౨. ఛన్నోవాదసుత్తవణ్ణనా

౩౮౯. ఛన్నోతి ఇదం తస్స నామన్తి ఆహ ‘‘ఏవంనామకో థేరో’’తి. యస్స పన సత్థారా పరినిబ్బానకాలే బ్రహ్మదణ్డో ఆణత్తో, అయం సో న హోతీతి దస్సేన్తో ఆహ – ‘‘న అభినిక్ఖమనం నిక్ఖన్తత్థేరో’’తి, లోకనాథస్స అభినిక్ఖమనకాలే కపిలపురతో నిక్ఖన్తోతి అత్థో. గిలానపుచ్ఛకాతి గిలానస్స పుచ్ఛనకా, గిలానభావస్స అవత్థం సోతుకామాతి అత్థో. ససనతో హింసనతో సత్థన్తి ఆహ ‘‘జీవితహారకసత్థ’’న్తి.

౩౯౦. ఉపవజ్జం ఏతస్స నత్థీతి అనుపవజ్జం, కరజకాయం కత్వా ఆయతిం ఉప్పత్తిరహితన్తి అత్థో. తేనాహ ‘‘అనుప్పత్తిక’’న్తి.

౩౯౧. ఖయవయం ఞత్వాతి సఙ్ఖారగతం ఖణభఙ్గం నేత్వా ఞాణేన యాథావతో ఞత్వా. నేతం మమాతి దుక్ఖతో సమనుపస్సనా సఙ్ఖారేసు దిట్ఠేసు మమంకారాభావతో. నేసోహమస్మీతి అనిచ్చతో సమనుపస్సనా అనిచ్చతో తేసు దిట్ఠేసు అహంకారాభావతో. న మేసో అత్తాతి అనత్తతో సమనుపస్సనా అనత్తతో తేసు దిట్ఠేసు అత్తగ్గాహాభావతోతి ఆహ – ‘‘నేతం మమ…పే… అత్తాతి సమనుపస్సామీ’’తి.

౩౯౩. తస్మా పుథుజ్జనోతి యస్మా అరియో సబ్బసో పరిఞ్ఞాతవత్థుకో దుక్ఖవేదనం అధివాసేతుం అసక్కోన్తో నామ నత్థి, తస్మా పుథుజ్జనో, కేవలం పన అధిమానేనేవ – ‘‘నాభికఙ్ఖామి జీవితం, పరిచిణ్ణో మే సత్థా, నిరోధం దిస్వా’’తి వదతీతి అధిప్పాయో. ఇదమ్పీతి ఇదమ్పి, ‘‘నిస్సితస్స చలిత’’న్తిఆది. తణ్హానిస్సితభావేన హి ఆయస్మా ఛన్నో మారణన్తికం వేదనం అధివాసేతుం అసక్కోన్తో ఇతో చితో పరివత్తన్తో చలతి విప్ఫన్దతి, తస్మా ‘‘నిస్సితస్స చలిత’’న్తిఆది మనసికాతబ్బం, తేన ఇదం సబ్బం తం విప్ఫన్దితం న భవిస్సతీతి అధిప్పాయో. కప్పసద్దో కాలపరియాయోపి హోతి, న కాలవిసేసవాచకో ఏవాతి ఆహ – ‘‘నిచ్చకప్పన్తి నిచ్చకాల’’న్తి. యథా అప్పహీనతణ్హాదిట్ఠికో పుగ్గలో తంనిస్సితో అల్లినో, ఏవం తాహిపి నిస్సితో అముత్తభావతోతి ఆహ – ‘‘తణ్హాదిట్ఠీహి నిస్సితస్సా’’తి. చలితన్తి యథా యథా అసమారద్ధాయ సమ్మాపటిపత్తియా ఆదీనవవసేన చలన్తం పన యస్మా అరియస్స వినయే విరూపం చలితం నామ హోతి, తస్మా ఆహ – ‘‘విప్ఫన్దితం హోతీ’’తి. తాదిసే పన పపఞ్చవిక్ఖమ్భనవసేన చిత్తస్స చలితే అసతి భావనాయ వీథిపటిపన్నతాయ కిలేసపటిప్పస్సద్ధి ఏవ హోతీతి ఆహ ‘‘చలితే అసతి పస్సద్ధీ’’తి. తేన వుత్తం – ‘‘కిలేసపస్సద్ధి నామ హోతీ’’తి.

భవన్తరం దిస్వా నమనట్ఠేన నతి. తేనాహ – ‘‘నతియా అసతీతి భవత్థాయ ఆలయనికన్తిపరియుట్ఠానేసు అసతీ’’తి. పటిసన్ధివసేన ఆగతి నామాతి పటిసన్ధిగ్గహణవసేన భవన్తరతో ఇధేవ ఆగమనం నామ, చుతివసేన చవనవసేన ఇతో భవన్తరస్స గమనం నామ న హోతి ఆగతిగతియా అసతి కతూపచితస్సపి కమ్మస్స ఉప్పత్తిపరికప్పవసేన పవత్తియా అభావతో. చవనవసేనాతి నిబ్బత్తభవతో చవనవసేన చుతి, ఆయతిం ఉపపజ్జనవసేన ఉపపాతో న హోతి. యతో గతి ఆగతి చవనం ఉపపాతో న హోతి, తతో ఏవ నేవిధ, న హురం, న ఉభయమన్తరేన, కాయస్స గతియా ఆగతియా చ అభావతో సబ్బసో చుతూపపాతో నత్థి; తేన న ఇధలోకే ఠితోతి వత్తబ్బో. న పరలోకే ఠితోతి వత్తబ్బో, న ఉభయమన్తరేన ఠితోతి వత్తబ్బో. తేనాహ ‘‘నయిధ లోకే’’తిఆది. తత్థ ఇధలోకపరలోకవినిముత్తస్స సంసరణపదేసస్స అభావతో, ‘‘న ఉభయమన్తరేనా’’తి వుత్తోతి ఉభయపరియాపన్నో న హోతీతి పటిక్ఖిపన్తో, ‘‘న ఉభయత్థ హోతీ’’తి ఆహ. అయమేవ అన్తోతి యో ఇధలోకే పరలోకే చ అభావో అవిజ్జమానతా అనుప్పజ్జనం, అయమేవ సకలస్స దుక్ఖమూలస్స అన్తో పరియోసానం.

౩౯౪. కణ్ఠనాళిం ఛిన్దీతి నాళిం ఛిన్దితుం ఆరభి. తస్మిం ఛిన్దితుం ఆరద్ధక్ఖణే ఛేదో చ వత్తతి; మరణభయఞ్చ ఓక్కమి అవీతరాగభావతో, తతో ఏవ గతినిమిత్తం ఉపట్ఠాతి. ‘‘సోపి నామ సబ్రహ్మచారీనం అనుపవజ్జతం బ్యాకరిత్వా సరాగమరణం మరిస్సతీ’’తి సంవిగ్గమానసో సఙ్ఖారే అనిచ్చాదివసేన పరిగ్గణ్హన్తో. అరహత్తం పత్వాతి పుబ్బే బహుసో విపస్సనాయ ఉదయబ్బయఞాణం పావితత్తా తావదేవ అరహత్తం పత్వా అరహత్తఫలపచ్చవేక్ఖణానన్తరం కణ్ఠనాళిచ్ఛేదపచ్చయా జీవితనిరోధేన సమసీసీ హుత్వా పరినిబ్బాయి. న హి అన్తిమభవికస్స అరహత్తం అప్పత్వా జీవితన్తరాయో హోతి. థేరస్సాతి ఆయస్మతో ఛన్నత్థేరస్స. బ్యాకరణేనాతి హేతుమ్హి కరణవచనం ‘‘బ్యాకరణేన హేతునా’’తి. తన్నిమిత్తఞ్హి థేరో వీరియం పగ్గణ్హన్తో విపస్సనం ఉస్సుక్కాపేతి. ఇమినాతి, ‘‘అత్థి, భన్తే’’తిఆదివచనేన. థేరోతి ఆయస్మా సారిపుత్తత్థేరో. పుచ్ఛతీతి, భన్తే, తథా కులసంసగ్గపసుతో కథం పరినిబ్బాయిస్సతీతి పుచ్ఛతి. ‘‘పుబ్బే కులేసు సంసట్ఠవిహారీ’’తి సబ్రహ్మచారీనం పఞ్ఞాతస్సపి ఇమస్మిం ‘‘హోన్తి హేతే సారిపుత్తా’’తిఆదినా భగవతో వుత్త-ట్ఠానే అసంసట్ఠభావో పాకటో అహోసి. పక్కమ్పి నిపక్కం వియ సమ్మాపటిపజ్జమానాపి కేచి అసఞ్ఞతా ఉపట్ఠహన్తి. సేసం సువిఞ్ఞేయ్యమేవ.

ఛన్నోవాదసుత్తవణ్ణనాయ లీనత్థప్పకాసనా సమత్తా.