’తిఆదీసుపి.

ఏత్థాతి తిణధఞ్ఞజాతీసు. నీవారో సాలియా అనులోమో, వరకచోరకో వరకస్స అనులోమో. అమ్బిలపాయాసాదీసూతి ఏత్థ ఆదిసద్దేన ఖీరభత్తాదయో సఙ్గణ్హన్తి. ఓధీతి అవధి, మరియాదోతి అత్థో. సో హి అవహీయతి చజీయతి అస్మాతి ఓధీతి వుచ్చతి.

యోపి పాయాసో వా యాపి అమ్బిలయాగు వా ఓధిం న దస్సేతి, సో పవారణం న జనేతీతి యోజనా. పయేన ఖీరేన కతత్తా పాయాసో. పాతబ్బస్స, అసితబ్బస్స చాతి ద్విన్నం బ్యుప్పత్తినిమిత్తానం సమ్భవతో వా పాయాసోతి వుచ్చతి. ఉద్ధనతోతి చుల్లితో. సా హి ఉపరి ధీయన్తి ఠపియన్తి థాల్యాదయో ఏత్థాతి ఉద్ధనన్తి వుచ్చతి. ఆవజ్జిత్వాతి పరిణామేత్వా. ఘనభావన్తి కథినభావం. ఏత్థాపి వాక్యే ‘‘యో సో’’తి పదాని యోజేతబ్బాని. పుబ్బేతి అబ్భుణ్హకాలే. నిమన్తనేతి నిమన్తనట్ఠానే. భత్తే ఆకిరిత్వా దేన్తీతి సమ్బన్ధో. యాపనం గచ్ఛతి ఇమాయాతి యాగు. కిఞ్చాపి తనుకా హోతి, తథాపీతి యోజనా. ఉదకాదీసూతిఆదిసద్దేన కిఞ్జికఖీరాదయో సఙ్గయ్హన్తి. యాగుసఙ్గహమేవ గచ్ఛతి, కస్మా? ఉదకాదీనం పక్కుథితత్తాతి అధిప్పాయో. తస్మిం వాతి సభత్తే, పక్కుథితఉదకాదికే వా. అఞ్ఞస్మిం వాతి పక్కుథితఉదకాదితో అఞ్ఞస్మిం ఉదకాదికే వా. యత్థ యస్మిం ఉదకాదికే పక్ఖిపన్తి, తం పవారణం జనేతీతి యోజనా.

సుద్ధరసకోతి మచ్ఛమంసఖణ్డన్హారూహి అమిస్సో సుద్ధో మచ్ఛాదిరసకో. రసకయాగూతి రసకభూతా ద్రవభూతా యాగు. ఘనయాగూతి కథినయాగు. ఏత్థాతి ఘనయాగుయం. పుప్ఫిఅత్థాయాతి పుప్ఫం ఫుల్లం ఇమస్స ఖజ్జకస్సాతి పుప్ఫీ, పుప్ఫినో అత్థో పయోజనం పుప్ఫిఅత్థో, తదత్థాయ కతన్తి సమ్బన్ధో. తే తణ్డులేతి తే సేదితతణ్డులే. అచుణ్ణత్తా నేవ సత్తుసఙ్ఖ్యం, అపక్కత్తా న భత్తసఙ్ఖ్యం గచ్ఛన్తి. తేహీతి సేదితతణ్డులేహి. తే తణ్డులే పచన్తి, కరోన్తీతి సమ్బన్ధో.

‘‘యవేహీ’’తి బహువచనేన సత్త ధఞ్ఞానిపి గహితాని. ఏస నయో సాలివీహియవేహీతి ఏత్థాపి. థుసేతి ధఞ్ఞతచే. పలాపేత్వాతి పటిక్కమాపేత్వా. తన్తి చుణ్ణం గచ్ఛతీతి సమ్బన్ధో. ఖరపాకభజ్జితానన్తి ఖరో పాకో ఖరపాకో, ఖరపాకేన భజ్జితా ఖరపాకభజ్జితా, తేసం. న పవారేన్తి అసత్తుసఙ్గహత్తాతి అధిప్పాయో. కుణ్డకమ్పీతి కణమ్పి. పవారేతి సత్తుసఙ్గహత్తాతి అధిప్పాయో. తేహీతి లాజేహి. సుద్ధఖజ్జకన్తి పిట్ఠేహి అమిస్సితం సుద్ధం ఫలాఫలాదిఖజ్జకం. యాగుం పివన్తస్స దేన్తీతి యోజనా. తానీతి ద్వే మచ్ఛమంసఖణ్డాని. న పవారేతి ద్విన్నం మచ్ఛమంసఖణ్డానం అఖాదితత్తాతి అధిప్పాయో. తతోతి ద్వేమచ్ఛమంసఖణ్డతో నీహరిత్వా ఏకన్తి సమ్బన్ధో, తేసు వా. సోతి ఖాదకో భిక్ఖు. అఞ్ఞన్తి ద్వీహి మచ్ఛమంసఖణ్డేహి అఞ్ఞం పవారణపహోనకం భోజనం.

అవత్థుతాయాతి పవారణాయ అవత్థుభావతో. తం విత్థారేన్తో ఆహ ‘‘యం హీ’’తి. హిసద్దో విత్థారజోతకో. యన్తి మంసం. ఇదం పనాతి ఇదం మంసం పన. పటిక్ఖిత్తమంసం కప్పియభావతో అపటిక్ఖిపితబ్బట్ఠానే ఠితత్తా పటిక్ఖిత్తమ్పి మంసభావం న జహాతి. నను ఖాదితమంసం పన అకప్పియభావతో పటిక్ఖిపితబ్బట్ఠానే ఠితత్తా ఖాదియమానమ్పి మంసభావం జహాతీతి ఆహ ‘‘యం పనా’’తిఆది. కులదూసకకమ్మఞ్చ వేజ్జకమ్మఞ్చ ఉత్తరిమనుస్సధమ్మారోచనఞ్చ సాదితరూపియఞ్చ కుల…పే… రూపియాని, తాని ఆదీని యేసం కుహనాదీనన్తి కుల…పే… రూపియాదయో, తేహి. సబ్బత్థాతి సబ్బేసు వారేసు.

ఏవన్తిఆది నిగమననిదస్సనం. తన్తి భోజనం. యథాతి యేనాకారేన. యేన అజ్ఝోహటం హోతి, సో పటిక్ఖిపతి పవారేతీతి యోజనా. కత్థచీతి కిస్మిఞ్చి పత్తాదికే. తస్మిం చే అన్తరేతి తస్మిం ఖణే చే. అఞ్ఞత్రాతి అఞ్ఞస్మిం ఠానే. పత్తే విజ్జమానభోజనం అనజ్ఝోహరితుకామో హోతి యథా, ఏవన్తి యోజనా. హీతి సచ్చం. సబ్బత్థాతి సబ్బేసు పదేసు. తత్థాతి కురున్దీయం. ఆనిసదస్సాతి ఆగమ్మ నిసీదతి ఏతేనాతి ఆనిసదో, తస్స పచ్ఛిమన్తతోతి సమ్బన్ధో. పణ్హిఅన్తతోతి పసతి ఠితకాలే వా గమనకాలే వా భూమిం ఫుసతీతి పణ్హీ, తస్స అన్తతో. ‘‘దాయకస్సా’’తిపదం ‘‘పసారితహత్థ’’న్తి పదేన చ ‘‘అఙ్గ’’న్తి పదేన చ అవయవీసమ్బన్ధో. హత్థపాసోతి హత్థస్స పాసో సమీపో హత్థపాసో, హత్థో పసతి ఫుసతి అస్మిం ఠానేతి వా హత్థపాసో, అడ్ఢతేయ్యహత్థో పదేసో. తస్మిన్తి హత్థపాసే.

ఉపనామేతీతి సమీపం నామేతి. అనన్తరనిసిన్నోపీతి హత్థపాసం అవిజహిత్వా అనన్తరే ఠానే నిసిన్నోపి భిక్ఖు వదతీతి యోజనా. భత్తపచ్ఛిన్తి భత్తేన పక్ఖిత్తం పచ్ఛిం. ఈసకన్తి భావనపుంసకం. ఉద్ధరిత్వా వా అపనామేత్వా వాతి సమ్బన్ధితబ్బం. దూరేతి నవాసనే. ఇతోతి పత్తతో. గతో దూతోతి సమ్బన్ధో.

పరివేసనాయాతి పరివేసనత్థాయ, భత్తగ్గే వా. తత్రాతి అస్మిం పరివేసనే. తన్తి భత్తపచ్ఛిం. ఫుట్ఠమత్తావాతి ఫుసియమత్తావ. కటచ్ఛునా ఉద్ధటభత్తే పన పవారణా హోతీతి యోజనా. హీతి సచ్చం, యస్మా వా. తస్సాతి పరివేసకస్స. అభిహటే పటిక్ఖిత్తత్తాతి అభిహటస్స భత్తస్స పటిక్ఖిత్తభావతో.

‘‘కాయేన వాచాయ వా పటిక్ఖిపన్తస్స పవారణా హోతీ’’తి సఙ్ఖేపేన వుత్తమత్థం విత్థారేన దస్సేన్తో ఆహ ‘‘తత్థా’’తిఆది. తత్థాతి తేసు కాయవాచాపటిక్ఖేపేసు. మచ్ఛికబీజనిన్తి మక్ఖికానం ఉత్తాసనిం బీజనిం. ఖకారస్స హి ఛకారం కత్వా ‘‘మచ్ఛికా’’తి వుచ్చతి ‘‘సచ్ఛికత్వా’’తిఆదీసు వియ (అ. ని. ౩.౧౦౩). ఏత్థ హి ‘‘సక్ఖికత్వా’’తి వత్తబ్బే ఖకారస్స ఛకారో హోతి.

ఏకో వదతీతి సమ్బన్ధో. అపనేత్వాతి పత్తతో అపనేత్వా. ఏత్థాతి వచనే. కథన్తి కేనాకారేన హోతీతి యోజనా. వదన్తస్స నామాతి ఏత్థ నామసద్దో గరహత్థో ‘‘అత్థీ’’తిపదేన యోజేతబ్బో. అత్థి నామాతి అత్థో. ఇతోపీతి పత్తతోపి. తత్రాపీతి తస్మిం వచనేపి.

సమంసకన్తి మంసేన సహ పవత్తం. రసన్తి ద్రవం. తన్తి వచనం. పటిక్ఖిపతో హోతి. కస్మా? మచ్ఛో చ రసో చ మచ్ఛేన మిస్సో రసో చాతి అత్థస్స సమ్భవతో. ఇదన్తి వత్థుం. మంసం విసుం కత్వాతి ‘‘మంసస్స రసం మంసరస’’న్తి మంసపదత్థస్స పధానభావం అకత్వా, రసపదత్థస్సేవ పధానభావం కత్వాతి అత్థో.

ఆపుచ్ఛన్తన్తి ‘‘మంసరసం గణ్హథా’’తి ఆపుచ్ఛన్తం. తన్తి మంసం. కరమ్బకోతి మిస్సకాధివచనమేతం. యఞ్హి అఞ్ఞేన అఞ్ఞేన మిస్సేత్వా కరోన్తి, సో ‘‘కరమ్బకో’’తి వుచ్చతి. అయం పనేత్థ వచనత్థో – కరోతి సమూహం అవయవిన్తి కరో, కరీయతి వా సమూహేన అవయవినాతి కరో, అవయవో, తం వకతి ఆదదాతీతి కరమ్బకో, సమూహో. ‘‘కదమ్బకో’’తిపి పాఠో, సోపి యుత్తోయేవ అనుమతత్తా పణ్డితేహి. అభిధానేపి ఏవమేవ అత్థీ. అత్థో పన అఞ్ఞథా చిన్తేతబ్బో. ఇమస్మిం వా అత్థే రకారస్స దకారో కాతబ్బో. మంసేన మిస్సో, లక్ఖితో వా కరమ్బకో మంసకరమ్బకో. న పవారేతీతి యేసం కేసఞ్చి మిస్సకత్తా న పవారేతి. పవారేతీతి మంసేన మిస్సితత్తా పవారేతి.

యో పన పటిక్ఖిపతి, సో పవారితోవ హోతీతి యోజనా. నిమన్తనేతి నిమన్తనట్ఠానే. హీతి సచ్చం. తత్థాతి కురున్దియం. యేనాతి యేన భత్తేన. ఏత్థాతి ‘‘యాగుం గణ్హథా’’తిఆదివచనే. అధిప్పాయోతి అట్ఠకథాచరియానం అధిప్పాయో. ఏత్థాతి ‘‘యాగుమిస్సకం గణ్హథా’’తిఆదివచనే. దుద్దసన్తి దుక్కరం దస్సనం. ఇదఞ్చాతి ‘‘మిస్సకం గణ్హథా’’తివచనఞ్చ. న సమానేతబ్బన్తి సమం న ఆనేతబ్బం, సమానం వా న కాతబ్బం. హీతి సచ్చం, యస్మా వా. ఇదం పనాతి మిస్సకం పన. ఏత్థాతి మిస్సకే. విసుం కత్వాతి రసఖీరసప్పీని ఆవేణిం కత్వా. తన్తి రసాదిం.

కద్దీయతి మద్దీయతీతి కద్దమో. ఉన్దతి పసవతి వడ్ఢతీతి ఉదకం. ఉన్దతి వా క్లేదనం కరోతీతి ఉదకం, నిలీనే సత్తే గుపతి రక్ఖతీతి గుమ్బో, గుహతి సంవరతీతి వా గుమ్బో. అనుపరియాయన్తేనాతి అనుక్కమేన పరివత్తిత్వా ఆయన్తేన. తన్తి నావం వా సేతుం వా. మజ్ఝన్హికన్తి అహస్స మజ్ఝం మజ్ఝన్హం, అహసద్దస్స న్హాదేసో, మజ్ఝన్హం ఏవ మజ్ఝన్హికం. పోత్థకేసు పన మజ్ఝన్తికన్తి పాఠో అత్థి, సో అపాఠోయేవ. యో ఠితో పవారేతి, తేన ఠితేనేవ భుఞ్జితబ్బన్తి యోజనా. ఆనిసదన్తి పీఠే ఫుట్ఠఆనిసదమంసం. అచాలేత్వాతి అచావేత్వా. అయమేవ వా పాఠో. ఉపరి చ పస్సేసు చ అమోచేత్వాతి వుత్తం హోతి. అదిన్నాదానే వియ ఠానాచావనం న వేదితబ్బం. సంసరితున్తి సంసబ్బితుం. నన్తి భిక్ఖుం.

అతిరేకం రిచతి గచ్ఛతీతి అతిరిత్తం, న అతిరిత్తం అనతిరిత్తన్తి అత్థం దస్సేన్తో ఆహ ‘‘న అతిరిత్త’’న్తి. ‘‘అధిక’’న్తిఇమినా అతిరిత్తసద్దస్స అతిసుఞ్ఞత్థం నివత్తేతి. అధి హుత్వా ఏతి పవత్తతీతి అధికం. తం పనాతి అనతిరిత్తం పన హోతీతి సమ్బన్ధో. తత్థాతి ‘‘అకప్పియకత’’న్తిఆదివచనే. విత్థారో ఏవం వేదితబ్బోతి యోజనా. తత్థాతి అతిరిత్తం కాతబ్బేసు వత్థూసు. యం ఫలం వా యం కన్దమూలాది వా అకతన్తి యోజనా. అకప్పియభోజనం వాతి కులదూసకకమ్మాదీహి నిబ్బత్తం అకప్పియభోజనం వా అత్థీతి సమ్బన్ధో. యోతి వినయధరో భిక్ఖు. తేన కతన్తి యోజనా. ‘‘భుత్తావినా పవారితేన ఆసనా వుట్ఠితేన కత’’న్తివచనతో భుత్తావినా అపవారితేన ఆసనా వుట్ఠితేన కత్తబ్బన్తి సిద్ధం. తస్మా పాతో అద్ధానం గచ్ఛన్తేసు ద్వీసు ఏకో పవారితో, తస్స ఇతరో పిణ్డాయ చరిత్వా లద్ధం భిక్ఖం అత్తనా అభుత్వాపి ‘‘అలమేతం సబ్బ’’న్తి కాతుం లభతి ఏవ. యన్తి ఖాదనీయభోజనీయం. ‘‘తదుభయమ్పీ’’తిఇమినా అతిరిత్తఞ్చ అతిరిత్తఞ్చ అతిరిత్తం, న అతిరిత్తం అనతిరిత్తన్తి అత్థం దస్సేతి.

తస్సేవాతి అనతిరిత్తస్సేవ. ఏత్థాతి అనతిరిత్తే, ‘‘కప్పియకత’’న్తి ఆదీసు సత్తసు వినయకమ్మాకారేసు వా. అనన్తరేతి వినయధరస్స అనన్తరే ఆసనే. పత్తతో నీహరిత్వాతి సమ్బన్ధో. తత్థేవాతి భుఞ్జనట్ఠానేయేవ. తస్సాతి నిసిన్నస్స. తేనాతి భత్తం ఆనేన్తేన భిక్ఖునా భుఞ్జితబ్బన్తి యోజనా. ‘‘నిసిన్నేన భిక్ఖునా’’తి కారితకమ్మం ఆనేతబ్బం. కస్మా ‘‘హత్థం ధోవిత్వా’’తి వుత్తన్తి పుచ్ఛన్తో ఆహ ‘‘కస్మా’’తి. హీతి కారణం. యస్మా అకప్పియం హోతి, తస్మా హత్థం ధోవిత్వాతి మయా వుత్తన్తి అధిప్పాయో. తస్సాతి భత్తం ఆనేన్తస్స. యేనాతి వినయధరేన. పున యేనాతి ఏవమేవ. యఞ్చాతి ఖాదనీయభోజనీయఞ్చ. యేన వినయధరేన పఠమం అకతం, తేనేవ కత్తబ్బం. యఞ్చ ఖాదనీయభోజనీయం పఠమం అకతం, తఞ్ఞేవ కత్తబ్బన్తి వుత్తం హోతి. తత్థాతి పఠమభాజనే. హీతి సచ్చం. పఠమభాజనం సుద్ధం ధోవిత్వా కతమ్పి నిద్దోసమేవ. తేన భిక్ఖునాతి పవారితేన భిక్ఖునా.

కుణ్డేపీతి ఉక్ఖలియమ్పి. సా హి కుడతి ఓదనాదిం దాహం కరోతీతి కుణ్డోతి వుచ్చతి. తన్తి అతిరిత్తకతం ఖాదనీయభోజనీయం. యేన పనాతి వినయధరేన పన. భిక్ఖుం నిసీదాపేన్తీతి సమ్బన్ధో. మఙ్గలనిమన్తనేతి మఙ్గలత్థాయ నిమన్తనట్ఠానే. తత్థాతి మఙ్గలనిమన్తనే. కరోన్తేనాతి కరోన్తేన వినయధరేన.

గిలానేన భుఞ్జితావసేసమేవ న కేవలం గిలానాతిరిత్తం నామ, గిలానం పన ఉద్దిస్స ఆభతం గిలానాతిరిత్తమేవ నామాతి దస్సేన్తో ఆహ ‘‘న కేవల’’న్తిఆది. యంకిఞ్చి గిలానన్తి ఉపసమ్పన్నం వా అనుపసమ్పన్నం వా యంకిఞ్చి గిలానం. యం దుక్కటం వుత్తం, తం అసంసట్ఠవసేన వుత్తన్తి యోజనా. అనాహారత్థాయాతి పిపాసచ్ఛేదనఆబాధవూపసమత్థాయ.

౨౪౧. సతి పచ్చయేతి ఏత్థ పచ్చయస్స సరూపం దస్సేతుం ‘‘పిపాసాయ సతీ’’తి చ ‘‘ఆబాధే సతీ’’తి చ వుత్తం. తేన తేనాతి సత్తాహకాలికేన చ యావజీవికేన చ. తస్సాతి ఆబాధస్స. ఇదం పదం ‘‘ఉపసమనత్థ’’న్తి ఏత్థ సముధాతుయా సమ్బన్ధే సమ్బన్ధో, యుపచ్చయేన సమ్బన్ధే కమ్మన్తి దట్ఠబ్బన్తి. పఞ్చమం.