౪౫. పవారణానిద్దేసవణ్ణనా

౪౩౩. ‘‘అఞ్ఞమఞ్ఞప్పవారణా’’త్యాదీనం అఞ్ఞమఞ్ఞేహి కాతబ్బా పవారణా. తత్థ తిణ్ణం చతున్నఞ్చ గణఞత్తిం ఠపేత్వా అఞ్ఞమఞ్ఞప్పవారణా, ద్విన్నం పన అట్ఠపేత్వావ. అధిట్ఠానన్తి అధిట్ఠానప్పవారణా, యుపచ్చయన్తానం భావే నియతనపుంసకత్తా ‘‘అధిట్ఠాన’’న్తి వుత్తం. సేసా పఞ్చాదీహి కాతబ్బా అవసేసా సఙ్ఘప్పవారణా సఙ్ఘవసేన ఞత్తిం ఠపేత్వా కాతబ్బా. ఏతేన నవసు సఙ్ఘప్పవారణాదయో తిస్సో దస్సితా. నవ హి పవారణా చాతుద్దసీ పన్నరసీ సామగ్గీతి దివసవసేన, తేవాచీ ద్వేవాచీ ఏకవాచీతి కత్తబ్బాకారవసేన, సఙ్ఘే పవారణా, గణే పవారణా, పుగ్గలే పవారణాతి కారకవసేన చ. తత్థ పురిమవస్సంవుత్థానం పుబ్బకత్తికపుణ్ణమా వా తేసంయేవ సచే భణ్డనకారకేహి ఉపద్దుతా పవారణం పచ్చుక్కడ్ఢన్తి, అథ కత్తికమాసస్స కాళపక్ఖచాతుద్దసో వా పచ్ఛిమకత్తికపుణ్ణమా వా పచ్ఛిమవస్సంవుత్థానఞ్చ పచ్ఛిమకత్తికపుణ్ణమా ఏవ వా పవారణాదివసా హోన్తి. ఇదం పన పకతిచారిత్తం. తథారూపప్పచ్చయే సతి ద్విన్నం కత్తికపుణ్ణమానం పురిమేసు చాతుద్దసేసుపి పవారణం కాతుం వట్టతి. భిన్నస్స పన సఙ్ఘస్స సామగ్గియం యో కోచి దివసో పవారణాదివసో హోతి. ఇమా దివసవసేన తిస్సో పవారణా. కత్తబ్బాకారవసేన పన వక్ఖమాననయేన విఞ్ఞాతబ్బా.

౪౩౪. ‘‘పుబ్బకిచ్చే’’తిఆదీసు –

‘‘సమ్మజ్జనీ పదీపో చ, ఉదకం ఆసనేన చ;

పవారణాయ ఏతాని, పుబ్బకరణన్తి వుచ్చతి.

‘‘ఛన్దప్పవారణా ఉతుక్ఖానం, భిక్ఖుగణనా చ ఓవాదో;

పవారణాయ ఏతాని, పుబ్బకిచ్చన్తి వుచ్చతి.

‘‘పవారణా యావతికా చ భిక్ఖూ కమ్మప్పత్తా,

సభాగాపత్తియో చ న విజ్జన్తి;

వజ్జనీయా చ పుగ్గలా తస్మిం న హోన్తి,

పత్తకల్లన్తి వుచ్చతీ’’తి. –

ఏవం అట్ఠకథాయం వుత్తా పుబ్బకిచ్చాదయో వేదితబ్బా. ఞత్తిన్తి ఇదాని వక్ఖమానం సామఞ్ఞం సఙ్ఘఞత్తిం. ఏవం పన ఞత్తియా ఠపితాయ కారణే సతి తేవాచికద్వేవాచికఏకవాచికసమానవస్సికవసేనపి పవారేతుం వట్టతి. అయమేవ పన ఞత్తి ‘‘సఙ్ఘో పవారేయ్యా’’తి ఏత్థ ‘‘సఙ్ఘో తేవాచికం పవారేయ్య, సఙ్ఘో ద్వేవాచికం పవారేయ్య, సఙ్ఘో ఏకవాచికం పవారేయ్య, సఙ్ఘో సమానవస్సికం పవారేయ్యా’’తిపి ఠపేతుం వట్టతి. చాతుద్దసియం పన సామగ్గియఞ్చ ‘‘చాతుద్దసీ సామగ్గీ’’తి వత్తబ్బం.

౪౩౭. థేరేసు ఉక్కుటికం నిసజ్జ పవారేన్తేసు నవో యావ సయం పవారేతి, తావ ఉక్కుటికో ఏవ అచ్ఛతూతి యోజనా. అచ్ఛతూతి నిసీదేయ్య.

౪౪౦-౨. ధమ్మసాకచ్ఛా చ కలహో చాతి ద్వన్దో. రత్తియా ఖేపితభావతో తేవాచికాయ ఓకాసే అసతి దసవిధే వా అన్తరాయే సతి ‘‘సుణాతు మే…పే… సమానవస్సికం పవారేయ్యా’’తి అనురూపతో ఞత్తిం వత్వా యథాఠపితఞత్తియా అనురూపేన పవారేయ్యాతి సమ్బన్ధో వేదితబ్బో. అనురూపతోతి ‘‘సుణాతు మే…పే… దానం దేన్తేహి రత్తి ఖేపితా, సచే…పే… రత్తి విభాయిస్సతి, యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్ల’’న్తిఆదినా తేన ఖేపితరత్తియా అనురూపేన. ‘‘సుణాతు మే భన్తే సఙ్ఘో, అయం రాజన్తరాయో, సచే సఙ్ఘో తేవాచికం…పే… సఙ్ఘో భవిస్సతి, అథాయం రాజన్తరాయో భవిస్సతి, యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్ల’’న్తిఆదినా రాజన్తరాయాదీనం అనురూపేన వాతి అత్థో. ‘‘అథాయం బ్రహ్మచరియన్తరాయో భవిస్సతీ’’తి పన పేయ్యాలవసేన అన్తే వుత్తం బ్రహ్మచరియన్తరాయం గహేత్వా వుత్తం. ‘‘ద్వేవాచిక’’న్తిఆదికం పన విసుం విసుం వత్తబ్బమ్పి లఙ్ఘనక్కమేన సమ్పిణ్డేత్వా వుత్తం. వచనసమయే పన ‘‘ద్వేవాచికం పవారేయ్య’’ఇచ్చాదినా వత్తబ్బం. ఆగచ్ఛేయ్యుం యది సమాఆదికా చాతి ‘‘ఆగచ్ఛేయ్యుం యది సమా’’ఇచ్చాదయో ఉపోసథే వుత్తా గాథాయో చ. ఏత్థాతి ఏతిస్సం పవారణాయం. అయమేవ చ ఆహరణక్కమో –

ఆగచ్ఛేయ్యుం యది సమా, పవారేన్తేవ థోకికా;

పవారితా తే సుప్పవారితా, అఞ్ఞేహి చ పవారియం;

పవారితేసు సకలా-యేకచ్చాయుట్ఠితాయ వా.

పవారేయ్యుఞ్చ తే తేసం, సన్తికే బహుకా సచే;

కత్వా సబ్బవికప్పేసు, పుబ్బకిచ్చం పునుద్దిసేతి.

‘‘ఆవాసికానం పన్నరసో’’తిఆదికా గాథాయో పన ఏత్థాపి సమానా.

౪౪౩. ఞత్తిం వత్వాతి వక్ఖమానగణఞత్తిం వత్వా.

౪౪౪. సముదీరియాతి అఞ్ఞే ద్వే తయో వా వక్ఖమానక్కమేన వత్తబ్బా.

౪౪౬-౮. కత్తబ్బం కత్వాతి యోజేతబ్బం. కత్తబ్బన్తి పుబ్బకిచ్చాదికం. నవేనపి ‘‘అహం భన్తే…పే… పటికరిస్సామీ’’తి థేరో ఈరియోతి యోజేతబ్బం. ఏవన్తి ఇదాని వక్ఖమానం పరామసతి.

౪౪౯. ‘‘యస్మి’’న్తిఆది వుత్తనయత్తా ఉత్తానమేవ.

౪౫౦. గాథాయోతి ‘‘వగ్గే సమగ్గే వగ్గోతి, సఞ్ఞినో’’తిఆదికా హేట్ఠా వుత్తగాథాయో వా. అయం పనేత్థ విసేసో – కరోతోతి ఏత్థ పవారణం కరోతోతి అత్థో గహేతబ్బో. తతియ గాథాయ ‘‘పాతిమోక్ఖం న ఉద్దిసే’’తి అపనేత్వా ‘‘నో కరేయ్య పవారణ’’న్తి పదం పక్ఖిపితబ్బం. చతుత్థగాథాయ ‘‘అనుపోసథే’’తిఆదిగాథాబన్ధం అపనేత్వా ‘‘నేవ పవారణే కాతుం, సా కప్పతి పవారణా’’తి పక్ఖిపితబ్బం. పఞ్చమగాథాయ ‘‘అట్ఠితోపోసథావాసా’’తి అపనేత్వా ‘‘పవారణాఠితావాసా’’తి పక్ఖిపితబ్బం.

౪౫౧. సఙ్ఘమ్హి పవారితేవాతి పురిమవస్సూపగతే సఙ్ఘమ్హి పవారితే ఏవ. పారిసుద్ధిఉపోసథం కరేయ్యాతి న ఏకస్మిం ఉపోసథగ్గే ద్వే ఞత్తియో ఠపేతబ్బాతి అధిప్పాయో. పచ్ఛిమికాయ ఉపగన్త్వా అపరినిట్ఠితవస్సో అవుత్థో. అనుపాగతోతి వస్సం అనుపాగతో. అయమేత్థాధిప్పాయో – పురిమికాయ వస్సం ఉపగతా పఞ్చ వా అతిరేకా వా పచ్ఛిమికాయ ఉపగతా తేహి సమా వా ఊనతరా వా పురిమికాయ వా ఉపగతేహి పచ్ఛిమికాయ ఉపగతా థోకతరా చేవ హోన్తి, సఙ్ఘప్పవారణాయ గణం పూరేన్తి సఙ్ఘప్పవారణావసేన ఞత్తిం ఠపేత్వా, అథ చ ఉభోపి ఏకతో హుత్వా సఙ్ఘం న పూరేన్తి, గణం పన పూరేన్తి, గణఞత్తిం ఠపేత్వా పవారేతబ్బం, పచ్ఛా తేసం సన్తికే పారిసుద్ధిఉపోసథో కాతబ్బో. యది పన పురిమికాయ ఏకో, పచ్ఛిమికాయ ఏకో, ఏకేన ఏకస్స సన్తికే పవారేతబ్బం, ఏకేన పారిసుద్ధిఉపోసథో కాతబ్బో. సచే పురిమేహి వస్సూపగతేహి పచ్ఛా వస్సూపగతా ఏకేనపి అధికా సఙ్ఘం పూరేన్తి, పఠమం పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసిత్వా పచ్ఛా తేసం సన్తికే పవారేతబ్బన్తి. గణేపి ఏసేవ నయో. ఏవముపరిపి యథాయోగం చిన్తనీయం.

౪౫౨. చాతుమాసినియాతి అపరకత్తికపుణ్ణమాయం. సఙ్ఘేనాతి పఠమం వస్సూపగతేన సఙ్ఘేన. వుత్థా వస్సా యేహి తే వుత్థవస్సా, పచ్ఛిమవస్సూపగతా. సచే అప్పతరా సియున్తి ఇమినా యది అధికతరా వా సమసమా వా హోన్తి, పవారణాఞత్తిం ఠపేత్వా పచ్ఛిమవస్సూపగతేహి పఠమం పవారితే పచ్ఛా ఇతరేహి పారిసుద్ధిఉపోసథో కాతబ్బోతి దీపేతీతి.

పవారణానిద్దేసవణ్ణనా నిట్ఠితా.