౩౯. వస్సూపనాయికనిద్దేసవణ్ణనా

౩౦౯-౩౧౦. ఇదాని వస్సూపగమనం దస్సేతుం ‘‘పురిమికా’’తిఆదిమాహ. తత్థ పురిమికా పచ్ఛిమికా (మహావ. ౧౮౪; మహావ. అట్ఠ. ౧౮౫) చేతి ద్వే వస్సూపనాయికాతి అత్థో. ఆలయపరిగ్గాహో వా వచీభేదో వా వస్సూపనాయికాతి పాఠసేసో. ఇదాని వత్తబ్బం సన్ధాయ ‘‘ఏదిసో’’తి వుత్తం. ‘‘ఇధ వస్సం వసిస్సామీ’’తి చిత్తుప్పాదేత్థ ఆలయో (మహావ. అట్ఠ. ౨౦౩). ఆలయపరిగ్గాహో పన వజే వా సత్థే వా నావాయ వా వస్సం ఉపగన్తుకామస్స తత్థ సేనాసనం అలభన్తస్స లబ్భతి, సత్థాదీసు పన వస్సం ఉపగన్తుం న వట్టతీతి కత్వా. యది సత్థాదీసు కవాటబన్ధం సేనాసనం లబ్భతి, తత్థ ఉపగన్తబ్బం. ఉపగచ్ఛన్తేన చ ‘‘ఇధ వస్సం ఉపేమీ’’తి తిక్ఖత్తుం వత్తబ్బం. విహారే పన వచీభేదో వా కాతబ్బో. సచే ‘‘ఇధ వస్సం వసిస్సామీ’’తి ఆలయో అత్థి, అసతియా పన వస్సం న ఉపేతి, ఛిన్నవస్సో న హోతి, పవారేతుఞ్చ లభతి ఏవ.

౩౧౧. నోపేతుకామో ఆవాసం, తదహూతిక్కమేయ్య వాతి పాఠే (మహావ. ౧౮౬) అతిక్కమన్తస్స ఆవాసం తదహు వస్సూపనాయికాతిపి అత్థో. ఆవాసం అతిక్కమేయ్య వాతి సమ్బన్ధో. జానం వానుపగచ్ఛతోతి ఏత్థ విహారే నిసీదిత్వాపి అనుపగచ్ఛతో దుక్కటాపత్తి హోతీతి అధిప్పాయో.

౩౧౨. ఛిన్నవస్సో (వజిర. టీ. మహావగ్గ ౨౦౮) వా కేనచి అన్తరాయేన పఠమం అనుపగతో (మహావ. ౧౮౫-౧౮౬) వా దుతియం ఉపగచ్ఛేయ్యాతి సమ్బన్ధో. తేమాసన్తి పురిమం వా తేమాసం పచ్ఛిమం వా తేమాసం. ‘‘న భిక్ఖవే వస్సం ఉపగన్త్వా పురిమం వా పచ్ఛిమం వా తేమాసం అవసిత్వా చారికా పక్కమితబ్బా. యో పక్కమేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (మహావ. ౧౮౫) హి వుత్తం.

౩౧౩-౫. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, సత్తన్నం సత్తాహకరణీయేన అప్పహితేపి గన్తుం, పగేవ పహితే, ‘భిక్ఖుస్స భిక్ఖునియా సిక్ఖమానాయ సామణేరస్స సామణేరియా మాతుయా చ పితుస్స చ, గిలానభత్తం వా పరియేసిస్సామి, గిలానుపట్ఠాకభత్తం వా పరియేసిస్సామి, గిలానభేసజ్జం వా పరియేసిస్సామి, పుచ్ఛిస్సామి వా ఉపట్ఠహిస్సామి వా’తి సత్తాహం సన్నివత్తో కాతబ్బో’’తి (మహావ. ౧౯౮) వుత్తత్తా ‘‘మాతాపితూనమత్థాయ…పే… ఉపట్ఠిస్స’’న్తి వుత్తం. తత్థాయం సఙ్ఖేపో – ‘‘మాతాదీనం గిలానభత్తం వా తదుపట్ఠాకభత్తం వా గిలానానం ఓసధం వా ఏసిస్సం పరియేసిస్స’’న్తి వా ‘‘తే గిలానే గన్త్వా పుచ్ఛిస్సామీ’’తి వా ‘‘ఉపట్ఠిస్స’’న్తి వా పహితేపి అప్పహితేపి సత్తాహకిచ్చేన గన్తుం లభతి.

ఇదాని సహధమ్మికే ఏవ సన్ధాయ ‘‘అనభిరత’’న్తిఆది వుత్తం. ‘‘విసభాగరూపం దిస్వా అనభిరతి, తతో వూపకాసిస్సం, తం గహేత్వా అఞ్ఞత్థ గమిస్స’’న్తి అధిప్పాయేన గన్తుమ్పి లబ్భతీతి అత్థో. కుక్కుచ్చం వినోదనఞ్చ దిట్ఠిం వివేచనఞ్చ అహం వా కరేయ్యం అఞ్ఞేహి వా కారేయ్యన్తి సమ్బన్ధో. పరివాసమానత్తఆదీహి వుట్ఠానం వా గరుకా. ఆది-సద్దేన సచే సఙ్ఘేన కమ్మం కతం హోతి, తస్స పటిప్పస్సద్ధియా అనుస్సావనకరణాదీసు ఉస్సుక్కం కరేయ్యన్తి గన్తుం లబ్భతీతి అత్థో. సత్తాహకిచ్చేనాతి సత్తాహకరణీయేన.

౩౧౬. ధమ్మసవనత్థం నిమన్తితో ఏవం వజేతి అత్థో. గరూ నామ ఆచరియుపజ్ఝాయా, తేహి భణ్డధోవనకిచ్చేన పహితస్స గన్తుం వట్టతీతి అత్థో.

౩౧౭. న భణ్డధోవన…పే… దస్సనేతి ఏత్థ (మహావ. అట్ఠ. ౧౯౯) ఏతేసుపి న వజేతి సమ్బన్ధో. లబ్భన్తి ఏత్థ ‘‘అజ్జేవ ఆగమిస్స’’న్తి అదూరగో యది న పాపుణేయ్య, లబ్భన్తి సమ్బన్ధో. కిం వుత్తం హోతి? ‘‘అజ్జేవ ఆగమిస్సామీ’’తి సామన్తవిహారం గన్త్వా పున ఆగచ్ఛన్తస్స అన్తరామగ్గే సచే అరుణుట్ఠానం హోతి, వస్సచ్ఛేదోపి న హోతి, రత్తిచ్ఛేదేన దుక్కటమ్పి నాపజ్జతీతి వుత్తం హోతి.

౩౧౮. సేసఞాతిహీతి భాతుభగినీఆదీహి. భిక్ఖునిస్సితకేన చ పహితేతి సమ్బన్ధో. నిద్దిసిత్వాతి ‘‘ఆగచ్ఛన్తు భదన్తా, ఇచ్ఛామి దానఞ్చ దాతుం ధమ్మఞ్చ సోతుం భిక్ఖుఞ్చ పస్సితు’’న్తిఆదినా యం కిఞ్చి నిద్దిసిత్వావ పేసితే గన్తుం వట్టతి. కేవలం ‘‘ఆగచ్ఛన్తు భిక్ఖూ, ఇచ్ఛామి భిక్ఖూనం ఆగమన’’న్తి ఏవం అనిద్దిసిత్వా వుత్తే గన్తుం న లబ్భతీతి అత్థో.

౩౧౯. అచ్ఛరాయే సతత్తనోతి దసవిధేసు అన్తరాయేసు ఏకస్మిమ్పి అన్తరాయే అత్తనో సతీతి అత్థో. సఙ్ఘసామగ్గియా వా వస్సచ్ఛేదే అనాపత్తీతి అత్థో. వుత్తఞ్హేతం ‘‘ఇధ పన, భిక్ఖవే, వస్సూపగతో భిక్ఖు పస్సతి సమ్బహులే భిక్ఖూ సఙ్ఘభేదాయ పరక్కమన్తే. తత్ర చే భిక్ఖునో ఏవం హోతి, ‘గరుకో ఖో సఙ్ఘభేదో వుత్తో భగవతా. మా మయి సమ్ముఖీభూతే సఙ్ఘో భిజ్జీ’తి పక్కమితబ్బం, అనాపత్తి వస్సచ్ఛేదస్సా’’తి (మహావ. ౨౦౨). ఏవం ఛిన్నవస్సో నో పవారయేతి అత్థో.

౩౨౦. రుక్ఖస్స సుసిరేతి ఏత్థ (మహావ. ౨౦౪; మహావ. అట్ఠ. ౨౦౩) పన సుద్ధే రుక్ఖసుసిరే ఏవ న వట్టతి, మహన్తస్స పన సుసిరస్స అన్తో పదరచ్ఛదనం కుటికం కత్వా పవిసనద్వారం యోజేత్వా ఉపగన్తుం వట్టతి. రుక్ఖస్స విటపేతి ఏత్థాపి సుద్ధవిటపమత్తే న వట్టతి, మహావిటపే పన అట్టకం బన్ధిత్వా వుత్తనయేన కుటికం కత్వా ఉపగన్తుం వట్టతి. ఛవకుటి నామ పాసాణకుటికన్తి వదన్తి. తీసు పస్సేసు పాసాణే ఉస్సాపేత్వా ఉపరి పాసాణేన పటిచ్ఛన్నా.

౩౨౧. నావాదీసు పన ఉపగతో పవారేతుఞ్చ లబ్భతీతి సమ్బన్ధో. వస్సూపనాయికవినిచ్ఛయో.

వస్సూపనాయికనిద్దేసవణ్ణనా నిట్ఠితా.