౧౦. దసకనిద్దేసవణ్ణనా

౯౭౦. సఙ్కప్పనన్తి ‘‘కుసలతా’’తి వుత్తపదస్స అత్థవచనం. తస్సా ఉపాయచిన్తాయ. మిచ్ఛాభావో సావజ్జభావో. తదాకారో మోహోతి యథావుత్తాకారేన పవత్తే చిత్తుప్పాదే మోహో. తస్సాపి యథావుత్తపచ్చవేక్ఖణాయపి యథాకతపాపేపి. అధిమానసమ్పయుత్తం సఞ్జాననం పకతిపురిసన్తరదస్సనాదివసేన పవత్తం దిట్ఠిసమ్పయుత్తచిత్తం ఫలం వియ విముత్తన్తి గహితం దట్ఠబ్బం.

దసకనిద్దేసవణ్ణనా నిట్ఠితా.

తణ్హావిచరితనిద్దేసవణ్ణనా

౯౭౩. విసేసం అకత్వాతి అనుపనిధానం, సమతో చ అసమతో చ ఉపనిధానన్తి ఇమం విభాగం అకత్వా, యో ‘‘ఇత్థం, ఏవం, అఞ్ఞథా’’తి పదేహి పకాసితో.

విసేసస్సాతి ‘‘ఇత్థం, ఏవం, అఞ్ఞథా’’తి యథావుత్తస్సేవ విసేసస్స. దిట్ఠియాతి దిట్ఠియా గహితాయ తదవినాభావినీ తణ్హా దస్సితా. సీససీసమూలకేహీతి చతూహి సీసేహి, ద్వాదసహి చ సీసమూలకేహి. సయమేవ చ తణ్హా దస్సితాతి యోజనా. యది దిట్ఠిమానగాహోపి ఇధాధిప్పేతో, యతో ‘‘తణ్హామానదిట్ఠివసేన సమూహగాహతో’’తి (విభ. అట్ఠ. ౯౭౩) అట్ఠకథాయం వుత్తం, కథం ‘‘తణ్హావిచరితానీ’’తి వచనన్తి ఆహ ‘‘దిట్ఠిమానేసూ’’తిఆది. తంమూలకత్తాతి తణ్హామూలకత్తా.

౯౭౪. న అవక్కరీయతీతి అనవకారీ, తం అనవకారిం కత్వా, తం పదన్తరేన విభావేన్తో ‘‘అనవక్కరి, తం కత్వా’’తి ఆహ. విక్ఖేపనం అవయవతో విభాగో. అత్తతో అవినిబ్భుజిత్వాతి య్వాయం దిట్ఠిగతికపరికప్పితో అత్తా, తతో అవిసుం కత్వా.

౯౭౬. బహికతాని రూపాదీని ఉపగన్త్వా పవత్తా తణ్హా ఉపాదాయాతి వుత్తాతి యోజనా.

ఏకచ్చస్స పుగ్గలస్స ఏకస్మిం అత్తభావే కస్సచి తణ్హావిచరితస్స అసమ్భవో, కస్సచిదేవ సమ్భవోతి ఆహ ‘‘కస్సచి సమ్భవదస్సనత్థం వుత్త’’న్తి.

తణ్హావిచరితనిద్దేసవణ్ణనా నిట్ఠితా.

ఖుద్దకవత్థువిభఙ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.