౪౦. అవేభఙ్గియనిద్దేసవణ్ణనా

౩౨౨-౫. ఆరామా…పే… మత్తికభణ్డానీతి ఏతే పఞ్చ అవిభాజియాతి సమ్బన్ధితబ్బం. పఞ్చాతి ‘‘ఆరామారామవత్థూని ఏక’’న్తిఆదినా రాసివసేన పఞ్చ, సరూపవసేన పనేతాని పణ్ణం తిణే పక్ఖిపిత్వా పఞ్చవీసతివిధాని హోన్తి. తథా చాహ –

‘‘ద్విసఙ్గహాని ద్వే హోన్తి, తతియం చతుసఙ్గహం;

చతుత్థం నవకోట్ఠాసం, పఞ్చమం అట్ఠభేదనం.

‘‘ఇతి పఞ్చహి రాసీహి, పఞ్చనిమ్మలలోచనో;

పఞ్చవీసవిధం నాథో, గరుభణ్డం పకాసయీ’’తి. (చూళవ. అట్ఠ. ౩౨౧);

తత్థ ఆరామో నామ పుప్ఫారామో వా ఫలారామో వా. ఆరామవత్థు నామ తేసంయేవ పతిట్ఠానోకాసో, వినట్ఠేసు వా తేసు పోరాణకభూమిభాగో. విహారో నామ పాసాదాది యం కిఞ్చి సేనాసనం. లోహకుమ్భీ నామ కాళలోహేన వా తమ్బలోహేన వా కతకుమ్భీ. కటాహాదీసుపి ఏసేవ నయో. ఏత్థ భాణకన్తి అరఞ్జరో వుచ్చతి. వారకోతి ఘటో. రాసిం అపేక్ఖిత్వా ఏతేతి పుల్లిఙ్గనిద్దేసో. అవిభాజియాతి మూలచ్ఛేజ్జవసేన అవేభఙ్గియా. పరివత్తనవసేన పన పరిభుఞ్జన్తస్స విస్సజ్జేన్తస్స చ అనాపత్తి. అవిస్సజ్జియాని చాతి చ-సద్దేన అవేభఙ్గియాని చాతి అవుత్తం సమ్పిణ్డేతి.

౩౨౬-౮. ఏకన్తగరుభణ్డత్తా ఆదితో తయో రాసీ ఠపేత్వా చతుత్థరాసితో పట్ఠాయ గరుభణ్డాగరుభణ్డే విభజితుం ‘‘వల్లీ’’తిఆది ఆరద్ధం. అడ్ఢబాహుమత్తాపి వల్లి చ అట్ఠఙ్గులాయతో వేళు చ ముట్ఠిమత్తమ్పి తిణాది చ ఏకమ్పి పణ్ణఞ్చ పాకతా వా పఞ్చవణ్ణా వా తాలపక్కప్పమాణాపి మత్తికా చ తాలపక్కప్పమాణాపి సుధా చ తాలపక్కప్పమాణాపి కఙ్గుట్ఠఆదికా చ దిన్నా వా తత్థజాతకా వా సఙ్ఘికా రక్ఖితా అభాజియా, రజ్జుయోత్తాది చ దిన్నా సఙ్ఘికా అభాజియాతి యోజనా. వేళు పరిణాహతో పణ్ణసూచిదణ్డమత్తో గహేతబ్బో. తిణం ముఞ్జం పబ్బజఞ్చ ఆదిసద్దసఙ్గహితం ఠపేత్వా అవసేసం యం కిఞ్చి తిణం. పణ్ణో అట్ఠఙ్గులప్పమాణో రిత్తపోత్థకో గరుభణ్డమేవ. పాకతాతి పకతియా జాతా. పఞ్చవణ్ణాతి రత్తసేతాదిపఞ్చవణ్ణా. సుధాకఙ్గుట్ఠాదయో మత్తికగ్గహణేన గహితా. కఙ్గుట్ఠఆదికాతి ఆది-సద్దేన సజ్జురసజాతిహిఙ్గులకాదీనం గహణం. దిన్నాతి సఙ్ఘస్స దిన్నా. తత్థజాతాతి సఙ్ఘికభూమియం జాతా. రజ్జుయోత్తాదీతి సుత్తమకచివాకనాళికేరహీరచమ్మమయా రజ్జు చ యోత్తాది చ. ఆది-సద్దేన మకచివాకాదికే వట్టేత్వా కతా ఏకవట్టా గహితా. బ్యతిరేకవసేన పనేత్థ చతుత్థరాసిమ్హి ఇతరే భాజియాతి వేదితబ్బా. సఙ్ఘికే కమ్మే, చేతియస్స వా కమ్మే నిట్ఠితే భాజియాతి యోజనీయం.

౩౨౯. లోహభణ్డేసు భిక్ఖుసారుప్పం పత్తాది వా తథా విప్పకతాకతం లోహభణ్డం తథా పాదగణ్హకం వారకం భాజియన్తి యోజనా. పత్తాదీతి అయోపత్తో అయథాలకం తమ్బలోహథాలకం అఞ్జనిసలాకా కణ్ణమలహరణీ సూచి పణ్ణసూచి ఖుద్దకో పిప్ఫలకో ఖుద్దకం ఆరకణ్డకం కుఞ్చికా తాళాది. విప్పకతన్తి అపరినిట్ఠితం. అకతన్తి సబ్బసో అకతం. పాదగణ్హకన్తి సీహళదీపే పాదగణ్హనకం. పాదో నామ చతుత్థంసో, మగధనాళియా పఞ్చనాళిమత్తా. మగధనాళి చ నామేసా ఊనపఞ్చపసతా వేదితబ్బా. తథా ఘటకో తేలభాజనఞ్చ. యాయ వాసియా ఠపేత్వా దన్తకట్ఠచ్ఛేదనం వా ఉచ్ఛుతచ్ఛనం వా అఞ్ఞం మహాకమ్మం కాతుం న సక్కా, అయం భాజియా. సమ్ముఞ్జనిదణ్డఖణనకం పన అదణ్డకం ఫలమత్తమేవ, యం సక్కా సిపాటికాయ పక్ఖిపిత్వా పరిహరితుం, అయం భాజనీయా. తిపుకోట్టకఉపకరణేసు తిపుచ్ఛేదనకసత్థకం సువణ్ణకారూపకరణేసు సువణ్ణచ్ఛేదనకసత్థకం చమ్మకారఉపకరణేసు చమ్మఛిన్దనకం ఖుద్దకసత్థం నహాపితతుణ్ణకారఉపకరణేసు ఠపేత్వా మహాకత్తరిం మహాసణ్డాసఞ్చ మహాపిప్ఫలకఞ్చ సబ్బాని భాజనీయభణ్డాని. తథా కుఞ్చికా. వుత్తవిపల్లాసేన పన లోహభణ్డే అభాజియాతి వేదితబ్బా.

౩౩౦. ‘‘వేళుమ్హీ’’తిఆదినా దారుభణ్డాని దస్సేతి. దారుభణ్డేన పన సఙ్గహేత్వా సబ్బాపి దారువేళుచమ్ముపాహనాదివికతి వేదితబ్బా. ఛత్తదణ్డో చ సలాకా చాతి ద్వన్దో. ఉపాహనాయ దణ్డకో ఉపాహనదణ్డకో.

౩౩౧. అనుఞ్ఞాతవాసిదణ్డోతి అనుఞ్ఞాతవాసియా దణ్డో. అరణఞ్జనిసిఙ్గాదీతి ఆది-సద్దేన అఞ్జనిసలాకా ఛత్తం ముట్ఠిపణ్ణం ఉపాహనా ధమ్మకరణో పాదగణ్హనకతో అనతిరిత్తం ఆమలకతుమ్బం ఆమలకఘటో లాబుకతుమ్బం లాబుకఘటో విసాణతుమ్బన్తి ఇదం సఙ్గణ్హాతి.

౩౩౨. యథావుత్తతో అఞ్ఞం దారుభణ్డేసు గరుభణ్డం. మత్తికామయో పాదఘటకో భాజియోతి యోజనా. పాదఘటకోతి పాదస్స పహోనకో ఘటకో. ఇమినా మత్తికాభణ్డం ఉపలక్ఖేతి, తస్మా పత్తో థాలకం కుణ్డికాతి ఇమాని భాజనీయాని, వుత్తావసేసా అభాజియా.

౩౩౩-౪. గరునా గరుభణ్డఞ్చ థావరఞ్చ పరివత్తేయ్య, థావరేన చ థావరమ్పి పరివత్తేయ్యాతి యోజేతబ్బం. గరునా మఞ్చపీఠాదినా. థావరన్తి ఆరామాది పఠమరాసిద్వయం. తథా కత్వా చ భుఞ్జితున్తి ఏవఞ్చ పరివత్తేత్వా తతో ఆభతం కప్పియభణ్డం పరిభుఞ్జేయ్యాతి అత్థో, విధిమ్హి అయం తుంపచ్చయో. ఫాతికమ్మేన వల్లాదిం గణ్హేతి సమ్బన్ధనీయం. ఫాతికమ్మం నామ సమకం వా అతిరేకం వా తదగ్ఘనకం వా వడ్ఢికమ్మం. సేసన్తి పఠమరాసిత్తికన్తి.

అవేభఙ్గియనిద్దేసవణ్ణనా నిట్ఠితా.