౭. అనురుద్ధసుత్తవణ్ణనా

౨౩౦. ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవమాహంసూతి వుత్తం ఉపసఙ్కమనకారణం దస్సేన్తో, ‘‘తస్స ఉపాసకస్స అఫాసుకకాలో అహోసీ’’తి ఆహ. అవిరాధితన్తి అవిరజ్ఝనకం. యది వా తే ధమ్మా నానత్థా, యది వా ఏకత్థా, యం తత్థ అవిరజ్ఝనకం, తం తంయేవ పటిభాతూతి యోజనా. ఝానమేవాతి అప్పమాణజ్ఝానమేవ, ‘‘చేతోవిముత్తీ’’తి పన వుత్తత్తా చిత్తేకగ్గతాయేవ ఏవం వుచ్చతీతి ఉపాసకస్స అధిప్పాయో.

౨౩౧. యావతా మజ్ఝన్హికే కాలే ఛాయా ఫరతి, నివాతే పణ్ణాని పతన్తి, ఏత్తావతా ‘‘రుక్ఖమూల’’న్తి వుచ్చతీతి ఏవం వుత్తం ఏకరుక్ఖమూలప్పమాణట్ఠానం. కసిణనిమిత్తేన ఓత్థరిత్వాతి కసిణారమ్మణం ఝానం సమాపజ్జన్తో తస్మిం కసిణ…పే… విహరతీతి వుత్తో. ఆభోగో నత్థి ఝానక్ఖణే. కామం సమాపత్తిక్ఖణే ఆభోగో నత్థి తతో పన పుబ్బే వా సియా సో ఆభోగో, తమ్పి సన్ధాయ మహగ్గతన్తి కేచి. ఇదాని తాసం చేతోవిముత్తీనం సతిపి కేనచి విసేసేన అభేదే విసయాదితో లబ్భమానభేదం దస్సేతుం, ‘‘ఏత్థా’’తిఆది వుత్తం. నిమిత్తం న వడ్ఢతి వడ్ఢేతబ్బస్స నిమిత్తస్సేవ అభావతో. పథవీకసిణాదీనం వియ ఆకాసభావనాయ ఉగ్ఘాటనం న జాయతి. తాని ఝానానీతి బ్రహ్మవిహారజ్ఝానాని. చుద్దసవిధేన పరిదమనాభావతో అభిఞ్ఞానం పాదకాని న హోన్తి. నిమిత్తుగ్ఘాటస్సేవ అభావతో అరూపజ్ఝానానం అనధిట్ఠానతాయ నిరోధస్స పాదకాని న హోన్తీతి. కమ్మవట్టభావేన కిలేసవట్టవిపాకవట్టానం తిణ్ణం వట్టానం పచ్చయభావో వట్టపాదకతా. ఉపపజ్జనవసేనేవ తం తం భవం ఓక్కమతి ఏతేహీతి భవోక్కమనాని. దుతియనయస్స వుత్తవిపరియాయేన అత్థో వేదితబ్బో. ఉగ్ఘాటనస్స లబ్భనతో అరూపజ్ఝానోపరి సమతిక్కమో హోతీతి అయమేవ విసేసో. ఏవన్తి యథావుత్తేన నిమిత్తావడ్ఢననిమిత్తవడ్ఢనాదిప్పకారేన. నానత్థాతి నానాసభావా. ఏవన్తి అప్పమాణమహగ్గతసద్దవచనీయతాయ నానాబ్యఞ్జనా. కామఞ్చేత్థ అప్పమాణసమాపత్తితోపి నీహరిత్వా వక్ఖమానభవూపపత్తికారణం దస్సేతుం సక్కా, అట్ఠకథాయం పన కసిణఝానతోవ నీహరిత్వా యోజనా కతాతి తథా వుత్తం. అథ వా మహగ్గతగహణేనేత్థ అప్పమాణాతి వుత్తబ్రహ్మవిహారానమ్పి సఙ్గహో వేదితబ్బో తస్సా సమఞ్ఞాయ ఉభయేసమ్పి సాధారణభావతో.

౨౩౨. ఏవం వుత్తోతి అసతిపి తథారూపే ఆభోగే ‘‘పరిత్తాభాతి ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతీ’’తి వుత్తో. అప్పమాణం కత్వా కసిణం వడ్ఢేన్తస్స కసిణవడ్ఢనవసేన బహులీకారసమ్భవతో సియా ఝానస్స బలవతరతా, తదభావే చ దుబ్బలతా, ఆచిణ్ణవసితాయ పన పచ్చనీకధమ్మానం సమ్మా అపరిసోధనే వత్తబ్బమేవ నత్థీతి పఞ్చహాకారేహి ఝానస్స అప్పగుణతం దస్సేన్తో, ‘‘సుప్పమత్తే వా’’తిఆదిమాహ. ఝానస్స అప్పానుభావతాయ ఏవ తన్నిమిత్తా పభాపి అప్పతరా అపరిసుద్ధావ హోతీతి ఆహ – ‘‘వణ్ణో…పే… సంకిలిట్ఠో చా’’తి. దుతియనయో వుత్తవిపరియాయేన వేదితబ్బో. తత్థాపి కసిణస్స పరిత్తభావేన వణ్ణస్స పరిత్తతా, పరిత్తారమ్మణాయ అనురూపతాయ వా నిమిత్తం పభామణ్డలకమ్పి పరిత్తమేవ సియాతి అధిప్పాయో. విపులపరికమ్మన్తి విపులభావేన పరికమ్మం. సేసం తతియచతుత్థనయేసు వత్తబ్బం పఠమదుతియనయేసు వుత్తసదిసమేవ.

వణ్ణనానత్తన్తి యది పీతం యది లోహితం యది వా ఓదాతన్తి సరీరవణ్ణనానత్తం. ఆభానానత్తన్తి పరిత్తవిపులతావసేన పభాయ నానత్తం. అచ్చినానత్తన్తి తేజోధాతుస్స దీఘాదివసేన వేమత్తతా. అభినివిసన్తీతి అభిరతివసేన నివిసన్తి నిసీదన్తి తిట్ఠన్తి. తేనాహ ‘‘వసన్తీ’’తి.

౨౩౪. ఆభన్తి దిబ్బన్తీతి ఆభాతి ఆహ ‘‘ఆభాసమ్పన్నా’’తి. తదఙ్గేనాతి వా తస్సా పరిత్తతాయ అప్పమాణతాయ చ ఆభాకారణం, తం పన అత్థతో భవూపపత్తికారణమేవాతి ఆహ – ‘‘తస్సా భవూపపత్తియా అఙ్గేనా’’తి. కాయాలసియభావో తన్దీఆదీనం హేతుభూతా కాయస్స విత్థాయితతా.

౨౩౫. పారమియోతి మహాసావకసంవత్తనికా సావకపారమియో పూరేన్తో. బ్రహ్మలోకేతి బ్రహ్మత్తభావే, బ్రహ్మలోకే వా ఉప్పత్తిం పటిలభి, వుత్తమ్పి చేతం థేరగాథాసు. అవోకిణ్ణన్తి అఞ్ఞేహి అసమ్మిస్సన్తి అత్థో. పుబ్బే సఞ్చరితన్తి అతీతభవేసు జాతివసేన సఞ్చరణం మమ, సఞ్చరితన్తి తం మమస్సాతి అత్థో. సేసం సువిఞ్ఞేయ్యమేవ.

అనురుద్ధసుత్తవణ్ణనాయ లీనత్థప్పకాసనా సమత్తా.