౫. రూపసుత్తవణ్ణనా

౬౫. పఞ్చమే పమినోతి ఉళారతాదివిసేసం ఏతేనాతి పమాణం, రుపకాయో పమాణం ఏతస్సాతి రూపప్పమాణో. తతో ఏవ రూపే పసన్నోతి రూపప్పసన్నో. ఘోసోతి చేత్థ థుతిఘోసో. లూఖన్తి పచ్చయలూఖతా. ధమ్మాతి సీలాదయో గుణధమ్మా అధిప్పేతా. ఇమేసం పన చతున్నం పుగ్గలానం నానాకరణం పాళియంయేవ ఆగతం. వుత్తఞ్హేతం –

‘‘కతమో చ పుగ్గలో రూపప్పమాణో రూపప్పసన్నో? ఇధేకచ్చో పుగ్గలో ఆరోహం వా పస్సిత్వా పరిణాహం వా పస్సిత్వా సణ్ఠానం వా పస్సిత్వా పారిపూరిం వా పస్సిత్వా తత్థ పమాణం గహేత్వా పసాదం జనేతి. అయం వుచ్చతి పుగ్గలో రూపప్పమాణో రూపప్పసన్నో.

‘‘కతమో చ పుగ్గలో ఘోసప్పమాణో ఘోసప్పసన్నో? ఇధేకచ్చో పుగ్గలో పరవణ్ణనాయ పరథోమనాయ పరపసంసనాయ పరవణ్ణహారికాయ తత్థ పమాణం గహేత్వా పసాదం జనేతి. అయం వుచ్చతి పుగ్గలో ఘోసప్పమాణో ఘోసప్పసన్నో.

‘‘కతమో చ పుగ్గలో లూఖప్పమాణో లూఖప్పసన్నో? ఇధేకచ్చో పుగ్గలో చీవరలూఖం వా పస్సిత్వా పత్తలూఖం వా పస్సిత్వా సేనాసనలూఖం వా పస్సిత్వా వివిధం వా దుక్కరకారికం పస్సిత్వా తత్థ పమాణం గహేత్వా పసాదం జనేతి. అయం వుచ్చతి పుగ్గలో లూఖప్పమాణో లూఖప్పసన్నో.

‘‘కతమో చ పుగ్గలో ధమ్మప్పమాణో ధమ్మప్పసన్నో? ఇధేకచ్చో పుగ్గలో సీలం వా పస్సిత్వా సమాధిం వా పస్సిత్వా పఞ్ఞం వా పస్సిత్వా తత్థ పమాణం గహేత్వా పసాదం జనేతి. అయం వుచ్చతి పుగ్గలో ధమ్మప్పమాణో ధమ్మప్పసన్నో’’తి (పు. ప. ౧౭౧-౧౭౨).

తత్థ ఆరోహన్తి ఉచ్చతం. సా చ ఖో తస్మిం తస్మిం కాలే పమాణయుత్తా దట్ఠబ్బా. పరిణాహన్తి నాతికిసథూలతావసేన పీణతం. సణ్ఠానన్తి తేసం తేసం అఙ్గపచ్చఙ్గానం సుసణ్ఠితతం దీఘరస్సవట్టాదియుత్తట్ఠానేసు తథాభావం. పారిపూరిన్తి సబ్బేసం సరీరావయవానం పరిపుణ్ణతం అవికలతం. తత్థ పమాణం గహేత్వాతి తస్మిం రూపే రూపసమ్పత్తియం పమాణభావం ఉపాదాయ. పసాదం జనేతీతి అధిమోక్ఖం జనేతి ఉప్పాదేతి.

పరవణ్ణనాయాతి ‘‘అసుకో ఏదిసో చ ఏదిసో చా’’తి పరస్స గుణవచనేన. పరథోమనాయాతి పరమ్ముఖా పరస్స సిలాఘుప్పాదకేన అభిత్థవనేన పరేన థుతివసేన, గాథాదిఉపనిబన్ధనేన వుత్తాయ థోమనాయాతి వుత్తం హోతి. పరపసంసనాయాతి పరమ్ముఖా పరస్స గుణసంకిత్తనేన. పరవణ్ణహారికాయాతి పరమ్పరవణ్ణహారికాయ పరమ్పరాయ పరస్స కిత్తనసద్దస్స ఉపసంహారేన. తత్థాతి తస్మిం థుతిఘోసే.

చీవరలూఖన్తి థూలజిణ్ణబహుతున్నకతాదిచీవరస్స లూఖభావం. పత్తలూఖన్తి అనేకగన్థికాహటతాదిపత్తస్స లూఖభావం. వివిధం వా దుక్కరకారికన్తి ధుతఙ్గాదివసేన పవత్తనానావిధం దుక్కరచరియం. సీలం వా పస్సిత్వాతి సీలపారిపూరివసేన విసుద్ధం కాయవచీసుచరితం ఞాణచక్ఖునా పస్సిత్వా, ఝానాదిఅధిగమసుద్ధిసమాధిం వా విపస్సనాభిఞ్ఞాసఙ్ఖాతం పఞ్ఞం వా పస్సిత్వాతి అత్థో.

ఏవమేతస్మిం చతుప్పమాణే లోకసన్నివాసే బుద్ధేసు అప్పసన్నా మన్దా, పసన్నా బహుకా. రూపప్పమాణస్స హి బుద్ధరూపతో ఉత్తరి పసాదావహం రూపం నామ నత్థి. ఘోసప్పమాణస్స బుద్ధానం కిత్తిఘోసతో ఉత్తరి పసాదావహో ఘోసో నామ నత్థి. లూఖప్పమాణస్స కాసికాని వత్థాని మహారహాని కఞ్చనభాజనాని తిణ్ణం ఉతూనం అనుచ్ఛవికే సబ్బసమ్పత్తియుత్తే పాసాదవరే పహాయ పంసుకూలచీవరసేలమయపత్తరుక్ఖమూలాదిసేనాసనసేవినో బుద్ధస్స భగవతో లూఖతో ఉత్తరి పసాదావహం అఞ్ఞం లూఖం నామ నత్థి. ధమ్మప్పమాణస్స సదేవకే లోకే అసాధారణసీలాదిగుణస్స తథాగతస్స సీలాదిగుణతో ఉత్తరి పసాదావహో అఞ్ఞో సీలాదిగుణో నామ నత్థి. ఇతి భగవా ఇమం చతుప్పమాణికం లోకసన్నివాసం ముట్ఠినా గహేత్వా వియ ఠితోతి.

పమాణింసూతి పమాణం అగ్గహేసుం. నియకజ్ఝత్తే తస్స గుణం న జానాతీతి తస్స అబ్భన్తరే పవత్తమానం సీలాదిగుణం న జానాతి. సేసం సువిఞ్ఞేయ్యమేవ.

రూపసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.