పాటిదేసనీయకణ్డం

౧. పఠమపాటిదేసనీయసిక్ఖాపదవణ్ణనా

అన్తరఘరం పవిట్ఠాయాతి రథికం బ్యూహం సిఙ్ఘాటకం ఘరం పవిట్ఠాయ. అసప్పాయన్తి సగ్గమోక్ఖానం అహితం అననుకూలం. భిక్ఖునియా అన్తరఘరే ఠత్వా దదమానాయ వసేనేత్థ ఆపత్తి వేదితబ్బా, భిక్ఖుస్స ఠితట్ఠానం పన అప్పమాణం. తేనాహ ‘‘అన్తరఘరం పవిట్ఠాయాతి వచనతో’’తిఆది. అన్తరారామాదీసూతి అన్తరారామభిక్ఖునుపస్సయతిత్థియసేయ్యాపటిక్కమనేసు. రథియాబ్యూహసిఙ్ఘాటకఘరానన్తి ఏత్థ రథియాతి రచ్ఛా. బ్యూహన్తి అనిబ్బిజ్ఝిత్వా ఠితా గతపచ్చాగతరచ్ఛా. సిఙ్ఘాటకన్తి చతుక్కోణం వా తికోణం వా మగ్గసమోధానట్ఠానం. ఘరన్తి కులఘరం. యథా చ రథియాదీసు ఠత్వా దదమానాయ గణ్హతో ఆపత్తి, ఏవం హత్థిసాలాదీసుపి దట్ఠబ్బం.

‘‘యామకాలికాదీసు పటిగ్గహణేపి అజ్ఝోహరణేపి దుక్కట’’న్తి ఇదం ఆమిసేన అసమ్భిన్నం సన్ధాయ వుత్తం, సమ్భిన్నే పన ఏకరసే పాటిదేసనీయమేవ. ఏకతో ఉపసమ్పన్నాయాతి భిక్ఖునీనం సన్తికే ఉపసమ్పన్నాయ, భిక్ఖూనం సన్తికే ఉపసమ్పన్నాయ పన యథావత్థుకమేవ.

ఞాతికాయ వా దాపేన్తియాతి సయం అదత్వా యాయ కాయచి ఞాతికాయ దాపేన్తియా, అఞ్ఞాతికాయాతి అత్థో. ఉపనిక్ఖిపిత్వా వా దదమానాయాతి భూమియం ఠపేత్వా ‘‘ఇదం, అయ్య, తుమ్హాకం దమ్మీ’’తి దదమానాయ. ఏవం దిన్నం ‘‘సాధు, భగినీ’’తి సమ్పటిచ్ఛిత్వా తాయ ఏవ వా భిక్ఖునియా, అఞ్ఞేన వా కేనచి పటిగ్గహాపేత్వా ఇదం భుఞ్జితుం వట్టతి.

పఠమపాటిదేసనీయసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౨. దుతియపాటిదేసనీయసిక్ఖాపదవణ్ణనా

యో చ పటిగ్గహేత్వా భుఞ్జతీతి సమ్బన్ధో. అత్తనో వా భత్తం దాపేన్తియాతి ఏత్థ సచేపి అత్తనో భత్తం దేతి, ఇమినా సిక్ఖాపదేన అనాపత్తియేవ, పురిమసిక్ఖాపదేన ఆపత్తి. అఞ్ఞేసం వా భత్తం దేన్తియాతి ఏత్థ పన సచే దాపేయ్య, ఇమినా సిక్ఖాపదేన ఆపత్తి భవేయ్య, దేన్తియా పన నేవ ఇమినా, న పురిమేన ఆపత్తి.

దుతియపాటిదేసనీయసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౩. తతియపాటిదేసనీయసిక్ఖాపదవణ్ణనా

లద్ధసేక్ఖసమ్ముతికానీతి ఞత్తిదుతియేన కమ్మేన లద్ధసేక్ఖసమ్ముతికాని. యఞ్హి కులం సద్ధాయ వడ్ఢతి, భోగేన హాయతి, ఏవరూపస్స కులస్స ఞత్తిదుతియేన కమ్మేన సేక్ఖసమ్ముతిం దేన్తి, తం సన్ధాయేతం వుత్తం.

ఘరతో నీహరిత్వాతి ఘరతో ఆసనసాలం వా విహారం వా ఆనేత్వా. తేనాహ ‘‘ఆసనసాలాదీసు వా’’తి. ఇమస్స ‘‘దేన్తీ’’తి ఇమినా సమ్బన్ధో. ద్వారమూలే వా ఠపితం దేన్తీతి ద్వారమూలే ఠపితం పచ్ఛా సమ్పత్తస్స దేన్తి. భిక్ఖుం పన దిస్వా అన్తోగేహతో నీహరిత్వా దియ్యమానం న వట్టతి. నిచ్చభత్తకేతి నిచ్చం దాతబ్బభత్తకే. సలాకభత్తేతి రుక్ఖసారమయాయ సలాకాయ వా వేళువిలీవతాలపణ్ణాదిమయాయ పట్టికాయ వా ‘‘అసుకస్స నామ సలాకభత్త’’న్తి ఏవం అక్ఖరాని ఉపనిబన్ధిత్వా గాహాపేత్వా దాతబ్బభత్తే. పక్ఖికేతి ఏకస్మిం పక్ఖే ఏకదివసే దాతబ్బభత్తే. ఉపోసథికేతి ఉపోసథే దాతబ్బభత్తే. పాటిపదికేతి పాటిపదదివసే దాతబ్బభత్తే.

తతియపాటిదేసనీయసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౪. చతుత్థపాటిదేసనీయసిక్ఖాపదవణ్ణనా

తస్స పరివారం కత్వా, అఞ్ఞం వా తేన సద్ధిం బహుకమ్పీతి యాగుయా పటిసంవిదితం కత్వా ‘‘కిం సుద్ధాయ యాగుయా దిన్నాయ, పూవభత్తాదీనిపి ఏతిస్సా యాగుయా పరివారం కత్వా, దస్సామా’’తిఆదినా తస్స ఖాదనీయస్స వా భోజనీయస్స వా పరివారం కత్వా, అఞ్ఞం వా యం కిఞ్చి తేన సద్ధిం బహుకమ్పి ఆహరీయతు. ఖాదనీయన్తి నిదస్సనమత్తం ‘‘భోజనీయం వా’’తిపి ఇచ్ఛితబ్బత్తా. తేన సద్ధిం ఆహరన్తూతి తేన సద్ధిం అత్తనో దేయ్యధమ్మం ఆహరన్తు. ‘‘యాగుయా పటిసంవిదితం కత్వా పూవం వా భత్తం వా ఆహరన్తి, ఏతమ్పి వట్టతీ’’తి (పాచి. అట్ఠ. ౫౭౩) కురున్దియం వుత్తం.

పటిసంవిదితగిలానావసేసకం వాతి పటిసంవిదితఞ్చ గిలానో చ పటిసంవిదితగిలానా, తేసం అవసేసకం, పటిసంవిదితస్స చ గిలానస్స చ సేసకన్తి అత్థో. ఏకస్సత్థాయ పటిసంవిదితం కత్వా ఆహటం, తస్స సేసకం అఞ్ఞస్సాపి పరిభుఞ్జితుం వట్టతి. చతున్నం వా పఞ్చన్నం వా పటిసంవిదితం కత్వా బహూనం ఆహటం హోతి, అఞ్ఞేసమ్పి దాతుం ఇచ్ఛన్తి, ఏతమ్పి పటిసంవిదితసేసకమేవ, సబ్బేసమ్పి వట్టతి. అథ అధికమేవ హోతి, సన్నిధిం మోచేత్వా ఠపితం దుతియదివసేపి వట్టతి. గిలానస్సాహటావసేసేపి ఏసేవ నయో. యం పన అప్పటిసంవిదితమేవ కత్వా ఆభతం, తం బహిఆరామం పేసేత్వా పటిసంవిదితం కారేత్వా ఆహరాపేతబ్బం, భిక్ఖూహి వా గన్త్వా అన్తరామగ్గే గహేతబ్బం. యమ్పి విహారమజ్ఝేన గచ్ఛన్తో వా వనచరకాదయో వా వనతో ఆహరిత్వా దేన్తి, పురిమనయేనేవ పటిసంవిదితం కారేతబ్బం. కత్థచి పన పోత్థకేసు ‘‘పటిసంవిదితం కత్వా ఆహటం వా గిలానావసేసకం వా’’తి పాఠో దిస్సతి, సో న గహేతబ్బో. తత్థజాతకమేవ వాతి ఆరామే జాతకమేవ. మూలఫలాదిన్తి మూలఫలతచపత్తాదిం అఞ్ఞేన కప్పియం కత్వా దిన్నం పరిభుఞ్జతో అనాపత్తి. సచే పన తం గామం హరిత్వా పచిత్వా ఆహరన్తి, న వట్టతి. పటిసంవిదితం కారేతబ్బం.

చతుత్థపాటిదేసనీయసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

ఇతి కఙ్ఖావితరణియా పాతిమోక్ఖవణ్ణనాయ

వినయత్థమఞ్జూసాయం లీనత్థప్పకాసనియం

పాటిదేసనీయవణ్ణనా నిట్ఠితా.