౬. హత్థిసారిపుత్తసుత్తవణ్ణనా

౬౦. ఛట్ఠే హత్థిం సారేతీతి హత్థిసారీ, తస్స పుత్తోతి హత్థిసారిపుత్తో. సో కిర సావత్థియం హత్థిఆచరియస్స పుత్తో భగవతో సన్తికే పబ్బజిత్వా తీణి పిటకాని ఉగ్గహేత్వా సుఖుమేసు ఖన్ధధాతుఆయతనాదీసు అత్థన్తరేసు కుసలో అహోసి. తేన వుత్తం – ‘‘థేరానం భిక్ఖూనం అభిధమ్మకథం కథేన్తానం అన్తరన్తరా కథం ఓపాతేతీ’’తి. తత్థ అన్తరన్తరా కథం ఓపాతేతీతి థేరేహి వుచ్చమానస్స కథాపబన్ధస్స అన్తరే అన్తరే అత్తనో కథం పవేసేతీతి అత్థో. పఞ్చహి సంసగ్గేహీతి సవనసంసగ్గో, దస్సనసంసగ్గో, సముల్లాపసంసగ్గో, సమ్భోగసంసగ్గో, కాయసంసగ్గోతి ఇమేహి పఞ్చహి సంసగ్గేహి. కిట్ఠఖాదకోతి కిట్ఠట్ఠానే ఉప్పన్నసస్సఞ్హి కిట్ఠన్తి వుత్తం కారణూపచారేన. సిప్పియో సుత్తియో. సమ్బుకాతి సఙ్ఖమాహ.

గిహిభావే వణ్ణం కథేసీతి (దీ. ని. అట్ఠ. ౧.౪౨౨) కస్సపసమ్మాసమ్బుద్ధస్స కిర సాసనే ద్వే సహాయకా అహేసుం, అఞ్ఞమఞ్ఞం సమగ్గా ఏకతోవ సజ్ఝాయన్తి. తేసు ఏకో అనభిరతో గిహిభావే చిత్తం ఉప్పాదేత్వా ఇతరస్స ఆరోచేసి. సో గిహిభావే ఆదీనవం, పబ్బజ్జాయ ఆనిసంసం దస్సేత్వా ఓవది. సో తం సుత్వా అభిరమిత్వా పున ఏకదివసం తాదిసే చిత్తే ఉప్పన్నే తం ఏతదవోచ – ‘‘మయ్హం, ఆవుసో, ఏవరూపం చిత్తం ఉప్పజ్జతి, ఇమాహం పత్తచీవరం తుయ్హం దస్సామీ’’తి. సో పత్తచీవరలోభేన తస్స గిహిభావే ఆనిసంసం దస్సేత్వా పబ్బజ్జాయ ఆదీనవం కథేసి. తస్స తం సుత్వావ గిహిభావతో చిత్తం నివత్తేత్వా పబ్బజ్జాయమేవ అభిరమి. ఏవమేస తదా సీలవన్తస్స భిక్ఖునో గిహిభావే ఆనిసంసకథాయ కథితత్తా ఇదాని ఛ వారే విబ్భమిత్వా సత్తమవారే పబ్బజిత్వా మహామోగ్గల్లానస్స మహాకోట్ఠికత్థేరస్స చ అభిధమ్మకథం కథేన్తానం అన్తరన్తరా కథం ఓపాతేసి. అథ నం మహాకోట్ఠికత్థేరో అపసాదేసి. సో మహాసావకస్స కథితే పతిట్ఠాతుం అసక్కోన్తో విబ్భమిత్వా గిహి జాతో. పోట్ఠపాదస్స పనాయం గిహిసహాయకో అహోసి, తస్మా విబ్భమిత్వా ద్వీహతీహచ్చయేన పోట్ఠపాదస్స సన్తికం గతో. అథ నం సో దిస్వా – ‘‘సమ్మ, కిం తయా కతం, ఏవరూపస్స నామ సత్థు సాసనా అపసక్కన్తోసి, ఏహి పబ్బజితుం దాని తే వట్టతీ’’తి తం గహేత్వా భగవతో సన్తికం అగమాసి. తస్మిం ఠానే పబ్బజిత్వా అరహత్తం పాపుణి. తేన వుత్తం ‘‘సత్తమే వారే పబ్బజిత్వా అరహత్తం పాపుణీ’’తి.

హత్థిసారిపుత్తసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.