౯. నిబ్బేధికసుత్తవణ్ణనా

౬౩. నవమే పరిహాయతి అత్తనో ఫలం పరిగ్గహేత్వా వత్తతి, తస్స వా కారణభావం ఉపగచ్ఛతీతి పరియాయోతి ఇధ కారణం వుత్తన్తి ఆహ ‘‘నిబ్బిజ్ఝనకారణ’’న్తి.

‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, అహతానం వత్థానం దిగుణం సఙ్ఘాటి’’న్తి ఏత్థ హి పటలట్ఠో గుణట్ఠో. ‘‘అచ్చేన్తి కాలా తరయన్తి రత్తియో, వయోగుణా అనుపుబ్బం జహన్తీ’’తి (సం. ని. ౧.౪) ఏత్థ రాసట్ఠో గుణట్ఠో. ‘‘సతగుణా దక్ఖిణా పాటికఙ్ఖితబ్బా’’తి (మ. ని. ౩.౩౭౯) ఏత్థ ఆనిసంసట్ఠో. ‘‘అన్తం అన్తగుణం (దీ. ని. ౨.౩౭౭; మ. ని. ౧.౧౧౦; ఖు. పా. ౩.ద్వత్తింసాకారో), కయిరా మాలాగుణే బహూ’’తి (ధ. ప. ౫౩) ఏత్థ బన్ధనట్ఠో గుణట్ఠో. ఇధాపి ఏసోవ అధిప్పేతోతి ఆహ ‘‘బన్ధనట్ఠేన గుణా’’తి. కామరాగస్స సంయోజనస్స పచ్చయభావేన వత్థుకామేసుపి బన్ధనట్ఠో రాసట్ఠో వా గుణట్ఠో దట్ఠబ్బో. చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యాతి వా చక్ఖువిఞ్ఞాణతంద్వారికవిఞ్ఞాణేహి జానితబ్బా. సోతవిఞ్ఞేయ్యాతిఆదీసుపి ఏసేవ నయో. ఇట్ఠారమ్మణభూతాతి సభావేనేవ ఇట్ఠారమ్మణజాతికా, ఇట్ఠారమ్మణభావం వా పత్తా. కమనీయాతి కామేతబ్బా. మనవడ్ఢనకాతి మనోహరా. ఏతేన పరికప్పనతోపి ఇట్ఠారమ్మణభావం సఙ్గణ్హాతి. పియజాతికాతి పియాయితబ్బసభావా. కామూపసఞ్హితాతి కామరాగేన ఉపేచ్చ సమ్బన్ధనీయా సమ్బన్ధా కాతబ్బా. తేనాహ ‘‘ఆరమ్మణం కత్వా’’తిఆది. సఙ్కప్పరాగోతి వా సుభాదివసేన సఙ్కప్పితవుత్థమ్హి ఉప్పన్నరాగో. ఏవమేత్థ వత్థుకామం పటిక్ఖిపిత్వా కిలేసకామో వుత్తో తస్సేవ వసేన తేసమ్పి కామభావసిద్ధితో, కిలేసకామస్సపి ఇట్ఠవేదనా దిట్ఠాదిసమ్పయోగభేదేన పవత్తిఆకారభేదేన చ అత్థి విచిత్తకాతి తతో విసేసేతుం ‘‘చిత్రవిచిత్రారమ్మణానీ’’తి ఆహ, నానప్పకారాని రూపాదిఆరమ్మణానీతి అత్థో.

అథేత్థ ధీరా వినయన్తి ఛన్దన్తి అథ ఏతేసు ఆరమ్మణేసు ధితిసమ్పన్నా పణ్డితా ఛన్దరాగం వినయన్తి.

తజ్జాతికన్తి తంసభావం, అత్థతో పన తస్స కామస్స అనురూపన్తి వుత్తం హోతి. పుఞ్ఞస్స భాగో పుఞ్ఞభాగో, పుఞ్ఞకోట్ఠాసో. తేన నిబ్బత్తో, తత్థ వా భవోతి పుఞ్ఞభాగియో. అపుఞ్ఞభాగియోతి ఏత్థాపి ఏసేవ నయో. విపాకోయేవ వేపక్కన్తి ఆహ ‘‘వోహారవిపాక’’న్తి.

సబ్బసఙ్గాహికాతి కుసలాకుసలసాధారణా. సంవిదహనచేతనాతి సమ్పయుత్తధమ్మేసు సంవిదహనలక్ఖణా చేతనా. ఉరత్తాళిన్తి ఉరం తాళేత్వా. ఏకపదన్తి ఏకపదచితం మన్తం. తేనాహ ‘‘ఏకపదమన్తం వా’’తిఆది.

నిబ్బేధికసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.