౨. గరుకాపత్తినిద్దేసవణ్ణనా

౧౦. ఇదాని సఙ్ఘాదిసేసం పకాసేతుం ‘‘మోచేతుకామచిత్తేనా’’తిఆదిమారద్ధం. తత్థ మోచేతుం కామేతీతి మోచేతుకామం, మోచేతుకామఞ్చ తం చిత్తఞ్చాతి మోచేతుకామచిత్తం, తేన, మోచనస్సాదచిత్తేనాతి అత్థో. ఏకాదసన్నఞ్హి రాగానం ఏకేన మోచనస్సాదేన ఆపత్తి హోతీతి వుత్తం హోతి.

తత్రిమే ఏకాదస అస్సాదా మోచనస్సాదో ముచ్చనస్సాదో ముత్తస్సాదో మేథునస్సాదో ఫస్సస్సాదో కణ్డూవనస్సాదో దస్సనస్సాదో నిసజ్జస్సాదో వాచస్సాదో గేహసితపేమం వనభఙ్గియన్తి. తత్థ మోచనస్సాదచేతనాయ చేతేన్తో చేవ అస్సాదేన్తో చ ఉపక్కమతి, ముచ్చతి, సఙ్ఘాదిసేసో, న ముచ్చతి చే, థుల్లచ్చయం. సచే పన సయనకాలే రాగపరియుట్ఠితో హుత్వా ఊరునా వా ముట్ఠినా వా అఙ్గజాతం గాళ్హం పీళేత్వా మోచనత్థాయ సఉస్సాహో సుపతి, సుపన్తస్స చస్స అసుచి ముచ్చతి, సఙ్ఘాదిసేసో. ముచ్చనస్సాదే అత్తనో ధమ్మతాయ ముచ్చమానం అస్సాదేతి, న ఉపక్కమతి, ముచ్చతి, అనాపత్తి. ముత్తస్సాదే అత్తనో ధమ్మతాయ ముత్తే ఠానా చుతే అసుచిమ్హి పచ్ఛా అస్సాదేన్తస్స వినా ఉపక్కమేన ముచ్చతి, అనాపత్తి. మేథునస్సాదే మేథునరాగేన మాతుగామం గణ్హాతి, తేన అసుచి ముచ్చతి, అనాపత్తి, దుక్కటం పన ఆపజ్జతి. ఫస్సస్సాదో దువిధో అజ్ఝత్తికో బాహిరో చాతి. తత్థ అత్తనో నిమిత్తం ‘‘థద్ధం, ముదుకన్తి జానిస్సామీ’’తి వా లోలభావేన వా కీళాపయతో అసుచి ముచ్చతి, అనాపత్తి. బాహిరఫస్సస్సాదే పన కాయసంసగ్గరాగేన ఇత్థిం ఫుసతో, ఆలిఙ్గతో చ అసుచి ముచ్చతి, అనాపత్తి, కాయసంసగ్గసఙ్ఘాదిసేసం పన ఆపజ్జతి.

కణ్డూవనస్సాదే దద్దుకచ్ఛుపిళకపాణకాదీనం అఞ్ఞతరేన ఖజ్జమానం నిమిత్తం కణ్డూవనస్సాదేన కణ్డూవతో అసుచి ముచ్చతి, అనాపత్తి. దస్సనస్సాదే ఇత్థియా అనోకాసం ఉపనిజ్ఝాయతో అసుచి ముచ్చతి, అనాపత్తి, దుక్కటం పన హోతి. నిసజ్జస్సాదే మాతుగామేన సద్ధిం రహో నిసిన్నస్స ముత్తేపి అనాపత్తి, రహోనిసజ్జాపత్తి పన హోతి. వాచస్సాదే మాతుగామం మేథునప్పటిసంయుత్తాహి వాచాహి ఓభాసన్తస్స ముత్తేపి అనాపత్తి, దుట్ఠుల్లవాచాసఙ్ఘాదిసేసం పన ఆపజ్జతి. గేహసితపేమే మాతాదీనం మాతాదిపేమేన ఆలిఙ్గనాదిం కరోన్తస్స ముత్తేపి అనాపత్తి. వనభఙ్గం సన్థవకరణత్థాయ ఇత్థియా పేసితపుప్ఫాదివనభఙ్గసఞ్ఞితం పణ్ణాకారం ‘‘ఇత్థన్నామాయ ఇమం పేసిత’’న్తి అస్సాదేన ఆమసన్తస్స ముత్తేపి అనాపత్తీతి. ఏవమేతేసు మోచనస్సాదేన ఆపత్తి హోతీతి దస్సేతుం ‘‘మోచేతు…పే… నా’’తి వుత్తం. అథ వా మోచేతుకామం చిత్తం యస్స సోయం మోచేతుకామచిత్తో, తేన, ఇత్థమ్భూతే కరణవచనం, మోచేతుకామచిత్తో హుత్వాతి అత్థో.

ఉపక్కమ్మాతి హత్థాదీసు యేన కేనచి నిమిత్తే ఉపక్కమిత్వాతి అత్థో. విమోచయన్తి యం అన్తమసో ఏకా ఖుద్దకమక్ఖికా పివేయ్య, తత్తకమ్పి విమోచేన్తోతి అత్థో. సుక్కన్తి నీలపీతలోహితోదాతతక్కతేలదకఖీరదధిసప్పివణ్ణసఙ్ఖాతేసు దసవిధేసు సుక్కేసు యం కిఞ్చి సుక్కం. అఞ్ఞత్ర సుపినాతి యా సుపినన్తే సుక్కవిస్సట్ఠి హోతి, తం ఠపేత్వాతి అత్థో. సమణోతి యో కోచి ఉపసమ్పన్నో. గరుకన్తి సఙ్ఘాదిసేసం. ఫుసేతి ఆపజ్జేయ్యాతి అత్థో. చేతనా ఉపక్కమో ముచ్చనన్తి ఇమానేత్థ తీణి అఙ్గానీతి. సుక్కవిస్సట్ఠిసిక్ఖాపదం.

౧౧. ఇదాని కాయసంసగ్గం దస్సేతుం ‘‘కాయసంసగ్గరాగేనా’’తిఆదిమారద్ధం. భిక్ఖు మనుస్సిత్థియా మనుస్సిత్థిసఞ్ఞీ హుత్వా కాయసంసగ్గరాగేన ఉపక్కమిత్వా మనుస్సిత్థిం పరామసన్తో సఙ్ఘాదిసేసం ఆపజ్జేయ్యాతి యోజనా. తత్థ కాయసంసగ్గరాగేనాతి హత్థగ్గహణాదికాయసమ్ఫస్సేన రాగేన కాయమిస్సరాగేన. మనుస్సిత్థిన్తి తదహుజాతమ్పి జీవమానకమనుస్సిత్థిం. పరామసన్తి పరామసన్తో, ఇత్థీతి సఞ్ఞా ఇత్థిసఞ్ఞా, సా అస్స అత్థీతి ఇత్థిసఞ్ఞీ, ఇత్థిసఞ్ఞీ హుత్వాతి అత్థో. మనుస్సిత్థీ, ఇత్థిసఞ్ఞితా, కాయసంసగ్గరాగో, తేన రాగేన వాయామో, హత్థగ్గాహాదిసమాపజ్జనన్తి ఇమానేత్థ పఞ్చ అఙ్గాని. కాయసంసగ్గసిక్ఖాపదం.

౧౨. ఇదాని దుట్ఠుల్లం దస్సేతుం ‘‘దుట్ఠుల్లవాచస్సాదేనా’’తిఆది ఆరద్ధం. తత్థ దుట్ఠుల్లవాచస్సాదేనాతి వచ్చమగ్గపస్సావమగ్గమేథునధమ్మప్పటిసంయుత్తవాచస్సాదరాగేన. మగ్గం వారబ్భ మేథునన్తి వచ్చమగ్గపస్సావమగ్గానం అఞ్ఞతరం మగ్గం వా మేథునం వా ఆరబ్భాతి అత్థో. ఓభాసన్తోతి అవభాసన్తో. మనుస్సిత్థిన్తి విఞ్ఞుం పటిబలం సుభాసితదుబ్భాసితం దుట్ఠుల్లాదుట్ఠుల్లం సల్లక్ఖణసమత్థం మనుస్సిత్థిం. సుణమానన్తి సుణన్తిం. ఇమినా పటిబలాయపి ఇత్థియా అవిఞ్ఞత్తిపథే ఠితాయ దూతేన వా పణ్ణేన వా ఆరోచేన్తస్స దుట్ఠుల్లవాచాపత్తి న హోతీతి దీపితం హోతి. మనుస్సిత్థీ, ఇత్థిసఞ్ఞితా, దుట్ఠుల్లవాచస్సాదరాగో, తేన రాగేన ఓభాసనం, తఙ్ఖణవిజాననన్తి ఇమానేత్థ పఞ్చ అఙ్గాని. దుట్ఠుల్లవాచస్సాదసిక్ఖాపదం.

౧౩. ఇదాని అత్తకామపారిచరియం దస్సేతుం ‘‘వణ్ణ’’న్త్యాది వుత్తం. తత్థ యో భిక్ఖు అత్తనో కామపారిచరియాయ వణ్ణం వత్వా మేథునరాగేన ఇత్థిం మేథునం యాచమానో గరుం ఫుసేతి సమ్బన్ధో. వణ్ణం వత్వాతి గుణం ఆనిసంసం పకాసేత్వా. అత్తనోకామపారిచరియాయాతి మేథునధమ్మసఙ్ఖాతేన కామేన పారిచరియా కామపారిచరియా, అత్తనో అత్థాయ కామపారిచరియా అత్తనోకామపారిచరియా, అలుత్తసమాసోయం. అథ వా అత్తనోతి కత్వత్థే సామివచనం, అత్తనో కామితా ఇచ్ఛితాతి అత్తనోకామా, సయం మేథునరాగవసేన పత్థితాతి అత్థో, అత్తనోకామా చ సా పారిచరియా చాతి అత్తనోకామపారిచరియా, తాయ అత్తనోకామపారిచరియాయ, ‘‘ఏతదగ్గం, భగిని, పారిచరియానం, యా మాదిసం సీలవన్తం కల్యాణధమ్మం బ్రహ్మచారిం ఏతేన ధమ్మేన పరిచరేయ్యా’’తి ఏవం వణ్ణం వత్వాతి అత్థో. యాచధాతునో ద్వికమ్మికత్తా ‘‘ఇత్థిం మేథునం యాచమానో’’తి వుత్తం. తత్థ ఇత్థిన్తి దుట్ఠుల్లోభాసనే వుత్తప్పకారం ఇత్థిం. మనుస్సిత్థీ, ఇత్థిసఞ్ఞితా, అత్తకామపారిచరియాయ రాగో, తేన రాగేన వణ్ణభణనం, తఙ్ఖణవిజాననన్తి ఇమానేత్థ పఞ్చ అఙ్గాని. అత్తకామపారిచరియసిక్ఖాపదం.

౧౪. ఇదాని సఞ్చరిత్తం దస్సేతుం ‘‘సన్దేస’’న్త్యాదిమారద్ధం. తత్థ భిక్ఖు పురిసస్స వా సన్దేసం, ఇత్థియా వా సన్దేసం పటిగ్గహేత్వా వీమంసిత్వా పచ్చాహరన్తో గరుకం ఫుసేతి సమ్బన్ధో. తత్థ సన్దేసన్తి ‘‘గచ్ఛ, భన్తే, ఇత్థన్నామం మాతురక్ఖితం బ్రూహి ‘హోహి కిర ఇత్థన్నామస్స భరియా ధనక్కీతా’’తి (పారా. ౩౦౫) ఏవం వుత్తం పురిసస్స సాసనం, ‘‘గచ్ఛ, భన్తే, ఇత్థన్నామం పురిసం బ్రూహి ‘అహం తస్స భరియా భవిస్సామీ’’తి (పారా. ౩౨౬-౩౨౭ థోకం విసదిసం) ఏవం వుత్తం ఇత్థియా సాసనం. పటిగ్గణ్హిత్వాతి ‘‘సాధు ఉపాసకా’’తి వా ‘‘హోతూ’’తి వా ‘‘ఆరోచేస్సామీ’’తి వా యేన కేనచి ఆకారేన వచీభేదం కత్వా వా సీసకమ్పనాదీహి వా పటిగ్గణ్హిత్వా సమ్పటిచ్ఛిత్వాతి అత్థో. వీమంసిత్వాతి వుత్తప్పకారేన సాసనం గహేత్వా పురిసస్స వా ఇత్థియా వా తేసం అవస్సారోచనకానం మాతాపితాభాతాభగినిఆదీనం వా ఆరోచేత్వాతి అత్థో. హరంపచ్చాతి ఏత్థ ‘‘పచ్చాహర’’న్తి వత్తబ్బే ఛన్దహానిభయా హర-సద్దం పుబ్బనిపాతం కత్వా వుత్తన్తి దట్ఠబ్బం. యత్థ పహితేన తత్థ గన్త్వా తేన ఆరోచితా సా ఇత్థీ ‘‘సాధూ’’తి సమ్పటిచ్ఛతు వా పటిక్ఖిపతు వా లజ్జాయ వా తుణ్హీ హోతు, పున ఆగన్త్వా తస్స పురిసస్స హరన్తో ఏత్తావతా ఇమాయ పటిగ్గహణారోచనప్పచ్చాహరణసఙ్ఖాతాయ తివఙ్గసమ్పత్తియా సో భిక్ఖు సఙ్ఘాదిసేసం ఆపజ్జేయ్యాతి అత్థో. తేసం మనుస్సజాతికతా, అలంవచనీయతా, పటిగ్గణ్హనవీమంసనప్పచ్చాహరణానీతి ఇమానేత్థ పఞ్చ అఙ్గాని. సఞ్చరిత్తసిక్ఖాపదం.

౧౫. ఇదాని అమూలకం పకాసేతుం ‘‘చావేతుకామో’’తిఆదిమారద్ధం. చావేతుకామో భిక్ఖు అమూలన్తిమవత్థునా అఞ్ఞం సుణమానం భిక్ఖుం చోదేన్తో వా చోదాపేన్తో వా గరుం ఫుసేతి సమ్బన్ధో. తత్థ చావేతుకామోతి బ్రహ్మచరియా చావేతుకామో. చోదేన్తోతి ‘‘త్వం పారాజికం ధమ్మం ఆపన్నోసి, అస్సమణోసి, అసక్యపుత్తియోసీ’’తిఆదీహి వచనేహి సయం చోదేన్తోతి అత్థో. ఏవం చోదేన్తస్స వాచాయ వాచాయ సఙ్ఘాదిసేసో. అమూలన్తిమవత్థునాతి యం చోదకేన చుదితకమ్హి పుగ్గలే అదిట్ఠం అసుతం అపరిసఙ్కితం, ఇదం ఏతేసం దస్సనసవనపరిసఙ్కితసఙ్ఖాతానం మూలానం అభావతో నాస్స మూలన్తి అమూలం, అన్తిమం వత్థు యస్స పారాజికస్స తదిదం అన్తిమవత్థు, అమూలఞ్చ తం అన్తిమవత్థు చేతి అమూలన్తిమవత్థు, తేన అమూలన్తిమవత్థునా, భిక్ఖునో అనురూపేసు ఏకూనవీసతియా పారాజికేసు అఞ్ఞతరేనాతి అత్థో. చోదాపయన్తి చోదాపయన్తో, తస్స సమీపే ఠత్వా అఞ్ఞం భిక్ఖుం ఆణాపేత్వా చోదాపేన్తో తస్స ఆణత్తస్స వాచాయ వాచాయ గరుం ఫుసేతి అత్థో. సుణమానన్తి ఇమినా పరమ్ముఖా దూతేన వా పణ్ణేన వా చోదేన్తస్స న రుహతీతి దీపితం హోతి. పరమ్ముఖా పన సత్తహి ఆపత్తిక్ఖన్ధేహి వదన్తస్స దుక్కటం. యం చోదేతి, తస్స ఉపసమ్పన్నోతి సఙ్ఖ్యూపగమనం, తస్మిం సుద్ధసఞ్ఞితా, యేన పారాజికేన చోదేతి, తస్స దిట్ఠాదివసేన అమూలకతా, చావనాధిప్పాయేన సమ్ముఖా చోదనా, తస్స తఙ్ఖణవిజాననన్తి ఇమానేత్థ పఞ్చ అఙ్గాని. అమూలకసిక్ఖాపదం.

౧౬. ఇదాని అఞ్ఞభాగియం దస్సేతుం ‘‘లేసమత్త’’న్తిఆదిమాహ. తత్థ లేసమత్తముపాదాయాతి జాతినామగోత్తలిఙ్గాపత్తిపత్తచీవరూపజ్ఝాయాచరియసేనాసనలేససఙ్ఖాతేసు దససు లేసేసు యో తస్మిం పుగ్గలే దిస్సతి, తం లేసమత్తం ఉపాదాయ నిస్సాయ భిక్ఖుం బ్రహ్మచరియా చావేతుకామో అమూలన్తిమవత్థునా సుణమానం భిక్ఖుం చోదేన్తో గరుం ఫుసేతి అత్థో. కథం? అఞ్ఞో ఖత్తియజాతికో ఇమినా చోదకేన పారాజికం ధమ్మం అజ్ఝాపజ్జన్తో దిట్ఠో హోతి, సో అఞ్ఞం అత్తనో వేరిం ఖత్తియజాతికం భిక్ఖుం పస్సిత్వా తం ఖత్తియజాతిలేసం గహేత్వా ఏవం ‘‘ఖత్తియో మయా దిట్ఠో పారాజికం ధమ్మం అజ్ఝాపజ్జన్తో, త్వం ఖత్తియో పారాజికం ధమ్మం ఆపన్నోసీ’’తి వా ‘‘త్వం సో ఖత్తియో, నాఞ్ఞో, పారాజికం ధమ్మం అజ్ఝాపన్నోసీ’’తి వా చోదేతి, ఏవం నామలేసాదయోపి వేదితబ్బా. అఙ్గాని పనేత్థ అనన్తరసదిసాని. అఞ్ఞభాగియసిక్ఖాపదం.

గరుకాపత్తినిద్దేసవణ్ణనా నిట్ఠితా.