నిస్సగ్గియకణ్డం

౧. పత్తవగ్గో

౧. పత్తసన్నిచయసిక్ఖాపదవణ్ణనా

పఠమం ఉత్తానత్థమేవ.

పత్తసన్నిచయసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౨. అకాలచీవరసిక్ఖాపదవణ్ణనా

యం అత్తనా లద్ధం, తం నిస్సగ్గియం హోతీతి యం చీవరం భాజాపితాయ అత్తనా లద్ధం, తమేవ నిస్సగ్గియం హోతి, తం వినయకమ్మం కత్వాపి అత్తనా న లబ్భతి. తేనాహ ‘‘నిస్సట్ఠ’’న్తిఆది. తత్థ నిస్సట్ఠం పటిలభిత్వాపీతి ‘‘అయ్యాయ, దమ్మీ’’తి ఏవం నిస్సట్ఠం పటిలభిత్వాపి. యథాదానేయేవ ఉపనేతబ్బన్తి యథా దాయకేహి దిన్నం, తథేవ ఉపనేతబ్బం, అకాలచీవరపక్ఖేయేవ ఠపేతబ్బన్తి వుత్తం హోతి.

అకాలచీవరసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౩. చీవరపరివత్తనసిక్ఖాపదవణ్ణనా

మేతన్తి మే ఏతం. సకసఞ్ఞాయ గహితత్తా పాచిత్తియఞ్చేవ దుక్కటఞ్చ వుత్తం, ఇతరథా భణ్డగ్ఘేన కారేతబ్బం.

చీవరపరివత్తనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౪. అఞ్ఞవిఞ్ఞాపనసిక్ఖాపదవణ్ణనా

పటిలాభేనాతి పఠమవిఞ్ఞత్తితో ఊనతరస్సాపి అఞ్ఞస్స పటిలాభేన.

తస్మిం అప్పహోన్తే పున తఞ్ఞేవాతి యం పఠమం విఞ్ఞత్తం, థోకత్తా తస్మిం అప్పహోన్తే పున తఞ్ఞేవ విఞ్ఞాపేన్తియాతి అత్థో. అఞ్ఞేనపి అత్థే సతీ తి పఠమం విఞ్ఞత్తితో అఞ్ఞేనపి అత్థే సతి. తేన సద్ధిం అఞ్ఞఞ్చాతి యం పఠమం విఞ్ఞత్తం, తేన సద్ధిం అఞ్ఞఞ్చ. కిం వుత్తం హోతి? సచే పఠమం సప్పి విఞ్ఞత్తం, ‘‘యమకం పచితబ్బ’’న్తి చ వేజ్జేన వుత్తత్తా తేలేనాపి అత్థో హోతి. తతో ‘‘తేలేనాపి మే అత్థో’’తి ఏవమాదినా అఞ్ఞఞ్చ విఞ్ఞాపేన్తియాతి వుత్తం హోతి. ఆనిసంసం దస్సేత్వాతి ‘‘సచే కహాపణస్స సప్పి ఆభతం హోతి, ఇమినా మూలేన ద్విగుణం తేలం లబ్భతి, తేలేనాపి చ ఇదం కిచ్చం నిప్పజ్జతి, తస్మా తేలం ఆహరా’’తి ఏవం ఆనిసంసం దస్సేత్వా.

అఞ్ఞవిఞ్ఞాపనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౫. అఞ్ఞచేతాపనసిక్ఖాపదవణ్ణనా

తతో అఞ్ఞం చేతాపేయ్యాతి పఠమం చేతాపితతో యం కిఞ్చి అఞ్ఞం చేతాపేయ్య.

అఞ్ఞచేతాపనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౬. పఠమసఙ్ఘికచేతాపనసిక్ఖాపదవణ్ణనా

అఞ్ఞస్సత్థాయ దిన్నేనాతి యం చేతాపేతి, తతో అఞ్ఞస్సత్థాయ దిన్నేన. అఞ్ఞుద్దిసికేనాతి పురిమస్సేవత్థదీపనం.

సేసకం ఉపనేన్తియాతి యదత్థాయ దిన్నో, తం చేతాపేత్వా అవసేసం అఞ్ఞస్సత్థాయ ఉపనేన్తియా. సామికే అపలోకేత్వాతి దాయకే ఆపుచ్ఛిత్వా. ఏవరూపాసూ ఆపదాసు ఉపనేన్తీనన్తి ఏవరూపేసు ఉపద్దవేసు అఞ్ఞస్స యస్స కస్సచి అత్థాయ ఉపనేన్తీనం.

పఠమసఙ్ఘికచేతాపనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౭. దుతియసఙ్ఘికచేతాపనసిక్ఖాపదవణ్ణనా

న కేవలం తేనేవ పరిక్ఖారేనాతి ఆహ ‘‘సయం యాచితకేనాపీ’’తి. వుత్తఞ్హేతం పాళియం ‘‘భిక్ఖునియో తేన చ పరిక్ఖారేన సయమ్పి యాచిత్వా భేసజ్జం చేతాపేత్వా పరిభుఞ్జింసూ’’తి (పాచి. ౭౬౩). మాతికాయం పన గమ్యమానత్తా పి-సద్దో నప్పయుత్తో. గమ్యమానత్థస్స హి సద్దస్స పయోగం పతి కామచారోతి యుత్తి.

దుతియసఙ్ఘికచేతాపనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౮-౯-౧౦. పఠమగణికచేతాపనాదిసిక్ఖాపదవణ్ణనా

అట్ఠమనవమదసమాని ఉత్తానత్థానేవ.

పఠమగణికచేతాపనాదిసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

పత్తవగ్గో పఠమో.

౨. చీవరవగ్గో

౧౧. గరుపావురణసిక్ఖాపదవణ్ణనా

యస్మా పవారితట్ఠానే విఞ్ఞత్తి నామ న పటిసేధేతబ్బా, తస్మా భగవా ధమ్మనిమన్తనవసేన పవారితట్ఠానే ‘‘వదేథాయ్యే, యేనత్థో’’తి (సారత్థ. టీ. పాచిత్తియ ౩.౭౮౪) వుత్తాయ చతుక్కంసపరమం విఞ్ఞాపేతబ్బన్తి పరిచ్ఛేదం దస్సేతీతి వేదితబ్బం. తేనేవ ‘‘చేతాపేతబ్బన్తి ఠపేత్వా సహధమ్మికే చ ఞాతకప్పవారితే చ అఞ్ఞేన కిస్మిఞ్చిదేవ గుణే పరితుట్ఠేన ‘వదేథాయ్యే, యేనత్థో’తి వుత్తాయ విఞ్ఞాపేతబ్బ’’న్తి వుత్తం. రాజానన్తి పసేనదికోసలరాజానం.

గరుపావురణసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౧౨. లహుపావురణసిక్ఖాపదవణ్ణనా

దుతియం ఉత్తానత్థమేవ.

లహుపావురణసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

చీవరవగ్గో దుతియో.

ఇతి కఙ్ఖావితరణియా పాతిమోక్ఖవణ్ణనాయ

వినయత్థమఞ్జూసాయం లీనత్థప్పకాసనియం

భిక్ఖునిపాతిమోక్ఖే నిస్సగ్గియవణ్ణనా నిట్ఠితా.