౧౦. దన్తపోనసిక్ఖాపదవణ్ణనా

దసమే అదిన్నన్తి కాయేన వా కాయప్పటిబద్ధేన వా గణ్హన్తస్స హత్థపాసే ఠత్వా కాయకాయప్పటిబద్ధనిస్సగ్గియానం అఞ్ఞతరేన న దిన్నం, అప్పటిగ్గహితకస్సేతం నామం. అప్పటిగ్గహితకఞ్హి భిక్ఖునో అత్తనో సన్తకమ్పి అజ్ఝోహరితుం న వట్టతి. పటిగ్గహితం అన్తమసో విస్సాసికసన్తకమ్పి వట్టతి, తస్స లక్ఖణం వుత్తవిపల్లాసేన వేదితబ్బం. సచే హి యో కోచి అనుపసమ్పన్నో అన్తమసో తిరచ్ఛానోపి భిక్ఖుస్స వా భిక్ఖునియా వా హత్థపాసే ఠితో కాయాదీనం అఞ్ఞతరేన దేతి, తఞ్చే భిక్ఖునా యేన కేనచి సరీరావయవేన వా, తప్పటిబద్ధేన వా, సంహారిమేన చ అన్తమసో మఞ్చేనాపి, ధారేతుం సమత్థేన చ అన్తమసో అతత్థజాతకరుక్ఖపణ్ణేనాపి, సూచియా పరామట్ఠమత్తేనాపి పటిగ్గహితం, పటిగ్గహితమేవ హోతి. పటిబద్ధప్పటిబద్ధం నామ ఇధ నత్థి, యమ్పి నత్థుకరణియా దియ్యమానం నాసికాయ, అకల్లకో వా ముఖేన పటిగ్గణ్హాతి, సబ్బం వట్టతి, ఆభోగమత్తమేవ హేత్థ పమాణం. పుబ్బాభోగే చ సతి పచ్ఛా నిద్దాయన్తస్స పత్తే దిన్నమ్పి హత్థపాసే సతి పటిగ్గహితమేవ హోతి. యమ్పి ‘‘పత్తేన పటిగ్గణ్హిస్సామీ’’తి నిసిన్నస్సేవ హత్థే పతతి, తం వట్టతియేవ. అభిహటభాజనతో పతితరజమ్పి వట్టతి, తత్థ ఠితనిసిన్ననిపన్నానం పవారణాసిక్ఖాపదే వుత్తనయేనేవ హత్థపాసో వేదితబ్బో.

సచే పన దాయకప్పటిగ్గాహకేసు ఏకో ఆకాసే హోతి, ఏకో భూమియం, భూమట్ఠస్స సీసేన ఆకాసట్ఠస్స చ ఠపేత్వా దాతుం వా గహేతుం వా పసారితహత్థం యం ఆసన్నతరం అఙ్గం, తస్స ఓరిమన్తేన హత్థపాసప్పమాణం పరిచ్ఛిన్దితబ్బం. సచేపి ఏకో కూపే హోతి, ఏకో కూపతటే, ఏకో వా రుక్ఖే, ఏకో పథవియం, వుత్తనయేనేవ హత్థపాసప్పమాణం పరిచ్ఛిన్దితబ్బం. తస్మిం ఠత్వా సచేపి ద్వే తయో వా సామణేరా యం మజ్ఝిమో పురిసో ఉక్ఖిపితుం సక్కోతి, ఏవరూపం భారం పవట్టేన్తా భిక్ఖునో భూమియం ఠపితహత్థం ఆరోపేన్తి, ఉక్ఖిపిత్వా వా భిక్ఖునో పసారితహత్థే ఏకదేసేనాపి ఠపేన్తి, తం పటిగ్గహితమేవ హోతి. యం పన పిణ్డాయ చరన్తస్స పత్తే రజం పతతి, తం అప్పటిగ్గహితమేవ హోతి, తస్మా పటిగ్గహేత్వావ భిక్ఖా గణ్హితబ్బా. అప్పటిగ్గహేత్వా గణ్హన్తస్స వినయదుక్కటం, తం పన పున పటిగ్గహేత్వా భుఞ్జన్తస్స అనాపత్తి. సచే ‘‘పటిగ్గహేత్వా దేథా’’తి వుత్తే వచనం అస్సుత్వా వా అనాదియిత్వా వా భిక్ఖం దేన్తియేవ, వినయదుక్కటా ముచ్చతి, పున పటిగ్గహేత్వా అఞ్ఞా భిక్ఖా పటిగ్గహేతబ్బా. సచే మహావాతో తతో తతో రజం పాతేతి, న సక్కా హోతి భిక్ఖం గహేతుం, ‘‘అనుపసమ్పన్నస్స దస్సామీ’’తి సుద్ధచిత్తేన ఆభోగం కత్వా గణ్హితుం వట్టతి. తం అనుపసమ్పన్నస్స దత్వా పున తేన దిన్నం వా తస్స విస్సాసేన వా పటిగ్గహేత్వా భుఞ్జితుం వట్టతి. అస్సుఖేళసిఙ్ఘాణికాదీసు యం ఠానతో చవిత్వా హత్థే వా పత్తే వా పతతి, తం పటిగ్గహేతబ్బం, అఙ్గలగ్గం పటిగ్గహితమేవ. పతన్తమ్పి వోచ్ఛిన్నఞ్చే అన్తరా న గహేతబ్బం, ఉగ్గహితకం నామ హోతి, తం పచ్ఛా పటిగ్గహితమ్పి న వట్టతి. యం పన భేసజ్జం వా మూలఫలం వా మాతాదీనం అత్థాయ గహేత్వా ఛాయత్థాయ వా ఫలినిసాఖం ఉక్ఖిపిత్వా గచ్ఛతి, తతో యం ఇచ్ఛతి, తం పున పటిగ్గహేత్వా పరిభుఞ్జితుం వట్టతి. యో పన తత్థ జాతకఫలినిసాఖాయ వా వల్లియా వా గహేత్వా చాలేతి. తస్స తతో లద్ధం ఫలం న వట్టతి, దురుపచిణ్ణదుక్కటఞ్చ ఆపజ్జతి, అఞ్ఞస్స తం వట్టతి, ఫలిరుక్ఖం పన అపస్సయితుం వా ఆలమ్బితుం వా వట్టతి, పటిగ్గహేత్వా ఠపితే యం అఞ్ఞం అఙ్కురాది ఉప్పజ్జతి, పటిగ్గహితమేవ తం. యావ హి హత్థతో ముత్తే నిరపేక్ఖో న హోతి, నిరపేక్ఖతాయ వా హత్థతో న ముచ్చతి, తావ న పటిగ్గహణం విజహతి, అయమేత్థ సఙ్ఖేపో, విత్థారో పన సమన్తపాసాదికాయం వుత్తో.

ముఖద్వారన్తి గలనాళికం. ముఖేన వా హి పవిట్ఠం హోతు, నాసికాయ వా, గలేన అజ్ఝోహరణీయతాయ సబ్బమ్పి తం ముఖద్వారం పవేసితమేవ హోతి. ఆహారన్తి యంకిఞ్చి యావకాలికం వా యామకాలికం వా సత్తాహకాలికం వా యావజీవికం వా. సబ్బఞ్హేతం అజ్ఝోహరణీయత్తా ‘ఆహారో’తి వుచ్చతి, తత్థ సబ్బమ్పి ధఞ్ఞం వా ధఞ్ఞానులోమం వా తాలనాళికేరపనసలబుజఅలాబుకుమ్భణ్డపుస్సఫలతిపుసఫలఏళాలుకసఙ్ఖాతం నవవిధం మహాఫలఞ్చేవ అపరణ్ణఞ్చ, యఞ్చఞ్ఞం వనమూలపత్తపుప్ఫఫలాది ఆహారత్థం ఫరతి, తం సబ్బం యావ మజ్ఝన్హికకాలో, తావ పరిభుఞ్జితబ్బతో యావకాలికం నామ. అమ్బపానం జమ్బుపానం చోచపానం మోచపానం మధుకపానం ముద్దికపానం సాలూకపానం ఫారుసకపానన్తి ఇమాని అట్ఠ పానాని, యాని చ తేసం అనులోమాని వేత్తతిన్తిణికమాతులుఙ్గకపిట్ఠకోసమ్బకరమన్దాదిఖుద్దకఫలపానాని, ఏతాని సబ్బాని అనుపసమ్పన్నేహి సీతోదకేన మద్దిత్వా కతాని ఆదిచ్చపాకాని వా యావ రత్తియా పచ్ఛిమయామం నిదహిత్వా పరిభుఞ్జితబ్బతో యామకాలికాని నామ. అవసేసేసు అనుఞ్ఞాతఫలపత్తపుప్ఫరసేసుపి ఏసేవ నయో. సప్పిఆదీని పఞ్చ భేసజ్జాని సత్తాహం నిదహిత్వా పరిభుఞ్జితబ్బతో సత్తాహకాలికాని నామ. ఇదం పన యావకాలికాదిత్తయం కాలవిముత్తఞ్చ ఉదకం ఠపేత్వా అవసేసమూలఫలాఫలాది యం నేవ ఖాదనీయత్థం న భోజనీయత్థం ఫరతి, తం యావజీవం నిదహిత్వా సతి పచ్చయే పరిభుఞ్జితబ్బతో యావజీవికం నామ. ఆహరేయ్యాతి పవేసేయ్య. అఞ్ఞత్ర ఉదకదన్తపోనాతి ఇదం అనాహారేపి ఉదకే ఆహారసఞ్ఞాయ, దన్తపోనే చ ‘‘ముఖద్వారం ఆహటం ఇద’’న్తి సఞ్ఞాయ కుక్కుచ్చాయన్తానం కుక్కుచ్చవినోదనత్థం వుత్తం. ఉదకఞ్హి యథాసుఖం పాతుం, దన్తకట్ఠఞ్చ దన్తపోనపరిభోగేన పరిభుఞ్జితుం వట్టతి. ఠపేత్వా పన ఇదం ద్వయం అవసేసం అజ్ఝోహరణత్థాయ గణ్హతో గహణే దుక్కటం, అజ్ఝోహారే అజ్ఝోహారే పాచిత్తియం, సచేపి దన్తకట్ఠరసో అజానన్తస్స అన్తో పవిసతి, పాచిత్తియమేవ.

వేసాలియం అఞ్ఞతరం భిక్ఖుం ఆరబ్భ అదిన్నం ఆహారం ఆహరణవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, ‘‘అఞ్ఞత్ర ఉదకదన్తపోనా’’తి అయమేత్థ అనుపఞ్ఞత్తి, సాధారణపఞ్ఞత్తి, అనాణత్తికం, తికపాచిత్తియం, పటిగ్గహితకే అప్పటిగ్గహితసఞ్ఞినో, వేమతికస్స వా దుక్కటం. పటిగ్గహితసఞ్ఞిస్స, ఉదకదన్తపోనే, చత్తారి మహావికటాని సతి పచ్చయే అసతి కప్పియకారకే సామం గహేత్వా పరిభుఞ్జన్తస్స, ఉమ్మత్తకాదీనఞ్చ అనాపత్తి. ఏత్థ దుబ్బచోపి అసమత్థోపి కప్పియకారకో అసన్తపక్ఖేయేవ తిట్ఠతి, ఛారికాయ అసతి సుక్ఖదారుం ఝాపేత్వా, తస్మిఞ్చ అసతి అల్లదారుం రుక్ఖతో ఛిన్దిత్వాపి కాతుం, మత్తికత్థాయ చ పథవిం ఖణితుమ్పి వట్టతి, ఇదం పన చతుబ్బిధమ్పి మహావికటం కాలోదిస్సం నామ సప్పదట్ఠక్ఖణేయేవ సామం గహేతుం వట్టతి, అఞ్ఞదా పటిగ్గాహాపేత్వా పరిభుఞ్జితబ్బం. అప్పటిగ్గహితకతా, అననుఞ్ఞాతతా, ధూమాదిఅబ్బోహారికాభావో, అజ్ఝోహరణన్తి ఇమానేత్థ చత్తారి అఙ్గాని. సముట్ఠానాదీని ఏళకలోమసదిసానీతి.

దన్తపోనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

భోజనవగ్గో చతుత్థో.