౨. గణభోజనసిక్ఖాపదం

౨౦౯. దుతియే పహీనలాభసక్కారస్స హేతుం దస్సేన్తో ఆహ ‘‘సో కిరా’’తిఆది. సోతి దేవదత్తో. ‘‘అహోసీ’’తి చ ‘‘పాకటో జాతో’’తి చ యోజేతబ్బో. అజాతసత్తునాతి అజాతస్సేయేవ పితురాజస్స సత్తుభావతో అజాతసత్తునా, ‘‘మారాపేత్వా’’తిపదే కారితకమ్మం. రాజానన్తి బిమ్బిసారరాజం, ‘‘మారాపేత్వా’’తిపదే ధాతుకమ్మం. అభిమారేతి అభినిలీయిత్వా భగవతో మారణత్థాయ పేసితే ధనుధరే. గూళ్హపటిచ్ఛన్నోతి గుహితో హుత్వా పటిచ్ఛన్నో. పరికథాయాతి పరిగుహనాయ కథాయ. ‘‘రాజానమ్పీ’’తిపదం ‘‘మారాపేసీ’’తిపదే ధాతుకమ్మం. పవిజ్ఝీతి పవట్టేసి. తతోతి తతో వుత్తతో పరం ఉట్ఠహింసూతి సమ్బన్ధో. నగరే నివసన్తీతి నాగరా. రాజాతి అజాతసత్తురాజా. సాసనకణ్టకన్తిసాసనస్స కణ్టకసదిసత్తా సాసనకణ్టకం. తతోతి నీహరతో. ఉపట్ఠానమ్పీతి ఉపట్ఠానమ్పి, ఉపట్ఠానత్థాయపి వా. అఞ్ఞేపీతి రాజతో అఞ్ఞేపి. అస్సాతి దేవదత్తస్స. కిఞ్చి ఖాదనీయభోజనీయం ‘‘దాతబ్బ’’న్తి ఇమినా యోజేతబ్బం. కిఞ్చి వా అభివాదనాది ‘‘కాతబ్బ’’న్తి ఇమినా సమ్బన్ధో. కులేసు విఞ్ఞాపేత్వా భుఞ్జనస్స హేతుం దస్సేన్తో ఆహ ‘‘మా మే’’తిఆది. పోసేన్తో హుత్వా భుఞ్జతీతి సమ్బన్ధో.

౨౧౧. భత్తం అనధివాసేన్తానం కస్మా చీవరం పరిత్తం ఉప్పజ్జతీతి ఆహ ‘‘భత్తం అగణ్హన్తాన’’న్తిఆది.

౨౧౨. చీవరకారకే భిక్ఖూ భత్తేన కస్మా నిమన్తేన్తీతి ఆహ ‘‘గామే’’తిఆది.

౨౧౫. నానావేరజ్జకేతి ఏత్థ రఞ్ఞో ఇదం రజ్జం, విసదిసం రజ్జం విరజ్జం, నానప్పకారం విరజ్జం నానావిరజ్జం. నానావిరజ్జేహి ఆగతా నానావేరజ్జకా. మజ్ఝే వుద్ధి హోతీతి ఆహ ‘‘నానావిధేహి అఞ్ఞరజ్జేహి ఆగతే’’తి. అఞ్ఞరజ్జేహీతి రాజగహతో అఞ్ఞేహి రజ్జేహి. రఞ్జితబ్బన్తి రఞ్జన్తి వుత్తే నిగ్గహితస్స అనాసనం సన్ధాయ వుత్తం ‘‘నానావేరఞ్జకేఇతిపి పాఠో’’తి.

౨౧౮. గణభోజనేతి గణస్స భోజనం గణభోజనం, గణభోజనస్స భోజనం గణభోజనం, తస్మిం గణభోజనే పాచిత్తియన్తి అత్థో. ‘‘రత్తూపరతో’’తిఆదీసు (దీ. ని. ౧.౧౦; మ. ని. ౧.౨౯౩) వియ ఏకస్స భోజనసద్దస్స లోపో దట్ఠబ్బో. నను ఉపోసథే వియ ద్వే తయో గణో నామాతి ఆహ ‘‘ఇధ గణో నామ చత్తారో’’తిఆది. తేన ద్వే తయో గణో నామ న హోన్తి, చత్తారో పన ఆదిం కత్వా తదుత్తరి గణో నామాతి దస్సేతి. తం పనేతన్తి ఏత్థ ఏతసద్దో వచనాలఙ్కారో ద్వీసు సబ్బనామేసు పుబ్బస్సేవ యేభుయ్యేన పధానత్తా. పసవతీతి వడ్ఢతి, జాయతీతి అత్థో. వేవచనేన వాతి ‘‘భత్తేన నిమన్తేమి, భోజనేన నిమన్తేమీ’’తి పరియాయేన వా. భాసన్తరేన వాతి మూలభాసాతో అఞ్ఞాయ భాసాయ వా. ఏకతో నిమన్తితా భిక్ఖూతి సమ్బన్ధో. హీతి సచ్చం, యస్మా వా. పమాణన్తి కారణం. ‘‘చత్తారో’’తి లిఙ్గవిపల్లాసం కత్వా ‘‘విహారే’’తిపదేన యోజేతబ్బం. ఠితేసుయేవాతి పదం నిద్ధారణసముదాయో. ఏకో నిమన్తితోతి సమ్బన్ధో.

చత్తారో భిక్ఖూ విఞ్ఞాపేయ్యున్తి సమ్బన్ధో. పాటేక్కన్తి పతిఏకస్స భావో పాటేక్కం, విసున్తి అత్థో. ఏకతో వా నానాతో వా విఞ్ఞాపేయ్యున్తి సమ్బన్ధో.

ఛవిసఙ్ఖాతతో బాహిరచమ్మతో అబ్భన్తరచమ్మస్స థూలత్తా ‘‘మహాచమ్మస్సా’’తి వుత్తం. ఫాలం ఏతేసం పాదానం సఞ్జాతన్తి ఫాలితా, ఉప్పాదేన్తీతి సమ్బన్ధో. పహటమత్తే సతీతి యోజనా. లేసేన కప్పన్తి పవత్తం చిత్తం లేసకప్పియం.

సుత్తఞ్చాతి సూచిపాసపవేసనసుత్తఞ్చ. నను విసుం చీవరదానసమయో వియ చీవరకారసమయోపి అత్థి, కస్మా ‘‘యదా తదా’’తి వుత్తన్తి ఆహ ‘‘విసుం హీ’’తిఆది. హీతి సచ్చం, యస్మా వా. విసుం చీవరదానసమయో వియ చీవరకారసమయో నామ యస్మా నత్థి, తస్మా ‘‘యదా తదా’’తి మయా వుత్తన్తి అధిప్పాయో. తస్మా యో భిక్ఖు కరోతి, తేన భుఞ్జితబ్బన్తి యోజనా. సూచివేఠనకోతి సిబ్బనత్థాయ ద్వే పిలోతికఖణ్డే సమ్బన్ధిత్వా సూచియా విజ్ఝనకో. విచారేతీతి పఞ్చఖణ్డసత్తఖణ్డాదివసేన సంవిదహతి. ఛిన్దతీతి సత్థకేన వా హత్థేన వా ఛిన్దతి. మోఘసుత్తన్తి ముయ్హనం మోఘో, అత్థతో గహేతబ్బఛట్టేతబ్బట్ఠానే ముయ్హనచిత్తం, తస్స ఛిన్దనం సుత్తన్తి మోఘసుత్తం. ఆగన్తుకపట్టన్తి దుపట్టచీవరే మూలపట్టస్స ఉపరి ఠపితపట్టం. పచ్చాగతన్తి పట్టచీవరాదీసు లబ్భతి. బన్ధతీతి మూలపట్టేన ఆగన్తుకపట్టం. బన్ధతి. అనువాతన్తి చీవరం అనుపరియాయిత్వా వీయతి బన్ధీయతీతి అనువాతం, తం ఛిన్దతి. ఘట్టేతీతి ద్వే అనువాతన్తే అఞ్ఞమఞ్ఞం సమ్బజ్ఝతి. ఆరోపేతీతి చీవరస్స ఉపరి ఆరోపేతి. తత్థాతి చీవరే. సుత్తం కరోతీతి సూచిపాసపవేసనసుత్తం వట్టేతి. వలేతీతి వట్టిత్వా సుత్తవేఠనదణ్డకే ఆవట్టేతి. పిప్ఫలికన్తి సత్థకం. తఞ్హి పియమ్పి ఫాలేతీతి పిప్ఫలి, సాయేవ పిప్ఫలికన్తి కత్వా పిప్ఫలికన్తి వుచ్చతి, తం నిసేతి నిసానం కరోతీతి అత్థో. యో పన కథేతి, ఏతం ఠపేత్వాతి యోజనా.

అద్ధానమగ్గస్స ద్విగావుతత్తా ‘‘అద్ధయోజనబ్భన్తరే గావుతే’’తి వుత్తం. అభిరూళ్హేన భుఞ్జితబ్బన్తి సమ్బన్ధో. యత్థాతి యస్మిం కాలే. ‘‘సన్నిపతన్తీ’’తి బహుకత్తువసేన వుత్తం. అకుసలం పరివజ్జేతీతి పరిబ్బాజకో, పబ్బజ్జవేసం వా పరిగ్గహేత్వా వజతి గచ్ఛతి పవత్తతీతి పరిబ్బాజకో. వినా భావపచ్చయేన భావత్థస్స ఞాతబ్బతో పరిబ్బాజకభావో పరిబ్బాజకో, తం సమాపన్నోతి పరిబ్బాజకసమాపన్నో. అథ వా పరిబ్బాజకేసు సమాపన్నో పరియాపన్నోతి పరిబ్బాజకసమాపన్నో. ‘‘ఏతేస’’న్తిపదం ‘‘యేన కేనచీ’’తిపదే నిద్ధారణసముదాయో.

౨౨౦. యేపి భిక్ఖూ భుఞ్జన్తీతి సమ్బన్ధో. తత్థాతి ‘‘ద్వే తయో ఏకతో’’తివచనే. అనిమన్తితో చతుత్థో యస్స చతుక్కస్సాతి అనిమన్తితచతుత్థం, అనిమన్తితేన వా చతుత్థం అనిమన్తితచతుత్థం. ఏసేవ నయో అఞ్ఞేసుపి చతుత్థేసు. ఇధాతి ఇమస్మిం సాసనే. నిమన్తేతీతి అకప్పియనిమన్తనేన నిమన్తేతి. తేసూతి చతూసు భిక్ఖూసు. సోతి ఉపాసకో. అఞ్ఞన్తి నాగతభిక్ఖుతో అఞ్ఞం, నిమన్తితభిక్ఖుతో వా. తఙ్ఖణప్పత్తన్తి తస్మిం పుచ్ఛనకథనక్ఖణే పత్తం. హీతి విత్థారో. తత్థాతి తస్మిం ఠానే, గేహే వా. తేహీతి కరణభూతేహి భిక్ఖూహి.

సోతి పిణ్డపాతికో. అనాగచ్ఛన్తమ్పీతి సయం న ఆగచ్ఛన్తమ్పి. లచ్ఛథాతి లభిస్సథ.

సోపీతి సామణేరోపి, న పిణ్డపాతికోయేవాతి అత్థో.

తత్థాతి గిలానచతుత్థే, తేసు చతూసు వా. గిలానో ఇతరేసం పన గణపూరకో హోతీతి యోజనా.

గణపూరకత్తాతి సమయలద్ధస్స గణపూరకత్తా. చతుక్కానీతి చీవరదానచతుత్థం చీవరకారచతుత్థం అద్ధానగమనచతుత్థం నావాభిరుహనచతుత్థం మహాసమయచతుత్థం, సమణభత్తచతుత్థన్తి ఛ చతుక్కాని. పురిమేహి మిస్సేత్వా ఏకాదస చతుక్కాని వేదితబ్బాని. ఏకో పణ్డితో భిక్ఖు నిసిన్నో హోతీతి సమ్బన్ధో. తేసూతి తీసు భిక్ఖూసు, గతేసు గచ్ఛతీతి యోజనా. భుత్వా ఆగన్త్వా ఠితేసుపి అనాపత్తియేవ. కస్మా సబ్బేసం అనాపత్తి, నను చత్తారో భిక్ఖూ ఏకతో గణ్హన్తీతి ఆహ ‘‘పఞ్చన్నం హీ’’తిఆది. హీతి సచ్చం, యస్మా వా. భోజనానంయేవాతి న యాగుఖజ్జకఫలాఫలాదీనం. తాని చాతి యేహి భోజనేహి విసఙ్కేతం నత్థి, తాని చ భోజనాని. తేహీతి చతూహి భిక్ఖూహి. తానీతి యాగుఆదీని. ఇతీతి తస్మా అనాపత్తిన్తి యోజనా.

కోచి పేసితో అపణ్డితమనుస్సో వదతీతి యోజనా. కత్తుకామేన పేసితోతి సమ్బన్ధో. భత్తం గణ్హథాతి వాతి వాసద్దో ‘‘ఓదనం గణ్హథ, భోజనం గణ్హథ, అన్నం గణ్హథ, కురం గణ్హథా’’తి వచనానిపి సఙ్గణ్హాతి. నిమన్తనం సాదియన్తీతి నేమన్తనికా. పిణ్డపాతే ధుతఙ్గే నియుత్తాతి పిణ్డపాతికా. పునదివసే భన్తేతి వుత్తేతి యోజనా. హరిత్వాతి అపనేత్వా. తతోతి తతో వదనతో పరన్తి సమ్బన్ధో. విక్ఖేపన్తి వివిధం ఖేపం. తేతి అసుకా చ అసుకా చ గామికా. భన్తేతి వుత్తేతి యోజనా. సోపీతి అపణ్డితమనుస్సోపి, న గామికాయేవాతి అత్థో. కస్మా న లభామి భన్తేతి వుత్తేతి యోజనా. ఏవం ‘‘కథం నిమన్తేసుం భన్తే’’తి ఏత్థాపి. తతోతి తస్మా కారణా. ఏసాతి ఏసో గామో. తన్తి భూమత్థే చేతం ఉపయోగవచనం, తస్మిం గామే చరథాతి హి అత్థో. కిం ఏతేనాతి ఏతేన పుచ్ఛనేన కిం పయోజనం. ఏత్థాతి పుచ్ఛనే. మా పమజ్జిత్థాతి వదతీతి సమ్బన్ధో. దుతియదివసేతి నిమన్తనదివసతో దుతియదివసే. ధురగామేతి పధానగామే, అన్తికగామే వా. భావో నామ కిరియత్తా ఏకోయేవ హోతి, తస్మా కత్తారం వా కమ్మం వా సమ్బన్ధం వా అపేక్ఖిత్వా బహువచనేన న భవితబ్బం, తేన వుత్తం ‘‘న దుబ్బచేహి భవితబ్బ’’న్తి. తేసూతి గామికేసు భోజేన్తేసూతి సమ్బన్ధో. అసనసాలాయన్తి భోజనసాలాయం. సా హి అసతి భుఞ్జతి ఏత్థాతి అసనా, సలన్తి పవిసన్తి అస్సన్తి సాలా, అసనా చ సా సాలాచేతి అసనసాలాతి అత్థేన ‘‘అసనసాలా’’తి వుచ్చతి.

అథ పనాతి తతో అఞ్ఞథా పన. అపాదానత్థో హి అథసద్దో. తత్థ తత్థాతి తస్మిం తస్మిం ఠానే అన్తరవీథిఆదీసూతి అత్థో. పటికచ్చేవాతి పఠమం కత్వా ఏవ. భిక్ఖూసు గామతో అనిక్ఖన్తేసు పగేవాతి వుత్తం హోతి. న వట్టతీతి ‘‘భత్తం గణ్హథా’’తి పహిణత్తా న వట్టతి. యే పన మనుస్సా భోజేన్తీతి సమ్బన్ధో. నివత్తథాతి వుత్తపదేతి ‘‘నివత్తథా’’తి వుత్తే కిరియాపదే. యస్సకస్సచి హోతీతి యస్స కస్సచి అత్థాయ హోతీతి యోజనా. నివత్తితుం వట్టతీతి ‘‘భత్తం గణ్హథా’’తి అవుత్తత్తా నివత్తితుం వట్టతి. సమ్బన్ధం కత్వాతి ‘‘నివత్తథ భన్తే’’తి భన్తేసద్దేన అబ్యవహితం కత్వా. నిసీదథ భన్తే, భత్తం గణ్హథాతి భన్తేసద్దేన బ్యవహితం కత్వా వుత్తే ‘‘నిసీదథా’’తిపదే నిసీదితుం వట్టతి. అథ భన్తేసద్దేన బ్యవహితం అకత్వా ‘‘నిసీదథ, భత్తం గణ్హథా’’తి సమ్బన్ధం కత్వా వుత్తే నిసీదితుం వట్టతి. ఇచ్చేతం నయం అతిదిసతి ‘‘ఏసేవ నయో’’తిఇమినాతి. దుతియం.