౧౦. సీహనాదసుత్తవణ్ణనా

౬౪. దసమే తథాగతబలానీతి అఞ్ఞేహి అసాధారణాని తథాగతస్సేవ బలాని. నను చేతాని సావకానమ్పి ఏకచ్చాని ఉప్పజ్జన్తీతి? కామం ఉప్పజ్జన్తి, యాదిసాని పన బుద్ధానం ఠానాట్ఠానఞాణాదీని, న తాదిసాని తదఞ్ఞేసం కదాచి ఉప్పజ్జన్తీతి అఞ్ఞేహి అసాధారణాని. ఇమమేవ హి యథావుత్తం లేసం అపేక్ఖిత్వా సాధారణభావతో ఆసయానుసయఞాణాదీసు ఏవ అసాధారణసమఞ్ఞా నిరుళ్హా. యథా పుబ్బబుద్ధానం బలాని పుఞ్ఞస్స సమ్పత్తియా ఆగతాని, తథా ఆగతబలానీతి వా తథాగతబలాని. ఉసభస్స ఇదం ఆసభం, సేట్ఠట్ఠానం. పముఖనాదన్తి సేట్ఠనాదం. పటివేధఞాణఞ్చేవ దేసనాఞాణఞ్చాతి ఏత్థ పఞ్ఞాయ పభావితం అత్తనో అరియఫలావహం పటివేధఞాణం. కరుణాయ పభావితం సావకానం అరియఫలావహం దేసనాఞాణం. తత్థ పటివేధఞాణం ఉప్పజ్జమానం ఉప్పన్నన్తి దువిధం. తఞ్హి అభినిక్ఖమనతో యావ అరహత్తమగ్గా ఉప్పజ్జమానం, ఫలక్ఖణే ఉప్పన్నం నామ. తుసితభవనతో యావ మహాబోధిపల్లఙ్కే అరహత్తమగ్గా ఉప్పజ్జమానం, ఫలక్ఖణే ఉప్పన్నం నామ. దీపఙ్కరతో పట్ఠాయ యావ అరహత్తమగ్గా ఉప్పజ్జమానం, ఫలక్ఖణే ఉప్పన్నం నామ. దేసనాఞాణమ్పి పవత్తమానం పవత్తన్తి దువిధం. తఞ్హి యావ అఞ్ఞాతకోణ్డఞ్ఞస్స సోతాపత్తిమగ్గా పవత్తమానం, ఫలక్ఖణే పవత్తం నామ. తేసు పటివేధఞాణం లోకుత్తరం, దేసనాఞాణం లోకియం. ఉభయమ్పి పనేతం అఞ్ఞేహి అసాధారణం, బుద్ధానఞ్ఞేవ ఓరసఞాణం.

ఠానఞ్చ ఠానతో పజానాతీతి కారణఞ్చ కారణతో పజానాతి. యస్మా తత్థ ఫలం తిట్ఠతి తదాయత్తవుత్తితాయ ఉప్పజ్జతి చేవ పవత్తతి చ, తస్మా ఠానన్తి వుచ్చతి. భగవా ‘‘యే యే ధమ్మా యేసం యేసం ధమ్మానం హేతూ పచ్చయా ఉప్పాదాయ, తం తం ఠానం, యే యే ధమ్మా యేయం యేయం ధమ్మానం న హేతూ న పచ్చయా ఉప్పాదాయ, తం తం అట్ఠాన’’న్తి పజానన్తో ఠానతో అట్ఠానతో యథాభూతం పజానాతి.

సమాదియన్తీతి సమాదానాని, తాని పన సమాదియిత్వా కతాని హోన్తీతి ఆహ ‘‘సమాదియిత్వా కతాన’’న్తి. కమ్మమేవ వా కమ్మసమాదానన్తి ఏతేన ‘‘సమాదాన’’న్తి సద్దస్స అపుబ్బత్థాభావం దస్సేతి ముత్తగతసద్దే గతసద్దస్స వియ. గతీతి నిరయాదిగతియో. ఉపధీతి అత్తభావో. కాలోతి కమ్మస్స విపచ్చనారహకాలో. పయోగోతి విపాకుప్పత్తియా పచ్చయభూతా కిరియా.

చతున్నం ఝానానన్తి పచ్చనీకజ్ఝాపనట్ఠేన ఆరమ్మణూపనిజ్ఝానట్ఠేన చ చతున్నం రూపావచరజ్ఝానానం. చతుక్కనయేన హేతం వుత్తం. అట్ఠన్నం విమోక్ఖానన్తి ‘‘రూపీ రూపాని పస్సతీ’’తిఆదీనం (మ. ని. ౨.౨౪౮; ౩.౩౧౨; ధ. స. ౨౪౮; పటి. మ. ౧.౨౦౯) అట్ఠన్నం విమోక్ఖానం. తిణ్ణం సమాధీనన్తి సవితక్కసవిచారాదీనం తిణ్ణం సమాధీనం. నవన్నం అనుపుబ్బసమాపత్తీనన్తి పఠమజ్ఝానసమాపత్తిఆదీనం నవన్నం అనుపుబ్బసమాపత్తీనం. ఏత్థ చ పటిపాటియా అట్ఠన్నం సమాధీతిపి నామం, సమాపత్తీతిపి చిత్తేకగ్గతాసబ్భావతో, నిరోధసమాపత్తియా తదభావతో న సమాధీతి నామం. హానభాగియం ధమ్మన్తి అప్పగుణేహి పఠమజ్ఝానాదీహి వుట్ఠితస్స సఞ్ఞామనసికారానం కామాదిపక్ఖన్దనం. విసేసభాగియం ధమ్మన్తి పగుణేహి పఠమజ్ఝానాదీహి వుట్ఠితస్స సఞ్ఞామనసికారానం దుతియజ్ఝానాదిపక్ఖన్దనం. ఇతి సఞ్ఞామనసికారానం కామాదిదుతియజ్ఝానాదిపక్ఖన్దనాని హానభాగియవిసేసభాగియధమ్మాతి దస్సితాని. తేహి పన ఝానానం తంసభావతా ధమ్మసద్దేన వుత్తా. తస్మాతి వుత్తమేవత్థం హేతుభావేన పచ్చామసతి. వోదానన్తి పగుణతాసఙ్ఖాతం వోదానం. తఞ్హి పఠమజ్ఝానాదీహి వుట్ఠహిత్వా దుతియజ్ఝానాదీనం అధిగమస్స పచ్చయత్తా ‘‘వుట్ఠాన’’న్తి వుత్తం. యే పన ‘‘నిరోధతో ఫలసమాపత్తియా వుట్ఠానన్తి పాళి నత్థీ’’తి వదన్తి. తే ‘‘నిరోధా వుట్ఠహన్తస్స నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనం ఫలసమాపత్తియా అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో’’తి ఇమాయ పాళియం (పట్ఠా. ౧.౧.౪౧౭) పటిసేధేతబ్బా.

సీహనాదసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

మహావగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.