౫-౬. పారిచ్ఛత్తకసుత్తాదివణ్ణనా

౬౯-౭౦. పఞ్చమే పతితపలాసోతి పతితపత్తో. ఏత్థ పఠమం పణ్డుపలాసతం, దుతియం పన్నపలాసతఞ్చ వత్వా తతియం జాలకజాతతా, చతుత్థం ఖారకజాతతా చ పాళియం వుత్తా. దీఘనికాయట్ఠకథాయం పన మహాగోవిన్దసుత్తవణ్ణనాయం (దీ. ని. అట్ఠ. ౨.౨౯౪) ఇమమేవ పాళిం ఆహరిత్వా దస్సేన్తేన పఠమం పణ్డుపలాసతం, దుతియం పన్నపలాసతఞ్చ వత్వా తతియం ఖారకజాతతా, చతుత్థం జాలకజాతతా చ దస్సితా. ఏవఞ్హి తత్థ వుత్తం – ‘‘పారిచ్ఛత్తకే పుప్ఫమానే ఏకం వస్సం ఉపట్ఠానం గచ్ఛన్తి, తే తస్స పణ్డుపలాసభావతో పట్ఠాయ అత్తమనా హోన్తి. యథాహ –

యస్మిం, భిక్ఖవే, సమయే దేవానం తావతింసానం పారిచ్ఛత్తకో కోవిళారో, పణ్డుపలాసో హోతి, అత్తమనా, భిక్ఖవే, దేవా తావతింసా తస్మిం సమయే హోన్తి ‘పణ్డుపలాసో దాని పారిచ్ఛత్తకో, కోవిళారో, న చిరస్సేవ పన్నపలాసో భవిస్సతీ’తి. యస్మిం సమయే దేవానం తావతింసానం పారిచ్ఛత్తకో, కోవిళారో, పన్నపలాసో హోతి, జాలకజాతో హోతి, ఖారకజాతో హోతి, కుటుమలకజాతో హోతి, కోరకజాతో హోతి, అత్తమనా, భిక్ఖవే, దేవా తావతింసా తస్మిం సమయే హోన్తి ‘కోరకజాతో దాని పారిచ్ఛత్తకో కోవిళారో, న చిరస్సేవ సబ్బపాలిఫుల్లో భవిస్సతీ’తి.

లీనత్థప్పకాసినియమ్పి (దీ. ని. టీ. ౨.౨౯౪) ఏత్థ ఏవమత్థో దస్సితో – పన్నపలాసోతి పతితపత్తో. ఖారకజాతోతి జాతఖుద్దకమకుళో. యే హి నీలపత్తకా అతివియ ఖుద్దకా మకుళా, తే ‘‘ఖారకా’’తి వుచ్చన్తి. జాలకజాతోతి తేహియేవ ఖుద్దకమకుళేహి జాతజాలకో సబ్బసో జాలో వియ జాతో. కేచి పన ‘‘జాలకజాతోతి ఏకజాలో వియ జాతో’’తి అత్థం వదన్తి. పారిచ్ఛత్తకో కిర ఖారకగ్గహణకాలే సబ్బత్థకమేవ పల్లవికో హోతి, తే చస్స పల్లవా పభస్సరపవాళవణ్ణసముజ్జలా హోన్తి. తేన సో సబ్బసో సముజ్జలన్తో తిట్ఠతి. కుటుమలజాతోతి సఞ్జాతమహామకుళో. కోరకజాతోతి సఞ్జాతసూచిభేదో సమ్పతివికసమానావత్థో. సబ్బపాలిఫుల్లోతి సబ్బసో ఫుల్లితవికసితోతి. అయఞ్చ అనుక్కమో దీఘభాణకానం వళఞ్జనానుక్కమేన దస్సితో, న ఏత్థ ఆచరియస్స విరోధో ఆసఙ్కితబ్బో.

కన్తనకవాతోతి దేవానం పుఞ్ఞకమ్మపచ్చయా పుప్ఫానం ఛిన్దనకవాతో. కన్తతీతి ఛిన్దతి. సమ్పటిచ్ఛనకవాతోతి ఛిన్నానం ఛిన్నానం పుప్ఫానం సమ్పటిగ్గణ్హకవాతో. చినన్తోతి నానావిధభత్తిసన్నివేసవసేన నిచినం కరోన్తో. అఞ్ఞతరదేవతానన్తి నామగోత్తవసేన అపఞ్ఞాతదేవతానం. రేణువట్టీతి రేణుసఙ్ఘాతో. కణ్ణికం ఆహచ్చాతి సుధమ్మాయ కూటం ఆహన్త్వా.

అనుఫరణానుభావోతి ఖీణాసవస్స భిక్ఖునో కిత్తిసద్దస్స యావ బ్రహ్మలోకా అనుఫరణసఙ్ఖాతో ఆనుభావో. పబ్బజ్జానిస్సితం హోతీతి పబ్బజ్జాయ చతుపారిసుద్ధిసీలమ్పి దస్సితమేవాతి అధిప్పాయో. పఠమజ్ఝానసన్నిస్సితన్తిఆదీసుపి ఇమినావ నయేన అత్థో వేదితబ్బో. ఇధ పన ఉభయతో పరిచ్ఛేదో హేట్ఠా సీలతో ఉపరి అరహత్తతో చ పరిచ్ఛేదస్స దస్సితత్తా. తేనేతం వుత్తన్తి తేన కారణేన ఏతం ‘‘చతుపారిసుద్ధిసీలం పబ్బజ్జానిస్సితం హోతీ’’తిఆదివచనం వుత్తం. ఛట్ఠం ఉత్తానమేవ.

పారిచ్ఛత్తకసుత్తాదివణ్ణనా నిట్ఠితా.