౧-౪. పత్తకమ్మసుత్తాదివణ్ణనా

౬౧-౬౪. దుతియస్స పఠమే యే అనిట్ఠా న హోన్తి, తే ఇట్ఠాతి అధిప్పేతాతి ఆహ ‘‘అనిట్ఠపటిక్ఖేపేన ఇట్ఠా’’తి. ఇట్ఠాతి చ పరియిట్ఠా వా హోతు మా వా, ఇట్ఠారమ్మణభూతాతి అత్థో. గవేసితమ్పి హి ఇట్ఠన్తి వుచ్చతి, తం ఇధ నాధిప్పేతం. మనేతి మనస్మిం. కన్తాతి వా కమనీయా, కామేతబ్బాతి అత్థో. మనం అప్పాయన్తీతి ఇట్ఠభావేన మనం వడ్ఢేన్తి. కమ్మసాధనో ఇధ భోగ-సద్దోతి ఆహ ‘‘భోగాతి భుఞ్జితబ్బా’’తిఆది. ధమ్మూపఘాతం కత్వా కుసలధమ్మం వినోదేత్వా. ఉపనిజ్ఝాయీయన్తీతి ఉపజ్ఝాయాతి ఆహ ‘‘సుఖదుక్ఖేసు ఉపనిజ్ఝాయితబ్బత్తా’’తి, సుఖదుక్ఖేసు ఉప్పన్నేసు అనుస్సరితబ్బత్తాతి అత్థో. సన్దిట్ఠసమ్భత్తేహీతి ఏత్థ తత్థ తత్థ సఙ్గమ్మ దిట్ఠమత్తా నాతిదళ్హమిత్తా సన్దిట్ఠా, సుట్ఠు భత్తా సినేహవన్తో దళ్హమిత్తా సమ్భత్తా.

విసమలోభన్తి బలవలోభం. సుఖితన్తి సఞ్జాతసుఖం. పీణితన్తి ధాతం సుహితం. తథాభూతో పన యస్మా బలసమ్పన్నో హోతి, తస్మా ‘‘బలసమ్పన్నం కరోతీ’’తి వుత్తం.

సోభనే కాయికవాచసికకమ్మే రతోతి సూరతో ఉకారస్స దీఘం కత్వా, తస్స భావో సోరచ్చం, కాయికవాచసికో అవీతిక్కమో. సో పన అత్థతో సుసీలభావోతి ఆహ ‘‘ఖన్తిసోరచ్చే నివిట్ఠాతి అధివాసనక్ఖన్తియఞ్చ సుసీలతాయ చ నివిట్ఠా’’తి. ఏకమత్తానన్తి ఏకం చిత్తన్తి అత్థో. రాగాదీనఞ్హి పుబ్బభాగియం దమనాది పచ్చేకం ఇచ్ఛితబ్బం, న మగ్గక్ఖణే వియ ఏకజ్ఝం పటిసఙ్ఖానముఖేన పజహనతో. ఏకమత్తానన్తి వా వివేకవసేన ఏకం ఏకాకినం అత్తానం. తేనేవాహ ‘‘ఏకం అత్తనోవ అత్తభావ’’న్తిఆది. ఉపరూపరిభూమీసూతి ఛకామసగ్గసఙ్ఖాతాసు ఉపరూపరికామభూమీసు. కమ్మస్స ఫలం అగ్గం నామ. తం పనేత్థ ఉచ్చగామీతి ఆహ ‘‘ఉద్ధమగ్గమస్సా’’తి. సువగ్గే నియుత్తా, సువగ్గప్పయోజనాతి వా సోవగ్గికా. దసన్నం విసేసానన్తి దిబ్బఆయువణ్ణయససుఖఆధిపతేయ్యానఞ్చేవ ఇట్ఠరూపాదీనఞ్చ ఫలవిసేసానం. వణ్ణగ్గహణేన చేత్థ సకో అత్తభావవణ్ణో గహితో, రూపగ్గహణేన బహిద్ధా రూపారమ్మణం. దుతియతతియచతుత్థాని ఉత్తానత్థానేవ.

పత్తకమ్మసుత్తాదివణ్ణనా నిట్ఠితా.