౩. వికాలగామప్పవేసనసిక్ఖాపదవణ్ణనా
తతియే సన్తం భిక్ఖుం అనాపుచ్ఛాతి ఇదం చారిత్తే వుత్తనయమేవ. వికాలేతి మజ్ఝన్హికాతిక్కమతో పట్ఠాయ అన్తోఅరుణే, ఏతస్మిం అన్తరే ‘‘వికాలే గామప్పవేసనం ఆపుచ్ఛామీ’’తి వా, ‘‘గామం పవిసిస్సామీ’’తి వా అనాపుచ్ఛిత్వా అసతి తథారూపే అచ్చాయికే కరణీయే పరిక్ఖిత్తస్స గామస్స పరిక్ఖేపం అతిక్కమన్తస్స, అపరిక్ఖిత్తస్స ఉపచారం ఓక్కమన్తస్స పఠమపాదే దుక్కటం, దుతియపాదే పాచిత్తియం. సచేపి సమ్బహులా కేనచి కమ్మేన గామం పవిసన్తి, సబ్బేహి అఞ్ఞమఞ్ఞం ఆపుచ్ఛితబ్బం. ‘‘తస్మిం గామే తం కమ్మం న సమ్పజ్జతీ’’తి అఞ్ఞం గామం గచ్ఛన్తానం పున ఆపుచ్ఛనకిచ్చం నత్థి. సచే పన ఉస్సాహం పటిప్పస్సమ్భేత్వా విహారం గచ్ఛన్తా అన్తరా అఞ్ఞం గామం పవిసితుకామా హోన్తి, ఆపుచ్ఛితబ్బమేవ. కులఘరే వా ఆసనసాలాయం వా భత్తకిచ్చం కత్వా తేలభిక్ఖాయ వా సప్పిభిక్ఖాయ వా చరితుకామేన సచే పస్సే భిక్ఖు అత్థి, ఆపుచ్ఛితబ్బో, అసన్తే ‘నత్థీ’తి గన్తబ్బం. వీథిం ఓతరిత్వా పన భిక్ఖుం దిస్వాపి ఆపుచ్ఛనకిచ్చం నత్థి. యో పన గామమజ్ఝేన మగ్గో హోతి, సచే తేన గచ్ఛన్తస్స ‘‘తేలాదీనం అత్థాయ చరిస్సామీ’’తి చిత్తం ఉప్పజ్జతి, పస్సే భిక్ఖుం దిస్వా ఆపుచ్ఛితబ్బం. మగ్గా అనోక్కమ్మ చరన్తస్స పన ఆపుచ్ఛనకిచ్చం నత్థి, ఓక్కమన్తస్స వుత్తనయేనేవ పాచిత్తియం.
సావత్థియం ఛబ్బగ్గియే ఆరబ్భ వికాలే గామప్పవేసనవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, ‘‘సన్తం భిక్ఖు’’న్తి చ ‘‘అనాపుచ్ఛా’’తి చ ‘‘అఞ్ఞత్ర తథారూపా అచ్చాయికా కరణీయా’’తి చ ఇమా పనేత్థ తిస్సో అనుపఞ్ఞత్తియో, అసాధారణపఞ్ఞత్తి, అనాణత్తికం, తికపాచిత్తియం, కాలే వికాలసఞ్ఞినో, వేమతికస్స చ దుక్కటం. కాలసఞ్ఞినో పన, యో చ అచ్చాయికే వా కరణీయే, సన్తం వా ఆపుచ్ఛిత్వా, అసన్తం వా అనాపుచ్ఛిత్వా పవిసతి, అన్తరారామభిక్ఖునుపస్సయతిత్థియసేయ్యపటిక్కమనేసు వా అఞ్ఞతరం గచ్ఛతి, తస్స, గామేన మగ్గో హోతి, తేన గచ్ఛతో, ఆపదాసు, ఉమ్మత్తకాదీనఞ్చ అనాపత్తి. సన్తం భిక్ఖుం అనాపుచ్ఛతా, అనుఞ్ఞాతకారణాభావో, వికాలే గామప్పవిసనన్తి ఇమానేత్థ తీణి అఙ్గాని. సముట్ఠానాదీని కథినసదిసానేవ, ఇదం పన కిరియాకిరియన్తి.
వికాలగామప్పవేసనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.