సఙ్ఘాదిసేసకణ్డం

౧. ఉస్సయవాదికాసిక్ఖాపదవణ్ణనా

మానుస్సయవసేన కోధూస్సయవసేనాతి బాహుల్లనయేన వుత్తం. తేనేవ వక్ఖతి ‘‘తిచిత్తం తివేదన’’న్తి. అడ్డకరణత్థాయాతి ఏత్థ అడ్డోతి వోహారికవినిచ్ఛయో వుచ్చతి. యం పబ్బజితా ‘‘అధికరణ’’న్తిపి వదన్తి, తస్స కరణత్థాయ వోహారికవినిచ్ఛయత్థాయాతి వుత్తం హోతి. వీతిక్కమక్ఖణేయేవాతి వత్థుజ్ఝాచారక్ఖణేయేవ, న తతియాయ సమనుభాసనాయాతి అధిప్పాయో. భిక్ఖునిం సఙ్ఘతో నిస్సారేతీతి ఆపన్నం భిక్ఖునిం భిక్ఖునిసఙ్ఘమ్హా నిస్సారేతి. హేతుమ్హి చాయం కత్తువోహారో ‘‘నిస్సారణహేతుభూతధమ్మో ‘నిస్సారణీయో’తి వుత్తో’’తి కత్వా.

యత్థ ఠితాయాతి ఉపస్సయభిక్ఖాచారమగ్గాదీసు యస్మిం ఠానే ఠితాయ. తతో పట్ఠాయ గచ్ఛన్తియాతి తతో పట్ఠాయ వోహారికానం సన్తికం గచ్ఛన్తియా. దుతియేతి దుతియారోచనే. తేనాతి ఉపాసకేన. ఏవం వుత్తాయాతి ‘‘మమ చ తవ చ కథం త్వంయేవ ఆరోచేహీ’’తి వుత్తాయ. అఞ్ఞేన కథాపేతీతి కప్పియకారకేన కథాపేతి. యథా వా తథా వా హి ఆరోచియమానేతి కప్పియకారకో వా భిక్ఖునియా కథం పఠమం ఆరోచేతు, ఇతరో వా అత్తనో కథం (పాచి. అట్ఠ. ౬౭౯). కప్పియకారకో వా ఉభిన్నమ్పి కథం, ఇతరో వా ఉభిన్నమ్పి కథం ఆరోచేతూతి ఏవం యథా తథా ఆరోచియమానే. ఉభిన్నమ్పి పన కథం సుత్వాతి యథా తథా వా ఆరోచితం పన ఉభిన్నమ్పి కథం సుత్వా.

ఆకడ్ఢియమానా గచ్ఛతీతి వుచ్చమానా వోహారికానం సన్తికం గచ్ఛతి, ఇమస్స ‘‘తస్సా అనాపత్తీ’’తి ఇమినా సమ్బన్ధో. ఏవం సేసేసుపి. రక్ఖం యాచతీతి ధమ్మికం రక్ఖం యాచతి. ఇదాని యథా యాచితా రక్ఖా ధమ్మికా హోతి, తం దస్సేతుం ‘‘ఉపస్సయే అఞ్ఞేహి కతం అనాచారం అనోదిస్స ఆచిక్ఖన్తీ’’తి వుత్తం. తత్థ అతీతం ఆరబ్భ అత్థి ఓదిస్స ఆచిక్ఖనా (పాచి. అట్ఠ. ౬౭౯), అత్థి అనోదిస్స ఆచిక్ఖనా, అనాగతం ఆరబ్భాపి అత్థి ఓదిస్స ఆచిక్ఖనా, అత్థి అనోదిస్స ఆచిక్ఖనా.

కథం అతీతం ఆరబ్భ ఓదిస్స ఆచిక్ఖనా హోతి? భిక్ఖునుపస్సయే గామదారకా, ధుత్తాదయో వా యే కేచి అనాచారం వా ఆచరన్తి, రుక్ఖం వా ఛిన్దన్తి, ఫలాఫలం వా హరన్తి, పరిక్ఖారే వా అచ్ఛిన్దన్తి. భిక్ఖునీ వోహారికే ఉపసఙ్కమిత్వా ‘‘అమ్హాకం ఉపస్సయే ఇదం నామ కత’’న్తి వదతి. ‘‘కేనా’’తి వుత్తే ‘‘అసుకేన చ అసుకేన చా’’తి ఆచిక్ఖతి. ఏవం అతీతం ఆరబ్భ ఓదిస్స ఆచిక్ఖనా హోతి, సా న వట్టతి. తఞ్చే సుత్వా తే వోహారికా తేసం దణ్డం కరోన్తి, సబ్బం భిక్ఖునియా గీవా హోతి. ‘‘దణ్డం గణ్హిస్సన్తీ’’తి అధిప్పాయేపి సతి గీవాయేవ హోతి. సచే పన తస్స ‘‘దణ్డం గణ్హథా’’తి వదతి, పఞ్చమాసకమత్తే గహితే పారాజికం హోతి.

తేహి ‘‘కేనా’’తి వుత్తే పన ‘‘అసుకేనా’తి వత్తుం అమ్హాకం న వట్టతి, తుమ్హేయేవ జానిస్సథ. కేవలఞ్హి మయం రక్ఖం యాచామ, తం నో దేథ, అవహటభణ్డమ్పి ఆహరాపేథా’’తి వత్తబ్బం. ఏవం అనోదిస్స ఆచిక్ఖనా హోతి, సా వట్టతి. ఏవం వుత్తే సచేపి తే వోహారికా తే కారకే గవేసిత్వా తేసం దణ్డం కరోన్తి, సబ్బం సాపతేయ్యమ్పి గహితం, భిక్ఖునియా నేవ గీవా, న ఆపత్తి.

పరిక్ఖారం హరన్తే దిస్వా తేసం అనత్థకామతాయ ‘‘చోరో చోరో’’తి వత్తుమ్పి న వట్టతి. ఏవం వుత్తేపి హి యం తేసం దణ్డం కరోన్తి, సబ్బం భిక్ఖునియా గీవా హోతి. అత్తనో వచనకరం పన ‘‘ఇమినా మే పరిక్ఖారో గహితో, తం ఆహరాపేహి, మా చస్స దణ్డం కరోథా’’తి వత్తుం వట్టతి. దాసదాసివాపిఆదీనం అత్థాయ అడ్డం కరోన్తి, అయం అకప్పియఅడ్డో నామ, న వట్టతి.

కథం అనాగతం ఆరబ్భ ఓదిస్స ఆచిక్ఖనా హోతి? వుత్తనయేనేవ పరేహి అనాచారాదీసు కతేసు భిక్ఖునీ వోహారికే ఏవం వదతి ‘‘అమ్హాకం ఉపస్సయే ఇదఞ్చిదఞ్చ కరోన్తి, రక్ఖం నో దేథ ఆయతిం అకరణత్థాయా’’తి. ‘‘కేన ఏవం కత’’న్తి వుత్తే ‘‘అసుకేన చ అసుకేన చా’’తి ఆచిక్ఖతి. ఏవం అనాగతం ఆరబ్భ ఓదిస్స ఆచిక్ఖనా హోతి, సాపి న వట్టతి. తేసఞ్హి దణ్డే కతే పురిమనయేనేవ సబ్బం భిక్ఖునియా గీవా. సేసం పురిమసదిసమేవ.

సచే పన వోహారికా భిక్ఖునుపస్సయే ఏవరూపం అనాచారం కరోన్తానం ‘‘ఇమం నామ దణ్డం కరోమా’’తి భేరిం చరాపేత్వా ఆణాయ అతిట్ఠమానే పరియేసిత్వా దణ్డం కరోన్తి, భిక్ఖునియా నేవ గీవా, న ఆపత్తి.

యో చాయం భిక్ఖునీనం వుత్తో, భిక్ఖూనమ్పి ఏసేవ నయో. భిక్ఖునోపి హి ఓదిస్స ఆచిక్ఖనా న వట్టతి, యం తథా ఆచిక్ఖితే తేసం దణ్డం కరోన్తి, తం సబ్బం గీవా హోతి. వుత్తనయేనేవ దణ్డం గణ్హాపేన్తస్స పారాజికం. యో పన ‘‘దణ్డం కరిస్సన్తీ’’తి జానన్తోపి అనోదిస్స కథేతి, తే చ పరియేసిత్వా దణ్డం కరోన్తియేవ, న దోసో. విహారసీమాయ రుక్ఖాదీని ఛిన్దన్తానం వాసిఫరసుఆదీని గహేత్వా పాసాణే కోట్టేన్తి, న వట్టతి. సచే ధారా భిజ్జతి, కారాపేత్వా దాతబ్బా. ఉపధావిత్వా తేసం పరిక్ఖారే గణ్హన్తి, తమ్పి న కాతబ్బం. లహుపరివత్తఞ్హి చిత్తం, థేయ్యచేతనాయ ఉప్పన్నాయ మూలచ్ఛేజ్జమ్పి గచ్ఛేయ్య.

ఉస్సయవాదికాసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౨. చోరివుట్ఠాపికాసిక్ఖాపదవణ్ణనా

మల్లగణభటిపుత్తగణాదికన్తిఆదీసు (సారత్థ. టీ. పాచిత్తియ ౩.౬౮౩) మల్లగణో నామ నారాయనభత్తికో తత్థ తత్థ పానీయట్ఠపనపోక్ఖరణిఖణనాదిపుఞ్ఞకమ్మకారకో గణో. భటిపుత్తగణో నామ కుమారభత్తికగణో. ధమ్మగణోతి సాసనభత్తికో అనేకప్పకారపుఞ్ఞకమ్మకారకో గణో. గన్ధికసేణీతి అనేకప్పకారసుగన్ధివికతికారకో గణో. దుస్సికసేణీతి దుస్సవాణిజసమూహో, పేసకారగణోతి అత్థో.

వుట్ఠాపేన్తియాతి ఉపసమ్పాదేన్తియా. కేనచి కరణీయేన పక్కన్తాసు భిక్ఖునీసు అగన్త్వా ఖణ్డసీమం యథానిసిన్నట్ఠానేయేవ అత్తనో నిస్సితకపరిసాయ సద్ధిం వుట్ఠాపేన్తియా వాచాచిత్తతో సముట్ఠాతి (పాచి. అట్ఠ. ౬౮౩), అఞ్ఞం సీమం వా నదిం వా గన్త్వా వుట్ఠాపేన్తియా కాయవాచాచిత్తతో సముట్ఠాతీతి ఆహ ‘‘చోరివుట్ఠాపనసముట్ఠాన’’న్తి. అనాపుచ్ఛా వుట్ఠాపనవసేన కిరియాకిరియం. పఞ్ఞత్తిం అజానన్తా అరియాపి వుట్ఠాపేన్తీతి వా కమ్మవాచాపరియోసానే ఆపత్తిక్ఖణే విపాకాబ్యాకతసమఙ్గితావసేన వా తిచిత్తం.

చోరివుట్ఠాపికాసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౩. ఏకగామన్తరగమనసిక్ఖాపదవణ్ణనా

అఞ్ఞో గామో గామన్తరం. నదిపారన్తి నదియా పారిమతీరం. ‘‘గామన్తరం గచ్ఛేయ్యా’’తి (పాచి. ౬౮౭, ౬౯౧) వుత్తత్తా అఞ్ఞస్మిం గామేయేవ ఆపత్తి, న సకగామేతి ఆహ ‘‘సకగామతో తావా’’తిఆది. పరిక్ఖేపే వా ఉపచారే వా అతిక్కన్తేతి పరిక్ఖిత్తస్స గామస్స పరిక్ఖేపే వా అపరిక్ఖిత్తస్స గామస్స పరిక్ఖేపారహట్ఠానే వా అతిక్కన్తే. దుతియేన అతిక్కన్తమత్తేతి దుతియేన పాదేన ఇతరస్స గామస్స పరిక్ఖేపే వా ఉపచారే వా అతిక్కన్తమత్తే. యేసు పన పోత్థకేసు ‘‘ఏకేన పాదేన ఇతరస్స గామస్స పరిక్ఖేపే వా అతిక్కన్తే, ఉపచారే వా ఓక్కన్తే థుల్లచ్చయం, దుతియేన అతిక్కన్తమత్తే, ఓక్కన్తమత్తే వా సఙ్ఘాదిసేసో’’తి పాఠో దిస్సతి, తత్థ ‘‘ఓక్కన్తే, ఓక్కన్తమత్తే వా’’తి ఏతాని ద్వే పదాని పాళియా విరుజ్ఝన్తి. ‘‘అపరిక్ఖిత్తస్స గామస్స ఉపచారం అతిక్కామేన్తియా’’తి (పాచి. ౬౯౨) హి పాళి. తథా సమన్తపాసాదికాయపి విరుజ్ఝన్తి. తత్థ హి –

‘‘పరిక్ఖేపారహట్ఠానం ఏకేన పాదేన అతిక్కమతి, థుల్లచ్చయం. దుతియేన అతిక్కన్తమత్తే సఙ్ఘాదిసేసో. అపిచేత్థ సకగామతో…పే… ఏకేన పాదేన ఇతరస్స గామస్స పరిక్ఖేపే వా ఉపచారేవా అతిక్కన్తమత్తే థుల్లచ్చయం, దుతియేన అతిక్కన్తమత్తే సఙ్ఘాదిసేసో’’తి –

వుత్తం. ‘‘పఠమం పాదం అతిక్కామేన్తియా’’తిఆదివచనతో (పాచి. ౬౯౨) పదసా గమనమేవ ఇధాధిప్పేతన్తి ఆహ ‘‘పదసా పవిసన్తియా ఆపత్తీ’’తి. ఇమినా సచేపి హత్థిపిట్ఠిఆదీహి వా ఇద్ధియా వా పవిసతి, వట్టతియేవాతి దస్సేతి. అయమేత్థ సఙ్ఖేపో, విత్థారో పన సమన్తపాసాదికాయ (పాచి. అట్ఠ. ౬౯౨) వుత్తోతి అధిప్పాయో.

నదిపారగమనే వుత్తలక్ఖణాయ నదియాతి ‘‘నదీ నామ తిమణ్డలం పటిచ్ఛాదేత్వా యత్థ కత్థచి ఉత్తరన్తియా అన్తరవాసకో తేమియతీ’’తి (పాచి. ౬౯౨) నదిపారగమనవిభఙ్గే వుత్తలక్ఖణాయ నదియా. నదిపారగమనవిభఙ్గో హి ఇధ నదిపారగమనసద్దేన వుత్తో. పున ఓరిమతీరమేవ పచ్చుత్తరన్తియా వాతి పరతీరం గన్తుకామతాయ ఓతిణ్ణత్తా వుత్తం. ఇతరిస్సా పన అయం పక్కన్తట్ఠానే ఠితా హోతి, తస్మా పరతీరం గచ్ఛన్తియా అనాపత్తి. సచే సజ్ఝాయం వా పధానం వా అఞ్ఞం వా కిఞ్చి కమ్మం కురుమానా ‘‘పురే అరుణేయేవ దుతియికాయ సన్తికం గమిస్సామీ’’తి (పాచి. అట్ఠ. ౬౯౨) ఆభోగం కరోతి, అజానన్తియా ఏవ తస్సా అరుణో ఉగ్గచ్ఛతి, అనాపత్తీతి ఆహ ‘‘పురే అరుణేయేవా’’తిఆది. అథ పన ‘‘యావ అరుణుగ్గమనా ఇధేవ భవిస్సామీ’’తి వా అనాభోగేన వా విహారస్స ఏకదేసే అచ్ఛతి, దుతియికాయ హత్థపాసం న ఓతరతి, అరుణుగ్గమనే సఙ్ఘాదిసేసో. హత్థపాసోయేవ హి ఇధ పమాణం. హత్థపాసాతిక్కమే ఏకగబ్భోపి న రక్ఖతి. తేనాహ ‘‘ఏకగబ్భే…పే… ఆపత్తీ’’తి.

దస్సనూపచారం వా సవనూపచారం వాతి ఏత్థ దస్సనూపచారో నామ యత్థ ఠితం దుతియికా పస్సతి. సవనూపచారో నామ యత్థ ఠితా మగ్గమూళ్హసద్దేన వియ, ధమ్మస్సవనారోచనసద్దేన వియ చ ‘‘అయ్యే’’తి సద్దాయన్తియా సద్దం సుణాతి. తస్మాతి యస్మా ఓహీయనం నామ దస్సనూపచారసవనూపచారానమఞ్ఞతరస్స విజహనం, తస్మా. అన్తోగామే పన ఓహీయనం వట్టతీతి ఆహ ‘‘ఇన్దఖీలాతిక్కమతో పట్ఠాయా’’తి ఆది. తత్థ ఇన్దఖీలాతిక్కమతోతి ఉమ్మారాతిక్కమతో. బహిగామేతి గామస్స బహిపదేసే. మగ్గమూళ్హా ఉచ్చాసద్దం కరోన్తీతి ఆహ ‘‘మగ్గమూళ్హసద్దేన వియా’’తి. మగ్గమూళ్హం అవ్హాయన్తస్స సద్దేన వియాతిపి వదన్తి. సద్దాయన్తియాతి సద్దం కరోన్తియా. ‘‘సద్దస్సవనాతిక్కమే ఆపత్తియేవా’’తి ఇమినా దస్సనూపచారో ఏవరూపే సవనూపచారే విజహితే న రక్ఖతి, జహితమత్తేవ ఆపత్తి సఙ్ఘాదిసేసస్సాతి దస్సేతి.

మగ్గం గచ్ఛన్తీతి ఏకమగ్గం గచ్ఛన్తి. సచే పురిమాయో అఞ్ఞేన మగ్గేన గచ్ఛన్తి, పక్కన్తా నామ హోన్తి, అనాపత్తియేవ. ద్విన్నం గచ్ఛన్తీనం ఏకా అనుబన్ధితుం అసక్కోన్తీ ‘‘గచ్ఛతు అయ’’న్తి ఓహీయతి, ఇతరాపి ‘‘ఓహీయతు అయ’’న్తి గచ్ఛతి, ద్విన్నమ్పి ఆపత్తి. సచే పన గచ్ఛన్తీసు పురిమాపి అఞ్ఞం మగ్గం గణ్హాతి, పచ్ఛిమాపి అఞ్ఞం, ఏకా ఏకిస్సా పక్కన్తట్ఠానే తిట్ఠతి, ద్విన్నమ్పి అనాపత్తి.

‘‘సఙ్ఘాదిసేసా చతురో’’తి (పరి. అట్ఠ. ౪౭౯) అయం పఞ్హో అరుణుగ్గమనే గామన్తరపరియాపన్నం నదిపారం ఓక్కన్తభిక్ఖునిం సన్ధాయ వుత్తో. సా హి సకగామతో పచ్చూససమయే నిక్ఖమిత్వా అరుణుగ్గమనకాలే వుత్తప్పకారం నదిపారం ఓక్కన్తమత్తావ రత్తివిప్పవాసగామన్తరనదిపారగమనగణమ్హాఓహీయనలక్ఖణే ఏకప్పహారేనేవ చతురో సఙ్ఘాదిసేసే ఆపజ్జతి.

పక్ఖసఙ్కన్తాయ వాతి తిత్థాయతనం సఙ్కన్తాయ. అనన్తరాయేనాతి హత్థిమోచనాదిఅన్తరాయం వినా.

ఏకగామన్తరగమనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౪. ఉక్ఖిత్తకఓసారణసిక్ఖాపదవణ్ణనా

తస్సేవ కారకసఙ్ఘస్సాతి యో ఉక్ఖేపనీయకమ్మకారకో గణో, తస్సేవ కారకసఙ్ఘస్స. వత్తే వా వత్తన్తిన్తి తేచత్తాలీసప్పభేదే నేత్థారవత్తే వత్తమానం.

ఉక్ఖిత్తకఓసారణసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౫. భోజనప్పటిగ్గహణపఠమసిక్ఖాపదవణ్ణనా

ఏకతోఅవస్సుతేతి పుగ్గలస్స వా భిక్ఖునియా వా అవస్సుతే. మహాపచ్చరియం పనేత్థ ‘‘భిక్ఖునియా అవస్సుతభావేతి దట్ఠబ్బ’’న్తి (పాచి. అట్ఠ. ౭౦౧) వుత్తం. తం ‘‘అనవస్సుతోతి జానన్తీ పటిగ్గణ్హాతీ’’తి (పాచి. ౭౦౩) ఇమాయ పాళియా న సమేతి. యది హి పుగ్గలస్స అవస్సుతభావో నప్పమాణం, కిం ‘‘అనవస్సుతోతి జానన్తీ’’తి ఇమినా వచనేన, ‘‘అనాపత్తి ఉభతోఅనవస్సుతా హోన్తి, అనవస్సుతా పటిగ్గణ్హాతీ’’తి ఏత్తకమేవ వత్తబ్బం సియా. ఉభోసు అనవస్సుతేసూతి పుగ్గలో చేవ భిక్ఖునీ చాతి ఉభోసు అనవస్సుతేసు గణ్హన్తియా సబ్బథాపి అనాపత్తి. ‘‘అనవస్సుతో’’తి వా ఞత్వా గణ్హన్తియాతి సయం అనవస్సుతా సమానా అవస్సుతేపి ‘‘అనవస్సుతో అయ’’న్తి సఞ్ఞాయ తస్స హత్థతో పటిగ్గణ్హన్తియా. అథ సయం అనవస్సుతాపి అఞ్ఞం అవస్సుతం వా అనవస్సుతం వా ‘‘అవస్సుతో’’తి ఞత్వా పటిగ్గణ్హాతి, దుక్కటమేవ. వుత్తఞ్హేతం అనన్తరసిక్ఖాపదే ‘‘కిస్స త్వం, అయ్యే, న పటిగ్గణ్హాసీతి, అవస్సుతా, అయ్యేతి, త్వం పన, అయ్యే, అవస్సుతాతి, నాహం, అయ్యే, అవస్సుతా’’తి.

భోజనప్పటిగ్గహణపఠమసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౬. భోజనప్పటిగ్గహణదుతియసిక్ఖాపదవణ్ణనా

దుక్కటాదికా సఙ్ఘాదిసేసపరియోసానా ఆపత్తియో ఇమినా సిక్ఖాపదేన ఉయ్యోజికాయేవ, ఇతరిస్సా పన ఆపత్తిభేదో పఠమసిక్ఖాపదేనాతి ఆహ ‘‘సా ఏవం ఉయ్యోజనేనా’’తిఆది.

కులానుద్దయతాయాతి కులానుకమ్పకతాయ.

భోజనప్పటిగ్గహణదుతియసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౭-౧౩. సఞ్చరిత్తాదిసిక్ఖాపదవణ్ణనా

సత్తమాదీని ఉత్తానత్థానేవ.

సఞ్చరిత్తాదిసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౧౪-౧౭. సఙ్ఘభేదకాదిసిక్ఖాపదవణ్ణనా

భిక్ఖునీ సఙ్ఘం న భిన్దతీతి కమ్మం, ఉద్దేసో చాతి ద్వీహి భేదో, సో తాయ సద్ధిం నత్థీతి భిక్ఖునీ సఙ్ఘం న భిన్దతి. న కేవలం పరివాసాభావోయేవాతి ఆహ ‘‘ఛాదనపచ్చయాపీ’’తిఆది. ఏత్థ చ ‘‘ఛాదనపచ్చయాపి న దుక్కటం ఆపజ్జతీ’’తి పాఠో దట్ఠబ్బో, ఛాదనపచ్చయాపి దుక్కటం న ఆపజ్జతీతి అత్థో. ఏవఞ్చ కత్వా –

‘‘ఆపజ్జతి గరుకం సావసేసం;

ఛాదేతి అనాదరియం పటిచ్చ;

న భిక్ఖునీ నో చ ఫుసేయ్య వజ్జం;

పఞ్హామేసా కుసలేహి చిన్తితా’’తి. (పరి. ౪౮౧) –

ఏత్థ భిక్ఖునినిసేధో ఉపపన్నో హోతి. యేసు పన పోత్థకేసు ‘‘ఛాదనపచ్చయా పన దుక్కటం ఆపజ్జతీ’’తి వినా న-కారం పాఠో దిస్సతి, సో పమాదలేఖోతి దట్ఠబ్బం. తస్మాతి యస్మా పరివాసో నామ నత్థి, తస్మా. అత్తనో సీమం సోధేత్వా విహారసీమాయ వాతి విహారే బద్ధసీమమేవ సన్ధాయ వుత్తం. సోధేతుం అసక్కోన్తీహీతి విహారసీమం సోధేతుం అసక్కోన్తీహి.

ముఖమత్తనిదస్సనన్తి పవేసోపాయమత్తనిదస్సనం. ఏత్థాహ – అథ కస్మా యథా భిక్ఖుమానత్తకథాయ ‘‘పరిక్ఖిత్తస్స విహారస్స పరిక్ఖేపతో, అపరిక్ఖిత్తస్స విహారస్స పరిక్ఖేపారహట్ఠానతో ద్వే లేడ్డుపాతే అతిక్కమ్మా’’తి (కఙ్ఖా. అట్ఠ. నిగమనవణ్ణనా) వుత్తం, ఏవమవత్వా ‘‘గామూపచారతో చ భిక్ఖూనం విహారూపచారతో చ ద్వే లేడ్డుపాతే అతిక్కమిత్వా’’తి ఇధ వుత్తన్తి? తత్ర చేకే వదన్తి ‘‘భిక్ఖూనం వుత్తప్పకారం పదేసం అతిక్కమిత్వా గామేపి తం కమ్మం కాతుం వట్టతి, భిక్ఖునీనం పన గామే న వట్టతి, తస్మా ఏవం వుత్త’’న్తి. అపరే పన భణన్తి ‘‘భిక్ఖూనమ్పి గామే న వట్టతి, భిక్ఖువిహారో నామ పుబ్బేయేవ గామూపచారం అతిక్కమిత్వా తిట్ఠతి, తస్మా గామం అవత్వా విహారూపచారమేవ హేట్ఠా వుత్తం. భిక్ఖునీనం పన విహారో గామేయేవ, న బహి, తస్మా గామూపచారఞ్చ విహారూపచారఞ్చ ఉభయమేవేత్థ దస్సితం. తస్మా ఉభయత్థాపి అత్థతో నానాత్థం నత్థీ’’తి. వీమంసిత్వా యఞ్చేత్థ యుజ్జతి, తం గహేతబ్బం.

తతో పట్ఠాయాతి ఆరోచితకాలతో పట్ఠాయ.

సఙ్ఘభేదకాదిసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

ఇతి కఙ్ఖావితరణియా పాతిమోక్ఖవణ్ణనాయ

వినయత్థమఞ్జూసాయం లీనత్థప్పకాసనియం

భిక్ఖునిపాతిమోక్ఖే సఙ్ఘాదిసేసవణ్ణనా నిట్ఠితా.