౩౮. దూసననిద్దేసవణ్ణనా

౨౯౭. దదతోతి ససన్తకం పరసన్తకఞ్చ దేన్తస్స. కులదూసనదుక్కటన్తి అత్తనో దుప్పటిపత్తియా కులానం దూసనం పసాదవినాసనం కులదూసనం, తేన దుక్కటం కులదూసనదుక్కటం.

౨౯౮. ఏత్థ సఙ్ఘికం గరుభణ్డం ఇస్సరేన దేన్తస్స థుల్లచ్చయన్తి సమ్బన్ధో. ఏత్థాతి ఏతేసం పుప్ఫాదీనం మజ్ఝే. ఇస్సరేనాతి తద్ధితలోపేన వుత్తం, ఇస్సరియేన ఇస్సరవతాయాతి అత్థో. దేన్తస్సాతి కులసఙ్గహత్థాయ ఇస్సరవతాయ దదతో. థుల్లచ్చయన్తి కులసఙ్గహత్థాయ దదతో ‘‘కులదూసనదుక్కట’’న్తి సామఞ్ఞవిహితదుక్కటేన సద్ధిం ‘‘పఞ్చిమాని, భిక్ఖవే, అవిస్సజ్జియాని, న విస్సజ్జేతబ్బాని సఙ్ఘేన వా గణేన వా పుగ్గలేన వా, విస్సజ్జితానిపి అవిస్సజ్జితాని హోన్తి. యో విస్సజ్జేయ్య, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్సా’’తి (చూళవ. ౩౨౧) ఏవం వుత్తథుల్లచ్చయన్తి అత్థో. అఞ్ఞత్థ థుల్లచ్చయమేవ. సేనాసనత్థాయ నియమితేపి ఏసేవ నయో. సఙ్ఘస్స సన్తకం థేయ్యా దేన్తస్స దుక్కటాదీనీతి సమ్బన్ధితబ్బం. దేన్తస్సాతి వుత్తనయమేవ. దుక్కటాదీనీతి కులసఙ్గహత్థాయ దదతో కులదూసనదుక్కటేన సద్ధిం మాసకే వా ఊనమాసకే వా దుక్కటం, అతిరేకమాసకే వా ఊనపఞ్చమాసకే వా థుల్లచ్చయం, పఞ్చమాసకే వా అతిరేకపఞ్చమాసకే వా పారాజికన్తి ఏవం దుక్కటాదీని హోన్తీతి అత్థో. అఞ్ఞత్థ దుక్కటాదీనేవ.

౨౯౯-౩౦౦. కులసఙ్గహత్థం ఫలపుప్ఫూపగం రుక్ఖం సబ్బథా రోపేతుఞ్చ రోపాపేతుఞ్చ జగ్గితుఞ్చ న వట్టతీతి సమ్బన్ధనీయం. చ-సద్దో ఓచినితుం ఓచినాపేతుం, గన్థితుం గన్థాపేతున్తి చ అవుత్తాని చ సముచ్చినోతి. ఫలపుప్ఫాని సమ్పాదనవసేన ఉపగచ్ఛతీతి ఫలపుప్ఫూపగం. సబ్బథాతి కప్పియవోహారఅకప్పియవోహారపరియాయఓభాసనిమిత్తకమ్మవసేన సబ్బప్పకారేనేవ. తత్థ కప్పియవోహారో నామ ‘‘ఇమం రుక్ఖం జాన, ఇమం ఆవాటం జాన, ఇమం మాలావచ్ఛం జాన, ఏత్థ ఉదకం జానా’’తి వచనం, సుక్ఖమాతికాయ ఉజుకరణఞ్చ. తబ్బిపరియాయేన అకప్పియవోహారో నామ. పరియాయో నామ ‘‘పణ్డితేన మాలావచ్ఛాదయో రోపాపేతబ్బా, న చిరస్సేవ ఉపకారాయ సంవత్తన్తీ’’తిఆదివచనం. ఓభాసో నామ కుద్దాలఖణిత్తాదీని చ మాలావచ్ఛే చ గహేత్వా ఠానం. నిమిత్తకమ్మం నామ కుద్దాలఉదకభాజనాదీనం ఆహరిత్వా సమీపే ఠపనం. జగ్గితున్తి వదన్తి ఉదకసేచనాదీని కత్వా. గన్థనగన్థాపనేసు పన సబ్బాపి ఛ పుప్ఫవికతియో వేదితబ్బా గన్థిమం గోప్ఫిమం వేధిమం వేఠిమం పూరిమం వాయిమన్తి. నామవసేనేవ పనేతేసం విసేసో వేదితబ్బో. తం పన కులసఙ్గహతో అఞ్ఞత్రాపి భిక్ఖుస్స కాతుమ్పి అకప్పియవచనేన కారాపేతుమ్పి న వట్టతి. ‘‘ఏవం జాన, ఏవం కతే సోభేయ్య, యథా ఏతాని పుప్ఫాని న వికిరియన్తి, తథా కరోహీ’’తిఆదినా పన కప్పియవచనేన కారాపేతుం వినా కులసఙ్గహం వట్టతి. రోపనాదీనీతి అకప్పియపథవియం రోపాపనసిఞ్చాపనాదీని, అఞ్ఞత్థ రోపనాదీని.

౩౦౧-౨. ఇదాని పుప్ఫదానాదీసు అట్ఠసు కులసఙ్గహవత్థూసు అవసేసాని ద్వే దస్సేతుం ‘‘వుత్తావా’’తిఆదిమాహ. వుత్తావ మిచ్ఛాజీవవివజ్జనాయం వుత్తా ఏవ. జఙ్ఘపేసనే వినిచ్ఛయో వుచ్చతీతి పాఠసేసో. పితరో భణ్డుం సకం వేయ్యావచ్చకరం ఠపేత్వా గిహికమ్మేసు దూతసాసనం హరణే పదవారేన దుక్కటన్తి సమ్బన్ధో. సహధమ్మికేసు వత్తబ్బమేవ నత్థీతి పితాదయోవ వుత్తా. గిహికమ్మసూతి విసయసత్తమీ. పదవారేనాతి పదక్కమేన, పదే పదేతి అధిప్పాయో. పఠమం సాసనం అగ్గహేత్వాపి పున వదతో దుక్కటన్తి యోజేతబ్బం. పునాతి పచ్ఛా. ‘‘అయం దాని సో గామో, హన్ద నం సాసనం ఆరోచేమీ’’తి మగ్గా ఓక్కమన్తస్స చ పదే పదే వదతో చ దుక్కటన్తి అధిప్పాయో. తస్స పన సాసనం పటిక్ఖిపిత్వా సయమేవ కారుఞ్ఞే ఠితేన గన్త్వా అత్తనో పతిరూపం సాసనం ఆరోచేతుం, ‘‘మమ వచనేన భగవతో పాదే వన్దథా’’తిఆదికం గిహీనం కప్పియసాసనం హరితుఞ్చ వట్టతి.

౩౦౩. అభూతారోచనరూపియసంవోహారుగ్గహాదిసాతి అభూతారోచనాయ రూపియసంవోహారే చ ఉగ్గహే ఉప్పన్నపచ్చయే ఆదిసన్తి కథేన్తి పకాసేన్తీతి అభూతా…పే… హాదిసా, తంసదిసాతి వుత్తం హోతి.

౩౦౪. పితూనం హరాపేత్వా హరిత్వాపి పుప్ఫాని వత్థుపూజత్థం దాతుం, సేసఞాతీనం పత్తానం వత్థుపూజత్థం దాతున్తి యోజనీయం. ‘‘హరాపేత్వా హరిత్వా’’తి వుత్తే ‘‘పక్కోసిత్వా పక్కోసాపేత్వా వా’’తి వుత్తమేవ సియాతి న వుత్తం. పత్తానన్తి పక్కోసకేన పత్తాపి గహితా. వత్థుపూజత్థన్తి రతనత్తయపూజనత్థం. ఉపాసకానమ్పి పన సమ్పత్తానం వత్థుపూజత్థం దాతుం వట్టతియేవ. లిఙ్గాదిపూజత్థన్తి సివలిఙ్గగిణ్డుబిమ్బాదిపూజనత్థం.

౩౦౫. తథా ఫలన్తి ఇమినా పుప్ఫే వుత్తం సబ్బం అపదిసతి. పరిబ్బయవిహీనానన్తి పరిబ్బయం పాథేయ్యం విహీనం నట్ఠం యేసం ఆగన్తుకానన్తి సమాసో. సపరన్తి అత్తనో విస్సాసికా. అట్ఠకథాయం (పారా. అట్ఠ. ౨.౪౩౬-౪౩౭) పన ‘‘అత్తనో సన్తకంయేవా’’తి వచనం థుల్లచ్చయాదివిభాగతో మోచేత్వా వుత్తం.

౩౦౬. సమ్మతేన దేయ్యన్తి యోజనా. దేయ్యన్తి చతుత్థభాగం దాతబ్బం. ఇతరేన తు అపలోకేత్వా దాతబ్బన్తి సమ్బన్ధితబ్బం. ఇతరేన తు అసమ్మతేన పన.

౩౦౭. పరిచ్ఛిజ్జాతి ‘‘ఏత్తకాని ఫలాని దాతబ్బానీ’’తి ఏవం ఫలపరిచ్ఛేదేన వా ‘‘ఇమేహి రుక్ఖేహి దాతబ్బానీ’’తి ఏవం రుక్ఖపరిచ్ఛేదేన వా పరిచ్ఛిన్దిత్వా. తతోతి పరిచ్ఛిన్నఫలతో రుక్ఖతో వా. యాచమానస్స గిలానస్సేతరస్స వాతి సమ్బన్ధనీయం. రుక్ఖావ దస్సియాతి ‘‘ఇధ ఫలాని సున్దరాని, ఇతో గణ్హథా’’తి అవత్వా ‘‘ఇతో గహేతుం లబ్భతీ’’తి రుక్ఖా వా దస్సేతబ్బా.

౩౦౮. ఇదాని అట్ఠసు పుప్ఫాదీనం చతున్నం వినిచ్ఛయం దస్సేత్వా యథావుత్తఫలపుప్ఫవినిచ్ఛయం అవసేసేసు చతూసు అపదిసన్తో ‘‘సిరీసా’’తిఆదిమాహ. సిరీసచుణ్ణకసవాదిచుణ్ణేతి కసావం యం కిఞ్చి ఆది యస్స, తమేవ చుణ్ణం, సిరీసచుణ్ణఞ్చ కసావాదిచుణ్ణఞ్చాతి సమాసో. ‘‘సిరీసచుణ్ణం వా అఞ్ఞం వా కసావ’’న్తి హి అట్ఠకథాయం (పారా. అట్ఠ. ౨.౪౩౬-౪౩౭) వుత్తం. ‘‘కసావాదీ’’తి వత్తబ్బే రస్సేన వుత్తం. సేసేసూతి వేళుఆదీసు తీసు. పాళియా అవుత్తస్సాపి అట్ఠకథాయం వుత్తత్తా ఆహ ‘‘పణ్ణమ్పేత్థ పవేసయే’’తి. ఏత్థాతి పుప్ఫాదీసూతి.

దూసననిద్దేసవణ్ణనా నిట్ఠితా.