౪. చతుక్కనిద్దేసవణ్ణనా

౧౩౩. పరేన కతం దుస్సీల్యం ఆణత్తియా అత్తనా చ పయోగేన కతన్తి ఆణత్తియా పాపస్స దాయాదో ‘‘తతో ఉపడ్ఢస్స దాయాదో’’తి వుత్తో.

౧౪౫. అయన్తి ‘‘తేసు పఠమో’’తిఆదికం నయం వదతి.

౧౪౮. దేసనాయ ధమ్మానం ఞాణస్స ఆపాథభావసమ్పాదనం ఞాణుగ్ఘాటనం. సహ ఉదాహటవేలాయాతి ఉదాహటవేలాయ సద్ధిం తస్మిం కాలే అనతిక్కన్తే ఏవాతి అత్థో.

౧౫౨. తన్తి అనన్తరవచనం వదతి. ‘‘కతమో లోకో’’తి వుత్తే ‘‘పఞ్చుపాదానక్ఖన్ధా’’తి మహన్తం అత్థం సఙ్గహిత్వా ఠితవచనం అత్థయుత్తం. లుజ్జతీతి లోకోతి కారణయుత్తం.

౧౫౬. సహితాసహితస్సాతి సహితాసహితేతి అత్థో, సహితాసహితస్స పరిచ్ఛిన్దనేతి వా. ద్వేయేవాతి దుతియచతుత్థాయేవ. దేసకసావకసమ్పత్తియా బోధేతుం సమత్థతాయ సభావధమ్మకథికా, సచ్చధమ్మకథికాతి అత్థో.

౧౫౭. కుసలధమ్మేహి చిత్తస్స వాసనాభావనా వాసధురం. అయం పాపపుగ్గలోతి చతుత్థో వుత్తో, న పఠమో. పఠమో హి అవిసంవాదేతుకామో వేరఞ్జబ్రాహ్మణసదిసో అధిప్పేతోతి.

౧౫౯. పుగ్గలేపి అరియానం అభిక్కమనాదిసదిసతాతి పుగ్గలే అభిక్కమనాదీనం అరియానం అభిక్కమనాదిసదిసతాతి అత్థో, అరియానం అభిక్కమనాదినా పుగ్గలస్స సదిసతాతి వా సదిసాభిక్కమనాదితాతి అత్థో.

౧౬౬. దుస్సీలం ‘‘దుస్సీలో’’తి వదన్తో భూతం భాసతి నామ. పాణాతిపాతేన దుస్సీలం అదిన్నాదానేన దుస్సీలోతి అవత్వా పాణాతిపాతేనేవాతి వదన్తో తచ్ఛం భాసతి నామ. యమిదం ‘‘కాలేనా’’తి వుత్తం, తత్ర తస్మిం వచనే, యో ‘‘కాలేన భణతీ’’తి వుత్తో, సో కీదిసోతి దస్సనత్థం ‘‘కాలఞ్ఞూ హోతీ’’తిఆది వుత్తన్తి దస్సేన్తో ‘‘యమిదం కాలేనాతి వుత్తం, తత్ర యో పుగ్గలో’’తిఆదిమాహ.

౧౬౮. ఆగమనవిపత్తి నామ కమ్మం, పుబ్బుప్పన్నపచ్చయవిపత్తి సుక్కసోణితం. పవత్తే, పవత్తస్స వా పచ్చయా పవత్తపచ్చయా, ఆహారాదయో. జోతేతీతి జోతి, ఆలోకో. కులసమ్పత్తియాదీహి జోతమానో చ జోతి వియాతి జోతి.

౧౭౩. పహీనావసిట్ఠకిలేసపచ్చవేక్ఖణాపి యేహి కిలేసేహి విముత్తో అవిముత్తో చ, తేసం దస్సనవసేన విముత్తిదస్సనమేవ హోతీతి ఆహ ‘‘విముత్తిఞాణదస్సనం ఏకూనవీసతివిధం పచ్చవేక్ఖణఞాణ’’న్తి.

౧౭౪. యాని కానిచి తన్తావుతానన్తి తన్తావుతానం వత్థానం యాని కానిచి వత్థానీతి వుత్తం హోతి. సాయం తతియం అస్సాతి సాయతతియో. అనుయుఞ్జనం అనుయోగో. తం అనుయుత్తోతి ఉపయోగవచనం దట్ఠబ్బం, భావనపుంసకం వా.

౧౭౮. తత్థ సిక్ఖనభావేనాతి సిక్ఖాయ సాజీవే చ సిక్ఖనభావేన. సిక్ఖం పరిపూరేన్తోతి సీలసంవరం పరిపూరేన్తో. సాజీవఞ్చ అవీతిక్కమన్తోతి ‘‘నామకాయో పదకాయో నిరుత్తికాయో బ్యఞ్జనకాయో’’తి వుత్తం సిక్ఖాపదం భగవతో వచనం అవీతిక్కమన్తో హుత్వాతి అత్థో. ఇదమేవ చ ద్వయం ‘‘సిక్ఖన’’న్తి వుత్తం. తత్థ సాజీవానతిక్కమో సిక్ఖాపారిపూరియా పచ్చయో. తతో హి యావ మగ్గా సంవరపారిపూరీ హోతీతి. వినాసనభావతోతి హింసనభావతో. హలిద్దిరాగో వియ న థిరకథో హోతీతి ఏత్థ కథాయ అట్ఠితభావేన హలిద్దిరాగసదిసతా వేదితబ్బా, న పుగ్గలస్స.

౧౭౯. దారుమాసకోతి యే వోహారం గచ్ఛన్తీతి ఇతి-సద్దేన ఏవంపకారే దస్సేతి. అఞ్ఞం దస్సేత్వా అఞ్ఞస్స పరివత్తనన్తి దసగ్ఘనకం వత్థయుగం దస్సేత్వా తస్స అజానన్తస్స పఞ్చగ్ఘనకస్స దానం.

౧౮౧. అవికిణ్ణసుఖన్తి రూపాదీసు సుభాదిపరికప్పనవసేన అవిసటసుఖం.

౧౮౭. ఖన్ధధమ్మేసు అనిచ్చాదివసేన పవత్తా విపస్సనా మగ్గఫలలాభేన పటిలద్ధా నామ హోతి తదలాభేన అనవట్ఠానతోతి మగ్గఫలలాభీ ఏవ ‘‘అధిపఞ్ఞాధమ్మవిపస్సనాలాభీ’’తి వుత్తో, మగ్గఫలఞాణమేవ చ అధికపఞ్ఞాభావతో చతుసచ్చధమ్మే సబ్బధమ్మస్స వరే నిబ్బానే ఏవ వా విసిట్ఠదస్సనభావతో చ అధిపఞ్ఞాధమ్మవిపస్సనాతి దట్ఠబ్బా.

౧౮౯. సుతేన అనుపపన్నోతి యథాసుతేన వా అత్థేన వా న సమన్నాగతోతి అత్థో.

చతుక్కనిద్దేసవణ్ణనా నిట్ఠితా.