౪౨. దేసనానిద్దేసవణ్ణనా

౩౮౨. ఇదాని దేసనానిదస్సనబ్యాసేన హేట్ఠా అవుత్తాని కానిచి సిక్ఖాపదాని ఉపదిసితుం ‘‘చాగో’’తిఆదిమాహ. భిక్ఖుభావస్స యో చాగో, సా పారాజికదేసనాతి సమ్బన్ధో. భవతి అనేనాతి భావో, సద్దప్పవత్తినిమిత్తం, భిక్ఖునో భావో భిక్ఖు-సద్దస్స పవత్తినిమిత్తం భిక్ఖుకిచ్చం భిక్ఖుభావో, తస్స. దిసీ ఉచ్చారణే, ఉచ్చారణా పకాసనా దేసనా. ‘‘ఛన్నమతివస్సతి, వివట్టం నాతివస్సతీ’’తి (ఉదా. ౪౫) హి వుత్తం. ఇధ పన భిక్ఖుభావపరిచ్చాగోయేవ పారాజికాయ పకాసనా నామ పారాజికాయ దేసనా. ‘‘యో’’తి వుత్తత్తా ‘‘సో’’తి వత్తుం యుత్తం, తథాపి సబ్బాదీహి వుత్తస్స వా లిఙ్గమాదియ్యతే వక్ఖమానస్స వాతి వక్ఖమానదేసనాపేక్ఖాయ ‘‘సో’’తి వుత్తం. యథా యేన పకారేన ‘‘ఛాదేతి జానమాపన్న’’న్తిఆదినా వుత్తం యథావుత్తం, తేన. వుత్తమనతిక్కమ్మాతి అబ్యయీభావవసేన వా అత్థో వేదితబ్బో. ఇధాపి గరుకాపత్తియా వుట్ఠానానతిక్కమేనేవ పకాసనా దేసనా సియాతి ‘‘వుట్ఠానం గరుకాపత్తిదేసనా’’తి వుచ్చతి.

౩౮౩. ఇదాని వత్తబ్బం సన్ధాయ ‘‘ఏవ’’న్తి వుత్తం. ఏకస్సాతి ఏకస్స భిక్ఖునో.

౩౮౪. తుమ్హమూలేతి తుమ్హాకం మూలే సమీపే. పటిదేసేమీతి పకాసేమి. సంవరేయ్యాసీతి సంయమేయ్యాసి, సంవరే పతిట్ఠేయ్యాసీతి అత్థో.

౩౮౫. నిస్సజ్జిత్వానాతి ఏకబహుభావం సన్నిహితాసన్నిహితభావం ఞత్వా ‘‘ఇదం మే, భన్తే, చీవర’’న్తిఆదినా నిస్సజ్జిత్వా. తేనాతి యస్స చీవరం నిస్సట్ఠం, తేన. ‘‘ఇమం…పే… దమ్మీ’’తి నిస్సట్ఠచీవరం దేయ్యన్తి సమ్బన్ధితబ్బం. ‘‘ఇమం చీవరం దసాహాతిక్కన్త’’న్తిఆదినా యోజేతబ్బం.

౩౮౬. (క) చీవరన్తి తిచీవరాధిట్ఠాననయేన అధిట్ఠితేసు సఙ్ఘాటిఆదీసు యం కిఞ్చి చీవరం. విప్పవుత్థన్తి విప్పయుత్తేన వుత్థం.

(ఖ) అకాలచీవరన్తి అనత్థతే కథినే వస్సానస్స పచ్ఛిమమాసం ఠపేత్వా సేసే ఏకాదసమాసే, అత్థతే కథినే తఞ్చ మాసం హేమన్తికే చత్తారో మాసే చ ఠపేత్వా సేసే సత్తమాసే ఉప్పన్నం, కాలేపి సఙ్ఘస్స వా ‘‘ఇదం అకాలచీవర’’న్తి ఏకపుగ్గలస్స వా ‘‘ఇదం తుయ్హం దమ్మీ’’తి ఉద్దిసిత్వా దిన్నం. ఇతరం పన కాలచీవరం. మాసాతిక్కన్తన్తి అకాలచీవరే ఉప్పన్నే ఊనస్స పారిపూరియా సఙ్ఘగణాదితో సతియా పచ్చాసాయ మాసమేకం పరిహారో లబ్భతి, తం మాసం అతిక్కన్తం.

(గ) పురాణచీవరన్తి యం అన్తమసో ఉస్సీసకం కత్వా నిపన్నో. చీవరం నామ ఛన్నం అఞ్ఞతరం వికప్పనూపగం. ఏసేవ నయో సబ్బేసు వక్ఖమానచీవరప్పటిసంయుత్తసిక్ఖాపదేసు.

(ఘ) అఞ్ఞత్ర పారివత్తకాతి అన్తమసో హరీతకీఖణ్డేనపి పారివత్తకం వినా.

(ఙ) గహపతికన్తి భిక్ఖూసు అపబ్బజితకం. అఞ్ఞత్ర సమయాతి అచ్ఛిన్నచీవరనట్ఠచీవరసమయం వినా, అచ్ఛిన్నచీవరేహి పన సాఖాపలాసం అత్తనా భఞ్జిత్వాపి వాకాదీని గణ్హిత్వాపి నివాసేతుం వట్టతి, పగేవ విఞ్ఞత్తి. చీవరం విఞ్ఞాపితన్తి సమ్బన్ధో. కన్తి ఆహ ‘‘అఞ్ఞాతక’’న్తిఆది.

(చ) తదుత్తరీతి తతో వుత్తప్పమాణతో ఉత్తరి, అచ్ఛిన్నచీవరేన భిక్ఖునా కాయేన వా వాచాయ వా అభిహరిత్వా పవారితచీవరతో తీసు నట్ఠేసు ద్వే సాదితబ్బాని, ద్వీసు నట్ఠేసు ఏకం సాదితబ్బం. పకతియా సన్తరుత్తరేన చరన్తేన ద్వీసు నట్ఠేసు ద్వేయేవ సాదితబ్బాని, ఏకస్మిం నట్ఠే ఏకంయేవ సాదితబ్బం. యస్స ఏకంయేవ హోతి, తస్మిం నట్ఠే ద్వే సాదితబ్బాని.

(ఛ) అప్పవారితోతి గహపతినా వా గహపతానియా వా. వికప్పన్తి పఠమఅధిప్పేతతో మూలం వడ్ఢాపేన్తో సున్దరకామతాయ ‘‘ఆయతం వా’’తిఆదినా విసిట్ఠకప్పం అధికవిధానం.

(జ) అఞ్ఞాతకే గహపతికేతి బహూనం వసేన వుత్తమత్తమేవ పురిమతో విసేసో.

(ఝ) చోదనాయాతి ‘‘అత్థో మే, ఆవుసో, చీవరేనా’’తి చోదనాయ. ఠానేనాతి కాయచోదనమాహ. రాజాదీహి పేసితేన హి దూతేన వేయ్యావచ్చకరస్స హత్థే చీవరచేతాపన్నే నిక్ఖిత్తే తిస్సో చోదనా అనుఞ్ఞాతా, చోదనాయ దిగుణం ఠానం, తస్మా సచే చోదేతియేవ, న తిట్ఠతి, ఛ చోదనా లబ్భన్తి. సచే తిట్ఠతియేవ, న చోదేతి, ద్వాదస ఠానాని లబ్భన్తి. సచే ఉభయం కరోతి, ఏకాయ చోదనాయ ద్వే ఠానాని హాపేతబ్బాని.

(ట) సుద్ధాని చ తాని కాళకాని చ జాతియా రజనేన వా.

(ఠ) తులన్తి చతూహి తులాహి కారేతుకామతం సన్ధాయ వుత్తం. అత్థతో పన యత్తకేహి ఏళకలోమేహి కాతుకామో హోతి, తేసు ద్వే కోట్ఠాసా కాళకానం, ఏకో ఓదాతానం, ఏకో గోచరియానం గహేతబ్బో. తులా నామ పలసతం. గోచరియా నామ కపిలవణ్ణా. ఇదం మే సన్థతం కారాపితన్తి యోజనా.

(ణ) తియోజనపరమన్తి గహితట్ఠానతో తీణి యోజనాని పరమో అస్స అతిక్కమనస్సాతి భావనపుంసకవసేన అత్థో వేదితబ్బో. అతిక్కామితానీతి అన్తమసో సుత్తకేనపి భణ్డకతభణ్డహరణం వినా అన్తమసో వాతాబాధప్పటికారత్థం కణ్ణచ్ఛిద్దే పక్ఖిత్తాని అతిక్కామితాని.

౩౮౭-౯. నిస్సజ్జిత్వానాతి వుత్తనయేన వత్థూని నిస్సజ్జిత్వా. అథాతి దేసితానన్తరం. ‘‘ఇమం జానాహీ’’తి గిహిం వదేతి యోజనా. సోతి ఆరామికాదికో గిహీ. ‘‘ఇమినా కిం ఆహరామీ’’తి వదేయ్యాతి సమ్బన్ధో. వదేయ్యాతి యది వదతి. ఇమన్తి అవత్వాతి ‘‘ఇమం ఆహరా’’తి అవత్వా భిక్ఖూనం కప్పియం తేలాదిన్తి వదేతి సమ్బన్ధో. ఆదిన్తి సన్ధివసేన నిగ్గహితం. తేన పరివత్తేత్వాన సో యం కప్పియం ఆహరతీతి యోజనా. తేనాతి నిస్సగ్గియవత్థునా. ద్వేపేతే ఠపేత్వాతి ఏతే రూపియప్పటిగ్గాహకరూపియసంవోహారకే ద్వే ఠపేత్వా సేసేహి పరిభుఞ్జితుం లబ్భన్తి సమ్బన్ధో. పరిభుఞ్జితున్తి తం భుఞ్జితుం. తతోతి పరివత్తితకప్పియతో. అఞ్ఞేనాతి అన్తమసో ఆరామికేనాపి. తేసన్తి వుత్తానం ద్విన్నం.

౩౯౦. అన్తమసో తన్నిబ్బత్తా రుక్ఖచ్ఛాయాపీతి సమ్బన్ధో. తన్నిబ్బత్తాతి నిస్సట్ఠవత్థునా కిణిత్వా గహితఆరామే రుక్ఖచ్ఛాయా తన్నిబ్బత్తా హోతీతి తతో నిబ్బత్తాతి సమాసో. ఆదితో సన్థతత్తయన్తి ఆదిమ్హి కోసియసుద్ధకాళకద్వేభాగసన్థతత్తయం.

౩౯౧. ఏవం చే నో లభేథాతి ఏవం పరివత్తేత్వా కప్పియకారకో నో చే లభేయ్య, సో గిహీ ‘‘ఇమం ఛడ్డేహీ’’తి సంసియో వత్తబ్బో, ఏవం రూపియఛడ్డకో గిహీ నో చే లభేయ్య, సమ్మతో భిక్ఖు ఛడ్డేయ్యాతి సమ్బన్ధో. సమ్మతోతి ‘‘యో ఛన్దాగతిం న గచ్ఛేయ్యా’’తిఆదినా (పారా. ౫౮౪) వుత్తపఞ్చఙ్గసమన్నాగతో రూపియఛడ్డకసమ్ముతియా సమ్మతో భిక్ఖు.

౩౯౨. ఏతానీతి పటిగ్గహితరూపియాని. దుతియం పత్తన్తి ఊనపఞ్చబన్ధనే సతి విఞ్ఞాపితపత్తం సఙ్ఘే వత్తుం లబ్భరేతి పదసమ్బన్ధో. వత్తున్తి ‘‘అహం భన్తే రూపియం పటిగ్గహేసి’’న్తిఆదినా వత్తుం. సేసాని అవసేసనిస్సగ్గియవత్థూని సఙ్ఘే ఏకస్మిం గణే చ వత్తుం లబ్భరేతి యోజనా. భాసన్తరేనపి వత్తుం లబ్భన్తి న కేవలం పాళిభాసాయమేవ, సీహళాదిభాసాయపి నిస్సజ్జితుం లబ్భతీతి అత్థో.

౩౯౩. (క) నానప్పకారన్తి చీవరాదీనం కప్పియభణ్డానం వసేన అనేకవిధం. కయో గహణం, విక్కయో దానం. కయో చ విక్కయో చ కయవిక్కయం.

(గ) ఊనపఞ్చబన్ధనేనాతి ఊనాని పఞ్చ బన్ధనాని యస్స, తేన, ఇత్థమ్భూతలక్ఖణే కరణవచనం. యథాకథఞ్చి పన పఞ్చబన్ధనో పత్తో, పఞ్చబన్ధనోకాసో వా, సో అపత్తో, అఞ్ఞం విఞ్ఞాపేతుం వట్టతి.

౩౯౪. సమ్మన్నిత్వానాతి పదభాజనీయే వుత్తఞత్తిదుతియకమ్మేన సమ్మన్నిత్వా. సఙ్ఘస్స పత్తన్తన్తి అన్త-సద్దేన పత్తానం అన్తే భవో లామకో పత్తోయేవ గహితో, నిస్సట్ఠపత్తస్స విజ్జమానగుణం వత్వా థేరం, థేరస్స పత్తం దుతియత్థేరం గాహాపేత్వా ఏతేనేవ ఉపాయేన యావసఙ్ఘనవకం గాహాపేత్వా యో తత్థ సన్నిపతితసఙ్ఘస్స పత్తేసు పరియన్తో పత్తో, తం పత్తన్తి. తస్సాతి కతనిస్సజ్జనస్స భిక్ఖునో. దాపయేతి సమ్మతేన పత్తగాహాపకేన దాపేయ్య.

౩౯౫. (క) భేసజ్జన్తి భేసజ్జకిచ్చం కరోతు వా, మా వా, ఏవం లద్ధవోహారం సప్పిఆదికం సత్తాహకాలికం.

(ఖ) గిమ్హానస్స పచ్ఛిమమాసే పురిమో అద్ధమాసో పరియేసనకరణానం ఖేత్తం, పచ్ఛిమద్ధమాసో పరియేసనకరణనివాసనానం ఖేత్తం, వస్సికమాసా చత్తారోపి అధిట్ఠానేన సహ చతున్నమ్పి ఖేత్తం, ఇమేయేవ పఞ్చమాసా కుచ్ఛిసమయో, ఇతరసత్తమాసా పిట్ఠిసమయో. పిట్ఠిసమయే పరియేసన్తస్స నిస్సగ్గియం పాచిత్తియం, కుచ్ఛిసమయే చ అతిరేకద్ధమాసే కత్వా పరిదహతో నిస్సగ్గియం పాచిత్తియం. తేన వుత్తం ‘‘అతిరేకమాసే సేసే’’తి.

(గ) సామం దత్వాతి వేయ్యావచ్చాదీని పచ్చాసీసమానో సయమేవ దత్వా. అచ్ఛిన్నన్తి తం అకరోన్తం దిస్వా సకసఞ్ఞాయ అచ్ఛిన్నం. భిక్ఖునోపి చీవరం ఠపేత్వా అఞ్ఞం పరిక్ఖారం, అనుపసమ్పన్నస్స చ యం కిఞ్చి పరిక్ఖారం అచ్ఛిన్దతో దుక్కటం. పరిచ్చజిత్వా దిన్నం సకసఞ్ఞం వినా అచ్ఛిన్దన్తో భణ్డగ్ఘేన కారేతబ్బో.

(ఙ) వికప్పన్తి ‘‘ఆయతఞ్చ కరోహి విత్థతఞ్చా’’తిఆదికం అధికవిధానం.

(చ) అచ్చేకచీవరన్తి గమికగిలానగబ్భినిఅభినవుప్పన్నసద్ధానం అఞ్ఞతరేన పవారణమాసస్స జుణ్హపక్ఖపఞ్చమితో పట్ఠాయ ‘‘వస్సావాసికం దస్సామీ’’తి దిన్నం అచ్చాయికచీవరం. అచ్చేకచీవరస్స అనత్థతే కథినే ఏకాదసదివసాధికో మాసో, అత్థతే కథినే ఏకాదసదివసాధికా పఞ్చ మాసా చీవరకాలసమయో, తం అతిక్కామేన్తస్స నిస్సగ్గియం పాచిత్తియం. తేన వుత్తం ‘‘చీవరకాలసమయం అతిక్కామిత’’న్తి. కాలో చ సో సమయో చ చీవరస్స కాలసమయో, తం.

(ఛ) సప్పటిభయే ఆరఞ్ఞకసేనాసనే వస్సం ఉపగన్త్వా విహరన్తేన భిక్ఖునా తిణ్ణం చీవరానం అఞ్ఞతరం చీవరం పురిమికాయ ఉపగన్త్వా మహాపవారణాయ పవారితతా, కత్తికమాసతా, పఞ్చధనుసతికపచ్ఛి మప్పమాణయుత్తసేనాసనతా, సాసఙ్కసప్పటిభయతాతి ఏవం వుత్తచతురఙ్గసమ్పత్తియాఅన్తరఘరే నిక్ఖిపిత్వా సతి పచ్చయే ఛారత్తపరమం తేన చీవరేన విప్పవసితబ్బం. తతో చే ఉత్తరి విప్పవసేయ్య, నిస్సగ్గియం పాచిత్తియం. తేన వుత్తం ‘‘అతిరేకఛారత్త’’న్తిఆది.

(జ) జానన్తి జానన్తో.

౩౯౬. ఆదిమ్హి వియాతి పఠమనిస్సగ్గియే వియ.

౩౯౭. (ఖ) అన్తరఘరం పవిట్ఠాయ భిక్ఖునియా హత్థతో ఖాదనీయాదిప్పటిగ్గహణే చ భిక్ఖూసు కులేసు భుఞ్జన్తేసు ‘‘ఇధ పూవం, సూపం దేథా’’తిఆదినా నయేన వోసాసమానాయ భిక్ఖునియా అనపసాదనేన చ సేఖసమ్మతేసు కులేసు పుబ్బే అనిమన్తితస్స ఖాదనీయాదీనం పటిగ్గహణే చ సప్పటిభయే ఆరఞ్ఞకసేనాసనే విహరన్తస్స పుబ్బే అప్పటిసంవిదితఖాదనీయాదిప్పటిగ్గహణే చ పాటిదేసనీయం నామ ఆపత్తినికాయో వుత్తో. తేన వుత్తం ‘‘గారయ్హ’’న్తిఆది.

౩౯౮. ‘‘అదేసనాగామినియ’’న్తిఆది ‘‘న దేసయే’’తి ఏత్థ కమ్మం. పారాజికా సఙ్ఘాదిసేసా చ అదేసనాగామినియో నామ. న ఆపత్తి అనాపత్తి, తం. కతదేసనం దేసితం. నానాసంవాసనిస్సీమట్ఠితానం న దేసయేతి సమ్బన్ధో. ఏవం చతుపఞ్చహి న దేసయే, మనసా న దేసయే, అపకతత్తానం న దేసయే, నానా ‘‘ఏకా’’తి న దేసయేతి. మనసాతి కేవలం చిత్తేనేవ. నానాతి సమ్బహులా ఆపత్తియో ‘‘ఏకా’’తి వత్వా. ఏకం పన ఆపత్తిం ‘‘సమ్బహులా’’తి దేసేతుం వట్టతీతి.

దేసనానిద్దేసవణ్ణనా నిట్ఠితా.