౭. దిబ్బచక్ఖుకథావణ్ణనా

౩౭౩. ఉపత్థద్ధన్తి యథా విసయానుభావగోచరేహి విసిట్ఠం హోతి, తథా పచ్చయభూతేన కతబలాధానన్తి అత్థో. తంమత్తమేవాతి పురిమం మంసచక్ఖుమత్తమేవ ధమ్ముపత్థద్ధం న హోతీతి అత్థో. అనాపాథగతన్తి మంసచక్ఖునా గహేతబ్బట్ఠానం ఆపాథం నాగతం. ఏత్థ చ విసయస్స దీపకం ఆనుభావగోచరానమేవ అసదిసతం వదన్తో యాదిసో మంసచక్ఖుస్స విసయోతి విసయగ్గహణం న విసయవిసేసదస్సనత్థం, అథ ఖో యాదిసే విసయే ఆనుభావగోచరవిసేసా హోన్తి, తాదిసస్స రూపవిసయస్స దస్సనత్థన్తి దీపేతి, సదిసస్స వా విసయస్స ఆనుభావగోచరవిసేసోవ విసేసం.

న చ మంసచక్ఖుమేవ దిబ్బచక్ఖూతి ఇచ్ఛతీతి ధమ్ముపత్థద్ధకాలే పురిమం మంసచక్ఖుమేవాతి న ఇచ్ఛతీతి అధిప్పాయో. మంసచక్ఖుస్స ఉప్పాదో మగ్గోతి మంసచక్ఖుపచ్చయతాదస్సనత్థమేవ వుత్తం, న తేన అనుపాదిన్నతాసాధనత్థం. రూపావచరికానన్తి రూపావచరజ్ఝానపచ్చయేన ఉప్పన్నాని మహాభూతాని రూపావచరికానీతి సో ఇచ్ఛతీతి అధిప్పాయో. ఏస నయో ‘‘అరూపావచరికాన’’న్తి ఏత్థాపి. అరూపావచరక్ఖణే రూపావచరచిత్తస్స అభావా పటిక్ఖిపతీతి తస్మింయేవ ఖణే రూపావచరం హుత్వా అరూపావచరం న జాతన్తి పటిక్ఖిపతీతి అధిప్పాయో.

౩౭౪. కిఞ్చాపి దిబ్బచక్ఖునో ధమ్ముపత్థద్ధస్స పఞ్ఞాచక్ఖుభావం న ఇచ్ఛతి, యేన తీణి చక్ఖూని ధమ్ముపత్థమ్భేన చక్ఖున్తరభావం వదతో భవేయ్యున్తి అధిప్పాయో.

దిబ్బచక్ఖుకథావణ్ణనా నిట్ఠితా.