౬. సురాపానవగ్గో

౧. సురాపానసిక్ఖాపదవణ్ణనా

‘‘సురా’’తి వా ‘‘న వట్టతీ’’తి వా జానిత్వా పివనే అకుసలమేవాతి లిఖితం. అకుసలచిత్తన్తి యేభుయ్యేన తం సన్ధాయ కిర వుత్తం. అథ కస్మా వినయట్ఠకథాయం ‘‘అకుసలేనేవ పాతబ్బతాయా’’తి (పాచి. అట్ఠ. ౩౨౯) వుత్తన్తి చే? సచిత్తకపక్ఖే అకుసలేనేవ పాతబ్బతాయాతి.

సురాపానసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౨. అఙ్గులిపతోదకసిక్ఖాపదవణ్ణనా

కాయసంసగ్గసఙ్ఘాదిసేసాపత్తిభావే సమానేపి భిక్ఖునియాపి అనుపసమ్పన్నేపి దుక్కటం, ఉపసమ్పన్నే ఏవ పాచిత్తియన్తి ఏవం పుగ్గలాపేక్ఖం దస్సేతుం ‘‘అఙ్గులిపతోదకే పాచిత్తియ’’న్తి వుత్తం. సతి కరణీయేతి ఏత్థ పురిసం సతి కరణీయే ఆమసతోతి అధిప్పాయో, న ఇత్థిం.

అఙ్గులిపతోదకసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౩. హసధమ్మసిక్ఖాపదవణ్ణనా

‘‘చిక్ఖల్లం వా’’తి వచనతో సక్ఖరమ్పి ఖిపనకీళాయ కీళతో దుక్కటమేవ. ఉపరిగోప్ఫకే పాచిత్తియం, అఞ్ఞత్థ దుక్కటన్తి పాచిత్తియవత్థుఅత్థవసేన ‘‘ఉదకే హసధమ్మే పాచిత్తియ’’న్తి వుత్తం.

ఇదం సఞ్ఞావిమోక్ఖం చే, తికపాచిత్తియం కథం;

కీళితంవ అకీళాతి, మిచ్ఛాగాహేన తం సియా.

ఏత్తావతా కథం కీళా, ఇతి కీళాయం ఏవాయం;

అకీళాసఞ్ఞీ హోతేత్థ, వినయత్థం సమాదయే.

ఏకన్తాకుసలో యస్మా, కీళాయాభిరతమనో;

తస్మా అకుసలం చిత్తం, ఏకమేవేత్థ లబ్భతీతి. (వజిర. టీ. పాచిత్తియ ౩౩౬);

హసధమ్మసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౪. అనాదరియసిక్ఖాపదవణ్ణనా

తస్స వచనన్తి ‘‘అయం ఉక్ఖిత్తకో వా వమ్భితో వా గరహితో వా ఇమస్స వచనం అకతం భవిస్సతీ’’తి అనాదరియం కరోతి. ధమ్మన్తి కథాయం ధమ్మో నస్సేయ్య వా వినస్సేయ్య వా అన్తరధాయేయ్య వా, తం వా అసిక్ఖితుకామో అనాదరియం కరోతి. ‘‘లోకవజ్జం అతిక్కమిత్వా ‘ఇదం అమ్హాకం ఆచరియుగ్గహో’తి వదన్తస్స న వట్టతీ’’తి (వజిర. టీ. పాచిత్తియ ౩౪౪) లిఖితం.

అనాదరియసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౬. జోతిసిక్ఖాపదవణ్ణనా

‘‘విసిబ్బనాపేక్ఖో’’తి వుత్తత్తా అఞ్ఞస్స వట్టతి, అఞ్ఞేసఞ్చ.

జోతినేకమనేకే వా, జాలేన్తి మునయో సహ;

ఏకో సోపేతి నానేకో, అధిప్పాయవిసేసతో.

జోతిసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౮. దుబ్బణ్ణకరణసిక్ఖాపదవణ్ణనా

మోరక్ఖిమణ్డలమఙ్గులపిట్ఠీనన్తి న ఏకన్తతో, అధికం, ఓరఞ్చాతి వదన్తి. ఏకకోణేపి వట్టతి, ఏవం యత్థ కత్థచి ఏకబిన్దుపి వట్టతీతి.

దుబ్బణ్ణకరణసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౯. వికప్పనసిక్ఖాపదవణ్ణనా

‘‘సముట్ఠానాదీని పఠమకథినసదిసాని, ఇదం పన కిరియాకిరియ’’న్తి పాఠో. ఏత్థ పరిభోగేన కాయకమ్మం. అపచ్చుద్ధరణేన వచీకమ్మం.

వికప్పనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౧౦. అపనిధానసిక్ఖాపదవణ్ణనా

ససూచికే సూచిఘరే సూచిగణనాయ ఆపత్తియోతి పోరాణా.

అపనిధానసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

సురాపానవగ్గో ఛట్ఠో.