౧౧. నిస్సగ్గియనిద్దేసవణ్ణనా

౧౧౬-౭. ఇదాని అచ్చోళారికానం వసేన దస్సేతుం ‘‘అరూపియ’’న్తిఆది ఆరద్ధం. అఞ్ఞథాపి యుత్తి పరియేసితబ్బా. తత్థాయం సఙ్ఖేపత్థో (పారా. ౫౯౧; పారా. అట్ఠ. ౨.౫౮౯; కఙ్ఖా. అట్ఠ. జాతరుపసిక్ఖాపదవణ్ణనా) – యో రూపియేన అరూపియఞ్చ పరివత్తేయ్య, యో చ ఇతరేన చ అరూపియేన రూపియం పరివత్తేయ్య, తస్స నిస్సగ్గియం హోతీతి.

ఇదాని రూపియఞ్చ అరూపియఞ్చ దస్సేతుం ‘‘ఇధ రూపియ’’న్తిఆది ఆరద్ధం. ఏత్థ (పారా. ౫౮౯; కఙ్ఖా. అట్ఠ. జాతరుపసిక్ఖాపదవణ్ణనా) సజ్ఝు సిఙ్గీతి సజ్ఝూతి రజతం. సిఙ్గీతి సువణ్ణం. తమ్బలోహాదీహి వా దారూహి వా పణ్ణేహి వా లాఖాయ వా రూపం సముట్ఠాపేత్వా వా అసముట్ఠాపేత్వా వా కతం చమ్మబీజమయమ్పియం యం దేసే వోహారం గచ్ఛతి, ఇదం వోహారూపగమాసకం నామ. ఇదమిధ రూపియన్తి అధిప్పేతం. వత్థాది చ ముత్తాది చ వత్థముత్తాది. ఇతరన్తి అరూపియం కప్పియవత్థుఞ్చ దుక్కటవత్థుఞ్చ. కిం వుత్తం హోతి? వత్థం సుత్తం ఫాలో పటకో కప్పాసో అనేకప్పకారం అపరణ్ణం సప్పి నవనీతం తేలం మధు ఫాణితాదిభేసజ్జఞ్చాతి ఇదం కప్పియవత్థు నామ. ముత్తా మణి వేళురియో సఙ్ఖోసిలా పవాళం లోహితఙ్గో మసారగల్లం సత్త ధఞ్ఞాని దాసీ దాసో ఖేత్తం వత్థు పుప్ఫారామఫలారామాదయోతి ఇదం దుక్కటవత్థు నామ, తదుభయం అరూపియం నామాతి వుత్తం హోతి.

౧౧౮. ఏత్తావతా రూపియసంవోహారం దస్సేత్వా ఇదాని కయవిక్కయం దస్సేతుం ‘‘ఇమం గహేత్వా’’తిఆదిమాహ. తత్థ ఇమన్తి తణ్డులాదికం కప్పియభణ్డం గహేత్వా వా ఓదనాదిం భుత్వా వా ‘‘ఇమం వత్థాదికం కప్పియభణ్డం దేహి, ఇమం రజనపచనాదికం కర, రజనకట్ఠాదిమా నయ, ఇమం వా తవ దేమి, త్వం పన ఇమఞ్చ ఇమఞ్చ ఆహర, కర, దేహీ’’తి ఏవం కయవిక్కయే సమాపన్నే నిస్సగ్గీతి సమ్బన్ధో.

౧౧౯. ఇదాని పరిణామవసేన ఆపత్తిభేదం దస్సేతుం ‘‘అత్తనో’’తిఆది ఆరద్ధం. తత్రాయం పిణ్డత్థో (పారా. ౬౫౯; పారా. అట్ఠ. ౨.౬౫౮; కఙ్ఖా. అట్ఠ. పరిణతసిక్ఖాపదవణ్ణనా) – సఙ్ఘస్స వా అఞ్ఞస్స వా నతం పరిణతం లాభం లభితబ్బం చీవరాదిపచ్చయం అత్తనో వా అఞ్ఞస్స వా పరిణామేయ్య, నిస్సగ్గియఆదీని హోన్తీతి. కథం? యో పన మాతుసన్తకమ్పి సఙ్ఘస్స పరిణతం అత్తనో పరిణామేతి, నిస్సగ్గియం. అఞ్ఞస్స పుగ్గలస్స పరిణామేతి, సుద్ధికపాచిత్తియం. అఞ్ఞస్స సఙ్ఘస్స వా చేతియస్స వా పరిణామేతి, దుక్కటం. యో పన అఞ్ఞపుగ్గలస్స వా చేతియస్స వా పరిణతం అత్తనో వా అఞ్ఞపుగ్గలస్స వా సఙ్ఘస్స వా అఞ్ఞచేతియస్స వా పరిణామేతి, తస్సాపి దుక్కటమేవాతి.

౧౨౦. యో పన నిస్సగ్గిం నిస్సజ్జితబ్బం అనిస్సజ్జిత్వా వినయకమ్మం అకత్వా పరిభుఞ్జేయ్య, తస్స దుక్కటం. యో వా పరేన వినయకమ్మత్థాయ నిస్సట్ఠం సకసఞ్ఞాయ న దదేయ్య, తస్సాపి దుక్కటం. అఞ్ఞథేతరన్తి ఏత్థ అఞ్ఞథాతి థేయ్యసఞ్ఞాయ సచే న దదేయ్య, ఇతరం తస్స అగ్ఘవసేన పారాజికఞ్చ థుల్లచ్చయఞ్చ దుక్కటఞ్చ హోతీతి అత్థో. నిస్సగ్గియవినిచ్ఛయో.

నిస్సగ్గియనిద్దేసవణ్ణనా నిట్ఠితా.