అసాధారణపారాజికం

౫. ఉబ్భజాణుమణ్డలసిక్ఖాపదవణ్ణనా

ఉబ్భకప్పరన్తి దుతియమహాసన్ధితో ఉద్ధం. ఇతో చితో చ సఞ్చరణన్తి హత్థస్స వా కాయస్స వా తిరియం ఇతో చితో చ సఞ్చరణం.

ఏకతోఅవస్సుతేతి (పాచి. అట్ఠ. ౬౬౨) భిక్ఖునియా అవస్సవే, భిక్ఖునియా కాయసంసగ్గరాగేన అవస్సుతభావే సతీతి అత్థో. భిక్ఖునియా వసేనేవ చ ఏకతోఅవస్సుతభావో గహేతబ్బో. వుత్తఞ్హేతం సమన్తపాసాదికాయం (పాచి. అట్ఠ. ౬౬౨) –

‘‘ఏకతోఅవస్సుతేతి ఏత్థ కిఞ్చాపి ‘ఏకతో’తి అవిసేసేన వుత్తం, తథాపి భిక్ఖునియా ఏవ అవస్సుతే సతి అయం ఆపత్తిభేదో వుత్తోతి వేదితబ్బో’’తి.

పురిసస్స కాయన్తి పురిసస్స యం కఞ్చి కాయం. ఉభతోఅవస్సుతేపీతి భిక్ఖునియా చేవ పురిసస్స చ కాయసంసగ్గరాగేన అవస్సుతభావే సతిపి. కాయేనాతి యథాపరిచ్ఛిన్నేన అత్తనో కాయేన. కాయప్పటిబద్ధన్తి పురిసస్స కాయప్పటిబద్ధం. అవసేసకాయేన వాతి యథాపరిచ్ఛిన్నకాయతో అవసేసేన కాయేన, ఉబ్భక్ఖకఅధోజాణుమణ్డలఅధోకప్పరసఙ్ఖాతేన కాయేనాతి వుత్తం హోతి. తస్స కాయన్తి అవస్సుతస్స తస్స పురిసస్స యం కఞ్చి కాయం. యథా చేత్థ సయం ఆమసన్తియా థుల్లచ్చయం, ఏవం తస్స ఆమసనం సాదియన్తియాపీతి దట్ఠబ్బం. పురిసస్స కాయసంసగ్గరాగో నత్థీతి పురిసస్స మేథునరాగో, గేహసితపేమం, సుద్ధచిత్తం వా. అవసేసేతి పారాజికఖేత్తతో అవసేసే. కాయప్పటిబద్ధేన కాయప్పటిబద్ధాదిభేదేతి ‘‘కాయప్పటిబద్ధేన కాయప్పటిబద్ధం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తిఆదికే (పాచి. ౬౫౯, ౬౬౨) సబ్బవారే. ‘‘అసఞ్చిచ్చా’’తిఆదీసు విరజ్ఝిత్వా వా ఆమసన్తియా, అఞ్ఞవిహితాయ వా, ‘‘అయం పురిసో’’తి వా ‘‘ఇత్థీ’’తి వా అజానన్తియా వా, తేన ఫుట్ఠాయపి తం ఫస్సం అస్సాదయన్తియా వా ఆమసనేపి సతి అనాపత్తి.

ఉబ్భజాణుమణ్డలసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౬. వజ్జప్పటిచ్ఛాదికాసిక్ఖాపదవణ్ణనా

పారాజికం ధమ్మం అజ్ఝాపన్నన్తి భిక్ఖూహి సాధారణానం చతున్నం, అసాధారణానం చతున్నఞ్చాతి అట్ఠన్నమఞ్ఞతరం అజ్ఝాపన్నం. ఇదఞ్చ పారాజికం (పాచి. అట్ఠ. ౬౬౬) పచ్ఛా పఞ్ఞత్తం, సఙ్గీతికారకాచరియేహి పన పురిమేన సద్ధిం యుగళం కత్వా ఇమస్మిం ఓకాసే ఠపితన్తి వేదితబ్బం. ‘‘అట్ఠన్నం పారాజికానం అఞ్ఞతర’’న్తి (పాచి. ౬౬౬) వచనతో పన వజ్జప్పటిచ్ఛాదికం యా పటిచ్ఛాదేతి, సాపి వజ్జప్పటిచ్ఛాదికా ఏవాతి దట్ఠబ్బం. కిఞ్చాపి వజ్జప్పటిచ్ఛాదనం పేమవసేన హోతి, తథాపి సిక్ఖాపదవీతిక్కమచిత్తం దోమనస్సమేవ హోతీతి కత్వా దుక్ఖవేదనం హోతీతి ‘‘తత్ర హి పాచిత్తియం…పే… సేసం తాదిసమేవా’’తి వుత్తం.

వజ్జప్పటిచ్ఛాదికాసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౭. ఉక్ఖిత్తానువత్తికాసిక్ఖాపదవణ్ణనా

సత్థుసాసనేనాతి ఞత్తిసమ్పదాయ చేవ అనుస్సావనసమ్పదాయ చ. ఇధ పన చోదనాసారణాపుబ్బకమేవ ఞత్తిఅనుస్సావనం సత్థుసాసనన్తి ఆహ ‘‘ఇధాపీ’’తిఆది. కరణన్తి ఞత్తిట్ఠపనఞ్చేవ అనుస్సావనావచనఞ్చ. అనాదరన్తి పుగ్గలే చేవ ధమ్మే చ ఆదరవిరహితం. తేనాహ ‘‘యేనా’’తిఆది. తత్థ పరియాపన్నగణే వాతి తస్మిం సఙ్ఘే పరియాపన్నే సమ్బహులపుగ్గలసఙ్ఖాతే గణే వా. ‘‘సమ్మావత్తనాయ అవత్తమానన్తి అత్థో’’తి ఇమినా అధిప్పాయత్థో వుత్తో. ఏకకమ్మాదికేతి ఏకకమ్మఏకుద్దేససమసిక్ఖాతాయ. సహ అయనభావేనాతి సహ వత్తనభావేన. సమానో సంవాసో ఏతేసన్తి సమానసంవాసకా.

ఇదాని యేన సంవాసేన తే ‘‘సమానసంవాసకా’’తి (పాచి. అట్ఠ. ౬౬౯) వుత్తా, సో సంవాసో తస్స ఉక్ఖిత్తకస్స తేహి సద్ధిం నత్థి, యేహి చ సద్ధిం తస్స సో సంవాసో నత్థి, న తేన తే భిక్ఖూ అత్తనో సహాయా కతా హోన్తి, తస్మా సో అకతసహాయో నామాతి ఇమమత్థం దస్సేతుం ‘‘యస్స పనా’’తిఆది వుత్తం. ఏవం పదవణ్ణనం కత్వా ఇదాని అత్థమత్తం దస్సేతుం ‘‘సమానసంవాసకభావం అనుపగతన్తి అత్థో’’తి వుత్తం. కిం తం అనువత్తనన్తి కస్సచి ఆసఙ్కా సియాతి తం సరూపతో దస్సేన్తో ‘‘యందిట్ఠికో సో హోతీ’’తిఆదిమాహ. తత్థ సోతి యో ఉక్ఖిత్తకో, సో.

ఉక్ఖిత్తానువత్తికాసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౮. అట్ఠవత్థుకాసిక్ఖాపదవణ్ణనా

లోకస్సాదమిత్తసన్థవవసేనాతి (సారత్థ. టీ. పాచిత్తియ ౩.౬౭౫) లోకస్సాదసఙ్ఖాతస్స మిత్తసన్థవస్స వసేన. కిం తన్తి ఆహ ‘‘కాయసంసగ్గరాగేనా’’తి. కాయసంసగ్గరాగేనేవ తిన్తా ఇధ అవస్సుతా నామ, న మేథునరాగేనాతి. కథమేతం విఞ్ఞాయతీతి ఆహ ‘‘అయమేవ హీ’’తిఆది. కిం పనేత్థ కారణన్తి ఆహ ‘‘సమన్తపాసాదికాయం పనస్స విచారణా కతా’’తి. తత్థాయం విచారణా – ఏత్థ చ అసద్ధమ్మోతి కాయసంసగ్గోవ వేదితబ్బో, న మేథునధమ్మో. న హి మేథునస్స సామన్తా థుల్లచ్చయం హోతి. ‘‘విఞ్ఞూ పటిబలో కాయసంసగ్గం సమాపజ్జితు’’న్తి (పాచి. ౬౭౬) వచనమ్పి చేత్థ సాధకన్తి. యం యేన కతం, తం తస్సేవ హోతీతి. పురిసపుగ్గలస్సాతి సామివచనన్తి దస్సేతుం ‘‘యం పురిసపుగ్గలేనా’’తిఆది వుత్తం. తత్థ హత్థోతి అత్తనో హత్థో. న కేవలఞ్చేత్థ హత్థగ్గహణన్తి ‘‘హత్థో నామ కప్పరం ఉపాదాయ యావ అగ్గనఖా’’తి (పాచి. ౬౭౬) వుత్తస్స హత్థస్సేవ గహణం, అథ ఖో తస్స చ అఞ్ఞస్సపి అపారాజికఖేత్తస్స గహణం ఏకజ్ఝం కత్వా ‘‘హత్థగ్గహణ’’న్తి వుత్తం. తథా సఙ్ఘాటికణ్ణగ్గహణన్తి న కేవలం సఙ్ఘాటికణ్ణస్సేవ గహణం, అథ ఖో తస్స చ అఞ్ఞస్సపి యస్స కస్సచి చీవరప్పదేసస్స గహణం వుత్తన్తి దస్సేతుం ‘‘ఏత్థ చ యస్స కస్సచీ’’తిఆది వుత్తం. ఇత్థన్నామం ఠానన్తి ఏవంనామకం ఠానం. ‘‘పటిపాటియా వా ఉప్పటిపాటియా వా పూరేత్వా’’తి ఇదం నిదస్సనమత్తం. తస్మా పటిపాటియా వా ఉప్పటిపాటియా వా ఏకన్తరికాయ వా యేన తేన నయేన పూరేత్వాతి అత్థో.

తా ఆపత్తియోతి తా ఆపన్నా ఆపత్తియో. యథా చేకేకస్మిం వత్థుస్మిం ఏవం విసుం విసుం సత్తసు వత్థూసు సతక్ఖత్తుమ్పి వీతిక్కన్తేసు తా ఆపత్తియో దేసేత్వా ముచ్చతి. గణనూపికాతి దేసితగణనం ఉపగచ్ఛతి. ధురనిక్ఖేపం కత్వాతి ‘‘అఞ్ఞం వత్థుం ఆపజ్జిస్సామీ’’తి ఉస్సాహం ఠపేత్వా.

అట్ఠవత్థుకాసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

ఇతి కఙ్ఖావితరణియా పాతిమోక్ఖవణ్ణనాయ

వినయత్థమఞ్జూసాయం లీనత్థప్పకాసనియం

భిక్ఖునిపాతిమోక్ఖే పారాజికవణ్ణనా నిట్ఠితా.