౮. సన్నిధికారకసిక్ఖాపదవణ్ణనా

అట్ఠమే సన్నిధికారకన్తి కారో కరణం కిరియాతి అత్థతో ఏకం, సన్నిధి కారో అస్సాతి సన్నిధికారం, సన్నిధికారమేవ సన్నిధికారకం, పటిగ్గహేత్వా ఏకరత్తిం వీతినామితస్సేతం నామం. తస్మా ఏవం సన్నిధికతం యంకిఞ్చి యావకాలికం వా యామకాలికం వా ‘అజ్ఝోహరిస్సామీ’తి గణ్హన్తస్స పటిగ్గహణే దుక్కటం, అజ్ఝోహారే అజ్ఝోహారే పాచిత్తియం. సచేపి పత్తో దుద్ధోతో హోతి, యం అఙ్గులియా ఘంసన్తస్స లేఖా పఞ్ఞాయతి, గణ్ఠికపత్తస్స వా గణ్ఠికన్తరే స్నేహో పవిట్ఠో హోతి, యో ఉణ్హే ఓతాపేన్తస్స పగ్ఘరతి, ఉణ్హయాగుయా వా గహితాయ సన్దిస్సతి, తాదిసే పత్తేపి పునదివసే భుఞ్జన్తస్స పాచిత్తియం. యం పన భిక్ఖు నిరపేక్ఖో సామణేరానం పరిచ్చజిత్వా తేహి నిహితం లభిత్వా భుఞ్జతి, తం వట్టతి. సయం పటిగ్గహేత్వా అపరిచ్చత్తమేవ హి దుతియదివసే కప్పియభోజనం భుఞ్జన్తస్స పాచిత్తియం. అకప్పియేసు పన మనుస్సమంసే థుల్లచ్చయేన సద్ధిం పాచిత్తియం, సేసేసు పన దుక్కటేన సద్ధిం. యామకాలికం సతి పచ్చయే అజ్ఝోహరతో పాచిత్తియం, ఆహారత్థాయ అజ్ఝోహరతో దుక్కటేన సద్ధిం. యో పన పవారితో హుత్వా అనతిరిత్తకతం అజ్ఝోహరతి, తస్స సబ్బవికప్పేసు అపరమ్పి పాచిత్తియం వడ్ఢతి. సచే వికాలే అజ్ఝోహరతి, అనతిరిత్తపచ్చయా సబ్బవికప్పేసు అనాపత్తి, సతి పచ్చయే వికాలపచ్చయా యామకాలికాదీసు చ అనాపత్తి. అవసేసేసు వికాలపచ్చయా పాచిత్తియం వడ్ఢతియేవ. భిక్ఖుస్స పన సన్నిధి భిక్ఖునియా వట్టతి, భిక్ఖునియా చ సన్నిధి భిక్ఖుస్స వట్టతి, భిక్ఖునిక్ఖన్ధకే (చూళవ. ౪౨౧-౪౨౨) అనుఞ్ఞాతత్తా వట్టతీతి.

సావత్థియం ఆయస్మన్తం బేలట్ఠసీసం ఆరబ్భ సన్నిధికారకభోజనవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, సాధారణపఞ్ఞత్తి, అనాణత్తికం, తికపాచిత్తియం, సత్తాహకాలిక యావజీవికానం పన ఆహారత్థాయ పటిగ్గహణే అజ్ఝోహారే చ దుక్కటం. యథా చేతాని ఆహారత్థాయ న కప్పన్తి, ఏవం యావకాలికాదీహి సంసట్ఠానిపి, వుత్తఞ్హేతం ‘‘యావకాలికేన, భిక్ఖవే, యామకాలికం తదహుపటిగ్గహితం కాలే కప్పతి, వికాలే న కప్పతీ’’తిఆది (మహావ. ౩౦౫). తస్మా సచేపి తం తం తేన తేన సద్ధిం సంసట్ఠం లభతి, సచే అసమ్భిన్నరసం వా హోతి సుధోతం వా, యథా ఇతరేన సంసగ్గో న పఞ్ఞాయతి, అత్తనో కాలానురూపేన పరిభుఞ్జితుం వట్టతి.

సచే పన సమ్భిన్నరసం వా హోతి దుద్ధోతం వా, న వట్టతి. యావకాలికఞ్హి అత్తనా సద్ధిం సమ్భిన్నరసాని తీణిపి యామకాలికాదీని అత్తనో సభావం ఉపనేతి, యామకాలికం ద్వేపి సత్తాహకాలికాదీని అత్తనో సభావం ఉపనేతి, సత్తాహకాలికం యావజీవికమేవ అత్తనో సభావం ఉపనేతి. తస్మా తేన తదహుపటిగ్గహితేన సద్ధిం తదహుపటిగ్గహితం వా పురే పటిగ్గహితం వా యావజీవికం సత్తాహం కప్పతి, ద్వీహప్పటిగ్గహితేన ఛాహం, తీహప్పటిగ్గహితేన పఞ్చాహం…పే… సత్తాహప్పటిగ్గహితేన తదహేవ కప్పతీతి వేదితబ్బం. తస్మాయేవ హి ‘‘సత్తాహకాలికేన, భిక్ఖవే, యావజీవికం తదహుపటిగ్గహిత’’న్తి అవత్వా ‘‘పటిగ్గహితం సత్తాహం కప్పతీ’’తి వుత్తం. కాలయామసత్తాహాతిక్కమేసు చేత్థ వికాలభోజన సన్నిధిభేసజ్జసిక్ఖాపదానం వసేన ఆపత్తియో వేదితబ్బా, ఇమేసు పన చతూసు కాలికేసు యావకాలికం యామకాలికన్తి ఇమమేవ ద్వయం అన్తోవుట్ఠఞ్చేవ సన్నిధికారకఞ్చ, సత్తాహకాలికం యావజీవికఞ్చ అకప్పియకుటియం నిక్ఖిపితుమ్పి వట్టతి, సన్నిధిమ్పి న జనేతి. అకప్పియకుటియం అన్తోవుట్ఠేన పన తేన సద్ధిం ఇతరద్వయం తదహుపటిగ్గహితమ్పి న వట్టతి, ముఖసన్నిధి నామ హోతి, మహాపచ్చరియం పన అన్తోవుట్ఠం హోతీతి వుత్తం. తత్థ నామమత్తమేవ నానాకరణం, ఆపత్తి పన దుక్కటమేవ. తత్థ అకప్పియకుటి నామ సఙ్ఘస్స వా ఉపసమ్పన్నపుగ్గలస్స వా సన్తకం వసనత్థాయ కతగేహం, తత్థ సహసేయ్యప్పహోనకే పదేసే వుట్ఠం యావకాలికఞ్చ యామకాలికఞ్చ సఙ్ఘికం వా ఉపసమ్పన్నపుగ్గలస్స వా సన్తకం అన్తోవుట్ఠం నామ హోతి, తత్థ పక్కం అన్తోపక్కం నామ, యత్థ కత్థచి పన సయం పక్కం సామం పక్కం నామ, తం సబ్బం అనజ్ఝోహరణీయం. తేన తేన సద్ధిం సంసట్ఠమ్పి తంగతికమేవ, సబ్బం అజ్ఝోహరన్తస్స దుక్కటం. తస్మా అన్తోవుట్ఠఅన్తోపక్కమోచనత్థం భగవతా చతస్సో కప్పియభూమియో (మహావ. ౨౯౫) అనుఞ్ఞాతా, తాసం వినిచ్ఛయో సమన్తపాసాదికాయం (మహావ. అట్ఠ. ౨౯౫) వుత్తో. యత్థ పనేతా న సన్తి, తత్థ అనుపసమ్పన్నస్స సన్తకం కత్వా పరిభుఞ్జితుం వట్టతి. సామం పాకమ్పి పునపాకం వట్టతి, అసన్నిధికారకే సన్నిధికారకసఞ్ఞినో, వేమతికస్స వా దుక్కటం. అసన్నిధికారకసఞ్ఞినో, యావకాలికాదీని తీణి నిదహిత్వా సకం సకం కాలం అనతిక్కమిత్వా, యావజీవికం సదాపి సతి పచ్చయే పరిభుఞ్జన్తస్స, ఉమ్మత్తకాదీనఞ్చ అనాపత్తి. ఆమిసం, సన్నిధిభావో, తస్స అజ్ఝోహరణన్తి ఇమానేత్థ తీణి అఙ్గాని. సముట్ఠానాదీని ఏళకలోమసదిసానేవాతి.

సన్నిధికారకసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.