౩౮. కులదూసననిద్దేసవణ్ణనా

౨౯౭. ‘‘కులాని దూసేతి పుప్ఫేన వా ఫలేన వా చుణ్ణేన వా మత్తికాయ వా దన్తకట్ఠేన వా వేళుయా వా వేజ్జికాయ వా జఙ్ఘపేసనియేన వా’’తి (పారా. ౪౩౭) వుత్తత్తా తాని అట్ఠ వత్థూని దస్సేతుం ‘‘పుప్ఫ’’న్తిఆదిమాహ. ఇమాయ మిచ్ఛాపటిపత్తియా కులానం అఞ్ఞేసు సీలవన్తేసు పసాదం దూసేతి వినాసేతీతి కులదూసనం దుక్కటం ఆపజ్జతి. తం పన అత్తనో సన్తకే చ పరసన్తకే చ వేదితబ్బం.

౨౯౮. ఇదాని ఇమేసు వత్థూసు న కేవలం కులదూసనదుక్కటమేవ ఆపజ్జతి, థుల్లచ్చయాదీనిపి ఆపజ్జతీతి దస్సేతుం ‘‘థుల్లచ్చయ’’న్తిఆదిమాహ. సఙ్ఘికం గరుభణ్డం ఇస్సరేన దేన్తస్స థుల్లచ్చయన్తి సమ్బన్ధో. సేనాసనత్థాయ నియమితం పన పుప్ఫాది గరుభణ్డం హోతి. సఙ్ఘస్స వా అఞ్ఞస్స వా సన్తకం థేయ్యచిత్తేన దేన్తస్స దుక్కటాదీని హోన్తీతి పాఠసేసో, తస్స భణ్డస్స అగ్ఘవసేన దుక్కటథుల్లచ్చయపారాజికాని హోన్తీతి అత్థో.

౨౯౯-౩౦౦. సబ్బథాతి (పారా. అట్ఠ. ౨.౪౩౧) కప్పియవోహారఅకప్పియవోహారపరియాయఓభాసనిమిత్తకమ్మాదీహి న వట్టతీతి అత్థో. వతిఆదీని కత్వా జగ్గితుఞ్చ. అత్తనో పరిభోగత్థన్తి ఫలపరిభోగత్థం. రోపనాదీనీతి రోపాపనాదీని. ఆది-సద్దేన సిఞ్చాపనఓచినాపనాదీని గహితాని. కుద్దాలఖణిత్తివాసిఫరసుఉదకభాజనాదీని ఆహరిత్వా సమీపే ఠపనవసేన నిమిత్తతో చ కుద్దాలఖణిత్తాదీని చ మాలావచ్ఛే చ గహేత్వా ఠితే ‘‘సామణేరాదయో దిస్వా ‘థేరో కారాపేతుకామో’తి ఆగన్త్వా కరోన్తీ’’తి సఞ్ఞాయ ఓభాసతో చ ‘‘ఇమం రుక్ఖం జాన, ఇమం ఆవాటం జానా’’తిఆదికప్పియవోహారతో చ ‘‘పణ్డితేన మాలావచ్ఛాదయో రోపాపేతబ్బా, న చిరస్సేవ ఉపకారాయ సంవత్తన్తీ’’తిఆదిపరియాయతో చ రోపనాదీని లబ్భరేతి సమ్బన్ధో.

౩౦౧-౨. ఇదాని అట్ఠసు వత్థూసు అవసేసాని ద్వే వత్థూని దస్సేతుం ‘‘వుత్తావ వేజ్జికా జఙ్ఘపేసనే’’తి వుత్తం. తత్థ వేజ్జికా పుబ్బే వుత్తావ, ఇదాని జఙ్ఘపేసనాదివినిచ్ఛయం వక్ఖామీతి అత్థో. పితరోతి (పారా. అట్ఠ. ౨.౪౩౬-౪౩౭) మాతాపితరో. భణ్డున్తి పబ్బజ్జాపేక్ఖం. భిక్ఖుస్స సకం వేయ్యావచ్చకరఞ్చాతి ఏతే ఠపేత్వా కసివాణిజ్జాదిగిహికమ్మేసు దూతసాసనం హరణే దుక్కటన్తి అత్థో. పఠమం సాసనం అగ్గహేత్వా పున తం దిస్వా వా తస్స సన్తికం గన్త్వా వా వదతోపి దుక్కటమేవాతి అత్థో. సాసనం అగ్గహేత్వా ఆగతానం పన ‘‘భన్తే, తస్మిం గామే ఇత్థన్నామస్స కా పవత్తీ’’తి పుచ్ఛియమానే కథేతుం వట్టతి. పుచ్ఛితపఞ్హే దోసో నత్థి.

౩౦౩. ఏవం కులదూసనేన ఉప్పన్నపచ్చయా. ‘‘పఞ్చన్నమ్పీ’’తి వుత్తత్తా అనుపసమ్పన్నేన కతమ్పి ఏదిసం న వట్టతి ఏవ మిచ్ఛాజీవత్తా. ఆతుమావత్థు (మహావ. ౩౦౩) చేత్థ నిదస్సనం. కిం వియాతి చే, తం దస్సేతుం ‘‘అభూతారోచనారూప-సబ్యోహారుగ్గహాదిసా’’తి వుత్తం. తత్థ ఉగ్గహాదిసాతి ఏతేహి ఉప్పన్నపచ్చయసదిసాతి అత్థో.

౩౦౪. ఇదాని పుప్ఫాదీని కేసం దాతుం వట్టన్తి, కేసం దాతుం న వట్టన్తీతి తం దస్సేతుం ‘‘హరాపేత్వా’’తిఆదిమాహ. పితూనం (పారా. అట్ఠ. ౨.౪౩౬-౪౩౭) దాతుం లబ్భతీతి సమ్బన్ధో. సేసఞాతీనం పత్తానం ఏవ. లిఙ్గన్తి సివలిఙ్గం.

౩౦౫. తథా ఫలన్తి ఫలమ్పి మాతాపితూనం హరిత్వాపి హరాపేత్వాపి దాతుం లబ్భతీతి అత్థో. న కేవలం మాతాపితూనంయేవ, అఞ్ఞేసమ్పి దాతుం లబ్భతీతి దస్సేతుం ‘‘గిలానాన’’న్తిఆదిమాహ. సపరసన్తకన్తి ఏత్థ పరోతి అత్తనో విస్సాసఞ్ఞాతకో ఏవ అధిప్పేతో.

౩౦౬. భాజేన్తేతి సఙ్ఘస్స ఫలపుప్ఫమ్హి భాజియమానే సమ్మతేన దేయ్యన్తి సమ్బన్ధో. ఇతరేన అసమ్మతేన అపలోకేత్వా దాతబ్బన్తి అత్థో.

౩౦౭. పరిచ్ఛిజ్జాతి ఆగతానం దాతబ్బన్తి ఫలవసేన వా రుక్ఖవసేన వా పరిచ్ఛిన్దిత్వాతి అత్థో. ఇతరస్సాతి ఇస్సరాదికస్స. కతికం వత్వాతి ‘‘ఇమస్మిం రుక్ఖే ఏత్తకాని ఫలాని లబ్భన్తీ’’తి ఏవం వత్వా.

౩౦౮. సేసేతి మత్తికాదన్తకట్ఠవేళుమ్హి (పారా. అట్ఠ. ౨.౪౩౬-౪౩౭). యథావుత్తనయో ఏవాతి ఏత్థ అత్తనో చ పరస్స చ సన్తకం కులసఙ్గహత్థాయ దదతో దుక్కటన్తిఆదినా హేట్ఠా వుత్తనయేనేవ వినిచ్ఛయో వేదితబ్బోతి అత్థో. పణ్ణమ్పీతి కిఞ్చాపి పాళియం పణ్ణదానం న వుత్తం, తథాపి కులదూసనే పవేసయేతి అత్థో. కులదూసనవినిచ్ఛయో.

కులదూసననిద్దేసవణ్ణనా నిట్ఠితా.