౨. రతనసిక్ఖాపదవణ్ణనా

దుతియే రతనన్తి ముత్తాదిదసవిధం. రతనసమ్మతన్తి యంకిఞ్చి మనుస్సానం ఉపభోగపరిభోగం. అజ్ఝారామే వాతి పరిక్ఖిత్తస్స అన్తోపటిక్ఖేపే అపరిక్ఖిత్తస్స ద్విన్నం లేడ్డుపాతానం అన్తో. అజ్ఝావసథేతి పరిక్ఖిత్తస్స అన్తోపటిక్ఖేపే, అపరిక్ఖిత్తస్స ముసలపాతబ్భన్తరే. అయం పనేత్థ వినిచ్ఛయో – జాతరూపరజతం అత్తనో అత్థాయ ఉగ్గణ్హన్తస్స వా ఉగ్గణ్హాపేన్తస్స వా నిస్సగ్గియం పాచిత్తియం. సఙ్ఘగణపుగ్గలచేతియనవకమ్మానం అత్థాయ దుక్కటం, అవసేసే ముత్తాదిరతనే సబ్బేసమ్పి అత్థాయ దుక్కటమేవ. కప్పియవత్థుం వా అకప్పియవత్థుం వా అన్తమసో మాతుసన్తకమ్పి భణ్డాగారికసీసేన పటిసామేన్తస్స పాచిత్తియం, తాదిసం పన అత్తనో సన్తకం కత్వా పటిసామేతుం వట్టతి. ‘‘ఇదం పటిసామేథా’’తి వుత్తే పన ‘‘న వట్టతీ’’తి పటిక్ఖిపితబ్బం. సచే కుపితా పాతేత్వా గచ్ఛన్తి, పలిబోధో నామ హోతి, పటిసామేతబ్బం. విహారే కమ్మం కరోన్తా వడ్ఢకీఆదయో వా రాజవల్లభా వా ‘‘యంకిఞ్చి ఉపకరణం వా సయనభణ్డం వా పటిసామేత్వా దేథా’’తి వదన్తి, ఛన్దేనపి భయేనపి న కాతబ్బమేవ, గుత్తట్ఠానం పన దస్సేతుం వట్టతి.

అజ్ఝారామఅజ్ఝావసథేసుపి యాదిసే ఠానే ‘‘భిక్ఖూహి వా సామణేరేహి వా గహితం భవిస్సతీ’’తి ఆసఙ్కా ఉప్పజ్జతి, తాదిసేయేవ ఠానే ఉగ్గహేత్వా వా ఉగ్గహాపేత్వా వా సఞ్ఞాణం కత్వా నిక్ఖిపితబ్బం, ‘‘యస్స భణ్డం నట్ఠం, సో ఆగచ్ఛతూ’’తి చ ఆచిక్ఖితబ్బం. అథ యో ఆగచ్ఛతి, సో ‘‘కీదిసం తే భణ్డం నట్ఠ’’న్తి పుచ్ఛితబ్బో, సచే సఞ్ఞాణేన సమ్పాదేతి, దాతబ్బం. నో చే, ‘విచినాహీ’తి వత్తబ్బో. తమ్హా ఆవాసా పక్కమన్తేన పతిరూపానం భిక్ఖూనం హత్థే, తేసు అసతి పతిరూపానం గహపతికానం హత్థే నిక్ఖిపిత్వా పక్కమితబ్బం. యో పన నేవ పక్కమతి, న సామికం పస్సతి, తేన థావరం సేనాసనం వా చేతియం వా పోక్ఖరణిం వా కారేతబ్బో. సచే దీఘస్స అద్ధునో అచ్చయేన సామికో ఆగచ్ఛతి, తం దస్సేత్వా ‘అనుమోదాహీ’తి వత్తబ్బో. సచే నానుమోదతి, ‘‘దేహి మే ధన’’న్తి చోదేతి, సమాదపేత్వా దాతబ్బం.

సావత్థియం అఞ్ఞతరం భిక్ఖుం ఆరబ్భ రతనఉగ్గణ్హనవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, ‘‘అఞ్ఞత్ర అజ్ఝారామా వా, అజ్ఝావసథా వా’’తి అయమేత్థ దువిధా అనుపఞ్ఞత్తి, సాధారణపఞ్ఞత్తి, సాణత్తికం, అనుఞ్ఞాతట్ఠానే అనాదరియేన ఉగ్గహేత్వా అనిక్ఖిపన్తస్స దుక్కటం. అనుఞ్ఞాతట్ఠానే గహేత్వా నిక్ఖిపన్తస్స, యం హోతి ఆమాసం రతనసమ్మతం, తం విస్సాసం వా తావకాలికం వా ఉగ్గణ్హన్తస్స, పంసుకూలసఞ్ఞాయ గణ్హతో, ఉమ్మత్తకాదీనఞ్చ అనాపత్తి. అననుఞ్ఞాతకరణం, పరసన్తకతా, విస్సాసగ్గాహపంసుకూలసఞ్ఞానం అభావో, ఉగ్గహణం వా ఉగ్గహాపనం వాతి ఇమానేత్థ చత్తారి అఙ్గాని. సముట్ఠానాదీని సఞ్చరిత్తసదిసానీతి.

రతనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.