౧౪. భూమినిద్దేసవణ్ణనా

౧౩౬. యాసు వుత్థం పక్కఞ్చ కప్పతి, తా కప్పియా భూమియో సమ్ముతి చ సమ్ముతికుటి చ…పే… గహపతి చ గహపతికుటి చాతి ఇమా చతస్సో హోన్తీతి యోజేత్వా అత్థో వేదితబ్బో. తత్థ భేసజ్జక్ఖన్ధకే (మహావ. ౨౯౫) వుత్తాయ ఉత్తిదుతియకమ్మవాచాయ, అపలోకనకమ్మవసేన వా సావేత్వా సమ్మా ఉత్తిసమ్పన్నం కరీయతీతి సమ్ముతి, థమ్భానం భిత్తిపాదానం వా ఉగ్గమనం ఉద్ధం కత్వా ఠపనం, ‘‘కప్పియకుటిం కరోమా’’తి వాచాయ సావనఞ్చ అన్తం యస్సా సా ఉస్సావనన్తా. తథా చ వుత్తం ‘‘థమ్భప్పతిట్ఠానఞ్చ వచనపరియోసానఞ్చ సమకాలం వట్టతీ’’తి (మహావ. అట్ఠ. ౨౯౫). నిసాదనం పవిసనం సన్నివేసనం నిసాదో, గున్నం వియ నిసాదో ఏతిస్సాతి గోనిసాది. భిక్ఖుం ఠపేత్వా సేససహధమ్మికా సబ్బే చ దేవమనుస్సా ఇధ గహపతీతి సామఞ్ఞేన అధిప్పేతా. ఏత్థ పన గహపతిసమ్బన్ధినీ కుటి దీఘేన గహపతీ.

‘‘యం పన అకప్పియభూమియం సహసేయ్యప్పహోనకే గేహే వుత్థ’’న్తి (మహావ. అట్ఠ. ౨౯౫) అట్ఠకథావచనతో యం సఙ్ఘో ఆకఙ్ఖతి విహారం వా అడ్ఢయోగం వా పాసాదం వా హమ్మియం వా గుహం వా లేణాదిం వా, తేసమ్పి సామఞ్ఞవచనం విఞ్ఞాయతీతి తంతంలక్ఖణప్పత్తా సహసేయ్యప్పహోనకా లేణాదయో చతూస్వేవ కుటీసు అన్తోగధాతి వేదితబ్బం. ఇమాసు చతూసు సహసేయ్యప్పహోనకే పదేసే యం సఙ్ఘికం పుగ్గలికం వా భిక్ఖుసన్తకం ఏకరత్తమ్పి అన్తోవుత్థం అనుపసమ్పన్నేన పక్కఞ్చ యావకాలికం యామకాలికఞ్చ అన్తోవుత్థఅన్తోపక్కసఙ్ఖం న గచ్ఛతి, కో పన వాదో ఇతరద్వయే. తం పన అకప్పియభూమియమ్పి వుత్థం పక్కఞ్చ వట్టతి. తేన వుత్తం ‘‘యాసు వుత్థం పక్కఞ్చ కప్పతీ’’తి.

౧౩౭. వాసత్థాయ కతే సఙ్ఘికే వా ఏకసన్తకే వా సహసేయ్యప్పహోనకే గేహే కప్పియాకుటి లద్ధబ్బాతి సమ్బన్ధో. తత్థ వాసత్థాయాతి ఇమినా అవాసత్థాయ కతం నివత్తేతి. ఏకసన్తకేతి ఏకస్స భిక్ఖునో సన్తకే. కప్పియాకుటీతి భావప్పధానోయం నిద్దేసో, న హి గేహే గేహం లద్ధుం యుజ్జతీతి కప్పియకుటితాతి అత్థో. దీఘో పన గాథావసేన, కప్పియా కుటితాతి వా విసేసనవసేన దట్ఠబ్బం. సహసేయ్యప్పహోనకేతి ఏత్థ సహసేయ్యప్పహోనకం వాసాగారలక్ఖణే వుత్తలక్ఖణం సేనాసనం.

౧౩౮. ఇదాని తా కుటియో కమేన దస్సేత్వా తత్థ పటిపజ్జితబ్బవిధిం, తాసం సబ్బథాపగమఞ్చ దస్సేతుం ‘‘గేహే’’తిఆదిమాహ. తత్థ ‘‘కప్పియకుటిం కరోమ, కప్పియకుటిం కరోమా’’తి ఏవమీరయన్తి సమ్బన్ధో. ఇట్ఠకా చ థమ్భా చ ‘‘ఇట్ఠకాథమ్భా’’తి వత్తబ్బే రస్సో. ఇట్ఠకథమ్భా ఆది యస్స భిత్తిపాసాదస్సాతి బహుబ్బీహి. పచ్ఛా పఠమసద్దేన కమ్మధారయో. ‘‘ఠపేయ్య చే, సా ఉస్సావనన్తికా’’తి ఏవం చే-సా-సద్దే యోజేత్వా అత్థో వేదితబ్బో.

౧౩౯. సకలో అపరిక్ఖిత్తో ఆరామోపి వాతి సమ్బన్ధో. సేనాసనం పరిక్ఖిత్తం వా హోతు, అపరిక్ఖిత్తం వా, న తం పమాణం.

౧౪౦. అఞ్ఞేహి కప్పియకుటియా అత్థాయ దిన్నో వా తేసం సన్తకో వాతి యోజనా.

౧౪౧. అవిరోధభావేన కప్పనీయా కప్పా, కప్ప సామత్థియమిచ్చేతస్మా ఇత్థియం ఆపచ్చయే రూపం, న కప్పా అకప్పా, అకప్పా చ సా కుటి చేతి అకప్పకుటి, తాయ. సప్పిఆదీతి ఇమినా సత్తాహకాలికం యావజీవికఞ్చ గహితం.

౧౪౨. తేహేవాతి అకప్పకుటియం వుత్థసప్పిఆదీహి ఏవ సద్ధిం సత్తాహకాలికసంసట్ఠతాయ ‘‘సత్తాహం కప్పతే’’తి వుత్తం. సామిసేతి ఆమిససఙ్ఖాతేన పురిమద్వయేన సహితే. సామపాకతాతి సామం అత్తనా పాకో ఏతస్సాతి సామపాకం, సత్తాహకాలికేన సహ పక్కం సామిసం యావజీవికం, తస్స భావో సామపాకతా. సయం పక్కం తం అత్తనా సంసట్ఠతాయ తమ్పి ఆమిసం సామపాకగతికం కరోతీతి తస్స సామపాకతా హోతీతి అధిప్పాయో.

౧౪౩. అధిట్ఠితాతి పతిట్ఠితా. ఏవ-సద్దో తిట్ఠతిసద్దస్స అన్తే దట్ఠబ్బో.

౧౪౪. సబ్బేసూతి థమ్భాదీసు సకలేసు. జహితం వత్థు కుటిభూమి యస్సా జహితవత్థుకా. పరిక్ఖిత్తే జహితవత్థుకాతి సమ్బన్ధో. సేసాతి ఇతరా ద్వే కుటియో. ఛదనవిబ్భమాతి ఛదనస్స వినాసా. ఏత్థాపి ‘‘జహితవత్థుకా’’తి ఆనేతబ్బన్తి.

భూమినిద్దేసవణ్ణనా నిట్ఠితా.