౧౦. పథవీఖణనసిక్ఖాపదం

౮౬. దసమే భగవా దస్సేతీతి యోజనా. ఏత్థాతి పథవియం. తత్థాతి తేసు పాసాణాదీసు. ముట్ఠిప్పమాణతోతి ఖటకపమాణతో. సాతి అదడ్ఢపథవీ. హత్థికుచ్ఛియన్తి ఏవంనామకే ఠానే. ఏకపచ్ఛిపూరం పథవిన్తి సమ్బన్ధో. తేసంయేవాతి అప్పపంసుఅప్పమత్తికాపదానం ఏవ. హీతి సచ్చం, యస్మా వా. ఏతన్తి యేభుయ్యేనపాసాణాదిపఞ్చకం. తన్తి కుసీతం. ఆణాపేత్వాతి ఏత్థ ‘‘ఆణ పేసనే’’తి ధాతుపాఠేసు వుత్తత్తా ఆణధాతుయేవ పేసనసఙ్ఖాతం హేత్వత్థం వదతి, న ణాపేపచ్చయో, సో పన ధాత్వత్థేయేవ వత్తతి. న హి తస్స విసుం వుత్తో అభిధేయ్యో అత్థి ధాత్వత్థతో అఞ్ఞస్స అభిధేయ్యస్సాభావా. తావాతి పఠమం పాళిముత్తకవినిచ్ఛయస్స, తతో వా.

పోక్ఖరం పదుమం నేతీతి పోక్ఖరణీ. ‘‘సోధేన్తేహీ’’తి పదం ‘‘ఉస్సిఞ్చితుం అపనేతు’’న్తి పదేసు భావకత్తా. యోతి ‘‘తనుకద్దమో’’తి పదేన యోజేతబ్బో. యో తనుకద్దమోతి హి అత్థో. కుటేహీతి ఘటేహి. ఉస్సిఞ్చితున్తి ఉక్ఖిపిత్వా, ఉద్ధరిత్వా వా సిఞ్చితుం. తత్రాతి సుక్ఖకద్దమే, ‘‘యో’’తి పదే అవయవీఆధారో. యోతి సుక్ఖకద్దమో.

తటన్తి కూలం. ఉదకసామన్తాతి ఉదకస్స సమీపే. ఓమకచతుమాసన్తి చతుమాసతో ఊనకం. ఓవట్ఠన్తి దేవేన ఓవస్సితం హోతి సచేతి యోజనా. పతతీతి తటం పతతి. ఉదకేయేవాతి పకతిఉదకేయేవ. ఉదకస్సాతి వస్సోదకస్స. తత్థాతి పాసాణపిట్ఠియం. పఠమమేవాతి సోణ్డిఖణనతో పఠమం ఏవ. ఉదకే పరియాదిణ్ణేతి ఉదకే సుక్ఖే. పచ్ఛాతి ఉదకపూరతో పచ్ఛా. తత్థాతి సోణ్డియం. ఉదకేయేవాతి మూలఉదకేయేవ. ఉదకన్తి ఆగన్తుకఉదకం. అల్లీయతీతి పిట్ఠిపాసాణే లగ్గతి. తమ్పీతి సుఖుమరజమ్పి. అకతపబ్భారేతి వళఞ్జేన అకతే పబ్భారే. ఉపచికాహి వమీయతి, ఘరగోళికాదయో వా సత్తే వమతీతి వమ్మికో.

గావీనం ఖురో కణ్టకసదిసత్తా గోకణ్టకో నామ, తేన ఛిన్నో కద్దమో ‘‘గోకణ్టకో’’తి వుచ్చతి. అచ్ఛదనం వా వినట్ఠచ్ఛదనం వా పురాణసేనాసనం హోతీతి యోజనా. తతోతి పురాణసేనాసనతో, గణ్హితుం వట్టతీతి సమ్బన్ధో. అవసేసన్తి వినట్ఠచ్ఛదనతో. అవసేసం ఇట్ఠకం గణ్హామి ఇతి సఞ్ఞాయాతి యోజేతబ్బో. తేనాతి ఇట్ఠకాదినా. యా యాతి మత్తికా. అతిన్తాతి అనల్లా, అకిలిన్నాతి అత్థో.

తస్మిన్తి మత్తికాపుఞ్జే. సబ్బోతి సకలో మత్తికాపుఞ్జో. అస్సాతి మత్తికాపుఞ్జస్స. ‘‘కప్పియకారకేహీ’’తి పదం ‘‘అపనామేత్వా’’తి పదే కారితకమ్మం. కస్మా వట్టతీతి ఆహ ‘‘ఉదకేనా’’తిఆది. హీతి సచ్చం, యస్మా వా.

తత్థాతి మత్తికాపాకారే. అఞ్ఞమ్పీతి మణ్డపథమ్భతో అఞ్ఞమ్పి. తేన అపదేసేనాతి తేన పాసాణాదిపవట్టనలేసేన.

పస్సావధారాయాతి ముత్తసోతాయ. కత్తరయట్ఠియాతి కత్తరదణ్డేన. ఏత్థ హి కత్తరయతి అఙ్గపచ్చఙ్గానం సిథిలభావేన సిథిలో హుత్వా భవతీతి కత్వా కత్తరో వుచ్చతి జిణ్ణమనుస్సో, తేన ఏకన్తతో గహేతబ్బత్తా కత్తరేన గహితా యట్ఠి, కత్తరస్స యట్ఠీతి వా కత్వా కత్తరయట్ఠి వుచ్చతి కత్తరదణ్డో. దన్తజపఠమక్ఖరేన సజ్ఝాయితబ్బో. వీరియసమ్పగ్గహణత్థన్తి వీరియస్స సుట్ఠు పగ్గణ్హనత్థం, వీరియస్స ఉక్ఖిపనత్థన్తి అత్థో. కేచి భిక్ఖూతి యోజనా.

౮౭. తత్రాపీతి ఇట్ఠకకపాలాదీసుపి. హీతి సచ్చం. తేసం అనుపాదానత్తాతి తేసం ఇట్ఠకాదీనం అగ్గిస్స అనిన్ధనత్తా. హీతి సచ్చం, యస్మావా. తానీతి ఇట్ఠకాదీని. అవిసయత్తాతి ఆపత్తియా అనోకాసత్తా. తిణుక్కన్తి తిణమయం ఉక్కం. తత్థేవాతి మహాపచ్చరియం ఏవ. అరీయతి అగ్గినిప్ఫాదనత్థం ఘంసీయతి ఏత్థాతి అరణీ, హేట్ఠా నిమన్థనీయదారు. సహ ధనునా ఏతి పవత్తతీతి సహితో, ఉపరి నిమన్థనదారు. అరణీ చ సహితో చ అరణీసహితో, తేన అగ్గిం నిబ్బత్తేత్వాతి యోజనా. యథా కరియమానే న డయ్హతి, తథా కరోహీతి సమ్బన్ధో.

౮౮. ఆవాటం జానాతి ఆవాటం కాతుం, ఖణితుం వా జానాహీతి అత్థో. ‘‘ఏవం మహామత్తికం జాన, థుసమత్తికం జానా’’తి ఏత్థాపి యథాలాభం సమ్పదానవాచకపదం అజ్ఝాహరిత్వా యోజనా కాతబ్బా. సాతి పథవీ. తేనాతి పవట్టనాదినాతి. దసమం.

ముసావాదవగ్గో పఠమో.