౧౧. నిస్సగ్గియనిద్దేసవణ్ణనా

౧౧౬-౭. రూపియేన అరూపియం రూపియఞ్చ ఇతరేన రూపియఞ్చ పరివత్తేయ్యాతి సమ్బన్ధో. తత్థ రూపియేనాతి రూపియసఙ్ఖాతేన నిస్సగ్గియవత్థునా. అరూపియన్తి అరూపియసఙ్ఖాతం దుక్కటవత్థుం కప్పియవత్థుఞ్చ. ఇతరేనాతి అరూపియేన. నిస్సగ్గీతి నిస్సజ్జనం నిస్సగ్గో, పుబ్బభాగే కత్తబ్బస్స వినయకమ్మస్సేతం నామం. నిస్సగ్గో అస్స అత్థీతి నిస్సగ్గి, కిం తం? పాచిత్తియం. రూపియస్స మూలగ్గహణే పన రూపియప్పటిగ్గహణసిక్ఖాపదేన నిస్సగ్గియం పాచిత్తియం.

ఇదాని రూపియాదిం దస్సేతుం ‘‘ఇధా’’తిఆది ఆరద్ధం. తత్థ కహా…పే… మాసకం ఇధ రూపియన్తి సమ్బన్ధో. తత్థ కహాపణో నామ సువణ్ణమయో వా రజతమయో వా ఏతరహి పకతికహాపణో వా. సజ్ఝూతి రజతం. సిఙ్గీతి సువణ్ణభేదో, తథాపి చేత్థ సామఞ్ఞేన సువణ్ణమధిప్పేతం. వోహారూపగమాసకన్తి వోహారం కయవిక్కయం ఉపగచ్ఛతీతి వోహారూపగం, తఞ్చ తం మాసకఞ్చ. తం పన సముట్ఠాపితరూపఞ్చ అసముట్ఠాపితరూపఞ్చ లోహదారుఆదిమయం వుచ్చతి. ఇధ రూపియన్తి ఇమస్మిం సిక్ఖాపదే రూపియం నామాతి అత్థో. వత్థముత్తాది కప్పం దుక్కటవత్థుఞ్చ ఇతరన్తి యోజనా. తత్థ వత్థఞ్చ ముత్తా చ ఆది యస్సాతి సమాసో. ఆది-సద్దో పచ్చేకం యోజేతబ్బో ‘‘వత్థాది ముత్తాదీ’’తి. తత్థ పఠమేన ఆది-సద్దేన కప్పాససుత్తాపరణ్ణాదికం యం కిఞ్చి కప్పియవత్థుం, దుతియేన మణి సఙ్ఖో సిలా పవాళం లోహితఙ్కో మసారగల్లం సత్తధఞ్ఞాని దాసిదాసఖేత్తవత్థుపుప్ఫారామఫలారామాదయోతి ఇదం దుక్కటవత్థుం సఙ్గణ్హాతి. వత్థాదికప్పియవత్థుం, ముత్తాదిదుక్కటవత్థుఞ్చ ఇతరం అఞ్ఞం అరూపియం నామాతి అత్థో.

౧౧౮. ఏత్తావతా రూపియసంవోహారం దస్సేత్వా ఇదాని కప్పియభణ్డే కయవిక్కయం దస్సేతుమాహ ‘‘ఇమ’’న్తిఆది. తత్థ ‘‘ఇమం గహేత్వా ఇమం దేహి, ఇమం కర, ఇమం ఆనయా’’తి వా ‘‘ఇమం భుత్వా ఇమం దేహి, ఇమం కర, ఇమం ఆనయా’’తి వా ‘‘ఇమం దేమి, ఇమం దేహి, ఇమం కర, ఇమం ఆనయా’’తి వా కయవిక్కయే సమాపన్నే నిస్సగ్గీతి యోజనా. తత్థ ఇమన్తి తణ్డులాదిం. భుత్వాతి ఓదనాదిం భుఞ్జిత్వా. ఇమం దేహీతి ఏతం వత్థాదికం దేహి. ఇమం కరాతి ఏతం రజనపచనాదిం కరోహి. ఇమం ఆనయాతి ఏతం రజనకట్ఠాదిం ఆనేహి. ఇమం దేమీతి ఏతం వత్థాదికం తవ దేమి. సమాపన్నేతి కతే. తస్మా కప్పియం భణ్డం పరివత్తేన్తేన అఞ్ఞాతకేహి సద్ధిం ‘‘ఇమం దేహీ’’తి వదతో విఞ్ఞత్తి, ‘‘ఇమం గణ్హాహీ’’తి వదతో సద్ధాదేయ్యవినిపాతనం, ‘‘ఇమినా ఇమం దేహీ’’తి వదతో కయవిక్కయన్తి వుత్తా తిస్సో ఆపత్తియో. మాతాపితూహి పన సద్ధిం కయవిక్కయమత్తం మోచేన్తేన పరివత్తేతబ్బం. అయఞ్హి కయవిక్కయో ఠపేత్వా పఞ్చసహధమ్మికే అవసేసేహి గిహిపబ్బజితేహి న వట్టతి. సచే పన నవకమ్మాని కారేతి, అట్ఠకథాపమాణేన పాచిత్తియమత్తం దేసేతబ్బం.

౧౧౯-౧౨౦. ఇదాని పరిణామనవసేన ఆపత్తిభేదం దస్సేతుం ‘‘అత్తనో’’తిఆది ఆరద్ధం. తత్థాయం పిణ్డత్థో – సఙ్ఘస్స నతం లాభం అత్తనో పరిణామేయ్య, నిస్సగ్గి. అఞ్ఞతో పుగ్గలస్స పరిణామేయ్య, పాచిత్తి. అఞ్ఞస్స సఙ్ఘస్స వా చేతియస్స వా పరిణామేయ్య, దుక్కటం. అఞ్ఞస్స పుగ్గలస్స వా చేతియస్స వా నతం లాభం అత్తనో వా సఙ్ఘస్స వా అఞ్ఞపుగ్గలస్స వా అఞ్ఞచేతియస్స వా పరిణామేయ్య, దుక్కటన్తి యోజనా. తత్థ నతన్తి కాయేన వా వచసా వా నిన్నం కతం. లాభన్తి లభితబ్బం చీవరాది. అఞ్ఞతో అఞ్ఞస్మిం పుగ్గలే వా చేతియే వా, చేతియే పన దుక్కటం. అఞ్ఞస్సాతి చేతియాదినో అన్తమసో సునఖస్స. అఞ్ఞతో వాతి చేతియాదిమ్హి వా. సఙ్ఘస్సాతి పన ఇదం కాకక్ఖిగోళకఞాయేన ‘‘నతం పరిణామేయ్యా’’తి ఉభయత్థ పరివత్తతి. నిస్సట్ఠం సకసఞ్ఞాయ న దదేయ్య వా, దుక్కటన్తి సమ్బన్ధో. అఞ్ఞథా అఞ్ఞేన పకారేన, థేయ్యసఞ్ఞాయ న దదేయ్య చేతి వుత్తం హోతి. ఇతరన్తి వత్థువసేన అఞ్ఞం పారాజికం థుల్లచ్చయం దుక్కటఞ్చ హోతీతి అత్థో.

నిస్సగ్గియనిద్దేసవణ్ణనా నిట్ఠితా.